Dananyń «dara joly»

...Redaksııadan tapsyrma tústi. «Jaqsy gazet keıde oıyńdy dóp basyp otyrady-aý!» – dep razy bolyp qaldym. О́zim de osy teledıdar terezesi arqyly áldebir tol­ǵandyrǵan taqyryptardy qaýza­ǵym kelip júrgen. Soǵan túrtki bol­dy. Ne týraly jazam dep kóp oılanbadym. Sebebi, kóńildiń óz qalaýy bárin kúnilgeri aıqyndap qoıǵandaı-tyn. Tańdaýym belgili telejúrgizýshi Dana Nurjigittiń «Dara jol» baǵdarlamasyna tústi. Umytpasam, «Qazaqstan» tele­arnasynyń bul habaryna baýyr basýym ánshi, aqyn, sazger Elena Ábdihalyqovanyń dara jolyna arnalǵan kórsetilimnen bastaý alǵan tárizdi. Ábishteı abyz­dyń rızashylyǵyna bólengen osynaý biregeı talant ıesiniń taǵdyr, talaıy, shyǵarmashylyqtyń azapty kórigi, rýhanı tolysqan ómiri, Aral tolqynyndaı terbelgen tynymsyz kóńili tánti etken. «Esińe meni alǵaısyń» ánin Mádınaǵa syılaýy talanttyń talantqa tamsana ún qatqanyndaı edi! Muqaǵalıdan aýysqan muń Elenanyń emirengish, názik júregin syzdatyp, muńnan qýanysh jasap bergendeı boldy. Átteń-aı, Mádınany nege joǵal­typ aldyq desek te, onyń ánimen, únimen qoshtaspaǵanymyz – qazaqqa tartqan taǵdyr syıy! Habardyń «R.S.» túıininde Dana tapqyr qoıylǵan saýaldaryna Elenadan tushymdy jaýap alyp jatty. Naǵyz sharyqtaý shegi osy! «Jalǵyzdyq múmkin ba­ǵym da shyǵar...» degen syńaıda Elena meıirimdi kózin ótkir súzip otyr. Jalǵyzdyqqa qaharlanyp, jalpynyń baqyty úshin, álemniń alańsyz beıbit ómirmen, mahab­batpen áldılenýi úshin osy kú­ıin, tirshiligin eshqashan man­suq etkisi kelmeıtini janarynan ottaı shashylyp tur edi... Shy­ǵarmashylyq qudireti osy bolsa kerek! Jaraısyń, Elena! Ábish aǵańnyń bir aıtqany bar edi: «Baqyt – qolyńnyń qımylynda, kó­ńildiń pıǵylynda!» – dep. Kóńi­liń óssin, taza pıǵyldy, jaqsy nıetti ult arýy! Demek, sen – Baqyt­tysyń! Habardyń ón boıynda baqyt lebi esip turýynda da sondaı shattyq syry saltanat qurǵany anyq. Osylaısha kórermenderińdi de baqytty ete aldyń. Oılandyrdyń! Dananyń da kózdegeni osy murat emes pe! «Dara joldyń» keıingi bir habarynda ánshi, sazger Ábıirbek Tinálıev: «Jalǵyzdyqsyz esh­nárse jazylmaıdy»,– deı kelip, óziniń «Qos jalǵyzdyq» atty hıkaıaty bar ekenin synalap ótti. Onyń da san qyrly beınesin Dana jarqyrata ashyp berdi. О́ziniń qynýly, qymbat, sara túsinik sózderimen qosa, stýdııa qonaqtaryn ortaq áńgimege tar­ta bilýimen-aq habarynyń ut­qyr­lyǵyn ushtaı túsetini seziledi. Ne habarynyń sózi, ne she­ber­ligi shyńdalǵan Dananyń ózi tartyp turmasa, kórermen iltıpatyna bólene almas edi ǵoı. Iаǵnı, júr­gizýshi «dırıjerlik» qabiletin ábden shıratqan eken. Kórermenniń kózin ǵana emes, jan dúnıesiniń lázzat-pernesin dóp basýymen de erekshelenedi. Dananyń kezekti qonaqtarynyń biri alaman aıtystyń aqtangeri Nadejda Lýshnıkova boldy. Ana tilimizdiń naǵyz nasıhatshysy. Qazaq úshin qazaqtan beter namys­shyl. Sózi maıda, júregi nur­ly. «Ii qanbaǵan qamyrdy etke salma!» – dep edi batyr Baýyr­jan atam. Qandaı taǵylym! Ama­natqa adaldyǵy eken ǵoı, abyroıy asqaqtap júrgeni. Túıin saýa­lynda Dana: «О́mirde neni qı­maısyz?» – dep qolqalady. Nadejda: «Shyqqan kúndi, batqan kúndi qımaımyn!» – degende, ómir­diń bir sáttik sáýle ekendigine anyq kóz jetti. Amankeldi Aıtaly! Reseıde týyp, ataqonysynyń altyn aıdarly uly atanǵan eresen tulǵa! Tereń oıly fılosof ǵalym. Aqtóbeden arnaıy atbasyn