«Men «Qulagerdi» qazaqtardan qyzǵandym»

Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada Ilııas Jansúgirovtiń nemis tilinde jaryq kórgen «Qulager» poemasynyń betashar rásimi boldy. Rýhanı ráýishtegi kezdesýge kelgender aldynda sóz alǵan aqynnyń jıen nemeresi Janar Jandosova qazaqtyń asyl qazynalary qata­ryndaǵy jyr jaýharynyń qalaı ne­misshege tárjimalanǵany týraly áńgimelep berdi. Onyń aıtýynsha, ıgilikti istiń sátimen aıaqtalýyna Qazaq­standaǵy Gete ınstıtýtynyń qyzmetkerleri qyrýar eńbek sińirgen kórinedi. Aldymen Iman Estaev, Tańsulý Raqymbaeva jáne Saltanat Áshirova shyǵarmanyń jolma-jol aýdarmasyn jasapty. Sodan soń germanııalyq aýdarmashy Gert Haıdenraıh qazaq tiliniń maqtaýly mamandarymen alqa-qotan otyryp aqyldasqan. Mátindegi máıekti tirkesterdiń mán-maǵynasyn surap bilgen. О́zine beımálim ulttyq bolmys uǵymdarynyń alty qabat astaryna qal-qaderinshe oı júgirtken. Ábden sanasyna sińirip baryp, qalamǵa qol sozǵan. Muny basqosý barysynda már­tebeli meıman Gert myrzanyń aǵynan jaryla aıtqan syrynan da ańǵardyq. «Talantty dosym Iran Ǵaıyptyń óleńderin aýda­rýmen aınalysa júrip sizderdiń salt-dástúrlerińizben birshama tanysyp úl­gerdim. Aqan seriniń tragedııaǵa toly ómirin óte keń tynysty keremet, poetıkalyq epıkasyna arqaý etken Ilııas Jan­súgirov jaı­yn­daǵy es­te­likterdi oqyp, erekshe kúı­ge bó­lendim. Aqyry alapat aqyn­dyq qýattyń tereńine erkin boı­laı almaıtynym­dy túsindim. Son­dyqtan, shamama qaraı shabýǵa bel baılap, óleń órnegin ózimshe qurastyrýǵa tyrystym. Al endi aqıqatyn aıtsam, men «Qulagerdi» qa­zaqtardan qatty qyzǵandym. О́ıtkeni, ol Shekspır shedevrleri deńgeıinde sheber jazylǵan dúnıe!» Osy oraıda men oılaımyn, Ilekeńniń injý-marjandaryn, ásirese, tamasha jer sýretterin, attyń synyn artyq ketsek, arýaǵy keshsin, kemeńger Geteńizdiń de kelistirip aýdarýy ekitalaı-aý. Búginde eki qazaqtyń biri túsine bermeıtin «Táýet bas, qamys qulaq, qýarǵan jaq. Qulan jal, bulan moıyn, qoı jutqynshaq, qoıan jon, jazyq jaıa, qus topshy» degen teńeýlerdi basqa ulttyń ókilderine uǵyndyryp berińizshi, myqtylyǵyńyzdy kóreıik... Sol aradan estigen jaǵymdy jańalyq, Germanııanyń «Büchergilde» bas­pasynan shyq­qan «Das Lied von Kulager» poema­syn jeksenbi saıyn avtor tyń­dar­mannyń qulaq quryshyn qandyrǵandaı qońyr daýysymen Bavarııa radıosynan oqıdy eken. Budan artyq qandaı nasıhat kerek! Saltanatty sharaǵa qatysqan belgili azamat, qarymdy qalamger Sádibek Túgel Astana – Kókshetaý tas joly boıynda jeke qarjysymen ornatqan Qulagerge arnalǵan eńseli eskertkishtiń tarıhyn alǵa tarta otyryp, I.Jansúgirov sekildi klassıgimizdiń ádebı keńistigin keńeıtýge aıanbaı atsalysqan alma­nııalyq azamatqa alǵysyn bildirdi. Jyr dúldúliniń urpaqtary endi atalarynyń asyl muralaryn aǵylshyn tildi oqyrmandardyń oljasyna aınaldyrýdy qolǵa almaq. Talǵat BATYRHAN, «Egemen Qazaqstan»