bur­ǵan. О́zine arnalǵan qol­pash óleńge baladaı qysylyp, tipti shamdanyńqyrap qaldy. Imandylyǵy, kishi­peıildigi kózge urady. Qoǵam­daǵy jemqorlyq dertiniń asqyn­ǵandyǵyna toıtarys bere aǵyn­dap: «Baı adam taza bolmaıdy, taza adamnyń baı bolýy ekitalaı», – dep qoıyp qaldy. Álde durys, álde burys...Otyz eki tisten shyǵyp ketti... Aıyz qandy! Osy Ábekeń, qasyndaǵy zaıy­byn nusqap birer sóz aıt­qanda, tipti, teledıdar ekrany da kúńirenip ketkendeı boldy. Dananyń da janary dym­qyldandy... Kórermenderge ne joryq? Bylaı bopty. Alǵashqy jary dertten qaıtys bolyp, aza tutyp júrgende osy kisimen sóz baılasady. Balalarynyń týǵan anasyndaı jarasyp ketipti. Bir kúni kishkene qorapshaǵa qara topyraq salyp, gúl óskinin egip jatqanda, munyń syryn suraı­dy ǵoı. Ábekeńniń jarynyń qul­pytasy etegin alqyzyl gúldermen kómkermek eken... «Men sol sát, bul kisini burynǵydan beter ardaq­taı tústim!» – dedi atpal azamat basyn ıe egilip. Arǵy jaǵyn aı­týǵa sóz jetpeıdi. On toǵyz jasynda Aýǵan so­ǵy­­synyń qııametin keshken, bú­ginde Parlament Májilisiniń depýtaty Baqytbek Smaǵul «Dara joldyń» keıipkerligine beker tańdalmaǵany anyq. Eńbegi, erligi, halyqqa qalaýlylyǵy, aqyndyǵy, ultjandylyǵy – bári-bári qaı talapqa da saıma-saı. Ol birneshe rýhty kitaptardyń avtory, ol týraly «Men kórgen soǵys» derekti fılmi túsirilgen. Áskerılerdiń «Armysyń, aıbyndy sarbazdar!» – dep bir úlgide jańasha sálemdesýin Elbasyna bekittirip alǵan tili men dili berik jan. Áne, Otan qorǵaýshy kúnine oraı uıymdastyrylǵan habarda qaq jarylyp sap túzegen jaýyngerlerdiń ortasynda Da­na da álgindeı tártippen sá­lem­­desip, qolyn kúnqaǵaryna qoıyp, nyq adymdap barady. Jas kórer­menderdiń áskerge alyn­baqqa degen delebesi qoza tús­kendeı. «Dara jol» naǵyz tárbıe quralyna aınalyp ketipti. Qazaqstannyń halyq ártisi N.Mysh­baeva men ustaz, Qazaq­­stan­nyń Eńbek Eri A.Mırazovanyń dara joldary da taǵy­lymdy ári qyz­ǵylyqty órildi. Baqytty altyn nemese qazy­na izdegendeı iz­demeıdi eken. Ony bir basynda qajyr-qaırat, bilim, iske degen súıispenshiligi jetip-arty­la­tyndar ǵana jasap alady eken. Osy eki tulǵanyń boıynan sondaı órshil minez kesektelip kórindi. Talantty telejúrgizýshiniń izdenimpazdyǵy, qoltańbasy súı­sintedi. «Dara jol» naqty taqyryptyq habarlarǵa da aýysa bastaǵandaı. Mysaly, ómirden ótip ketken «Tamashanyń» tarlandaryna» arnalǵan kórsetilim búginde ázil-ospaqty sál-pál arzandatyp alǵandarǵa úlken sabaq bolary haq. Búgin «Dara jolǵa» keńi­nen toqtalǵanymyzben, qa­zaq tele­arnalarynyń basqa da avtorlyq mazmundy baǵdar­lamalary jet­kilikti. Kórer­menderdiń kózaıymy bolyp úlgergen «Aıtýǵa ońaı...» (B.Qu­ranbek), «Siz ne deısiz?» (M.Sadyq), «Serpilis» (M.Ábe­nov), «Syrlasaý» (Á.Seıfolla), «Otbasy» (J.Aıjanova), «Áıel baqyty» (L.Sultanqyzy), t.b. taǵylymdy telejobalar jurt­shy­lyq yqylasyna bólenýde. Árıne, kem­shiliksiz eshnárse bolmaıdy. Ol jaǵyn sanamalap jatpadyq. Bizdiń maqsat – osy habarlardyń jalpy qa­jettiligine kóz jetkize túsý edi. «Reıtıng, ádette, tany­mal­dyqtan keıin júredi. Áýeli kóp­tiń aýzyna ilinesiń, sodan keıin ǵana kórermenderińniń qata­ry arta bastaıdy», – dep tele­bilgir Armanjan Baıtasovtyń aıt­qanyna qosyp-alý qıyn-aq. Joǵaryda tizimdegen avtorlardyń bári de sondaı talǵamǵa saı tarpań teletulǵalar ekendiginde daý joq! Qaısar ÁLIM ASTANA