UBT: baq shapty ma, bap shapty ma?

On kún boıy ata-analardyń da, mektep bitirýshi túlekterdiń de kóńilin kúpti etken UBT óz máresine jetip, kózdi ashyp-jumǵansha óte shyqty. Iá, on bir jyldyq bilim sapasyn anyqtaıtyn báseke kúńgeıdegi bas qaladaǵy túlekter úshin jeńil bolǵan joq. Bıyl alyp shahardaǵy 211 mektepte bilim alǵan 5208 túlek test tapsyryp, baqtaryn synaǵan. Endeshe, UBT qorytyndysy boıynsha almatylyqtar qandaı jetistikterge qol jetkizdi, bıylǵy testileýdiń ereksheligi men kemshiligi qandaı degen saýaldarǵa jaýap alý úshin Almaty qalasy bilim basqarmasynyń basshysy Rahat ShIMAShEVAǴA jolyǵyp, áńgimelesken edik. – Bıyl elimizde Ulttyq biryńǵaı testileý 13-shi márte ótip otyr eken. Osy jyldary UBT tóńireginde qo­ǵamda ártúrli – jaqsy da, keleńsiz de pikirlerdiń qalyptasqany ras. Bıyl qandaı erekshelikter baıqadyńyz? – Bıyl tek Almaty qalasynda ǵana emes, respýblıkanyń basqa óńirlerinde de óreskel, keleńsiz jaıttar bolǵan joq. Onyń ústine UBT-ny ótkizýde engizilgen óz­gerister mektep bitirýshiler men olardyń ata-analaryna sabyrlyq, úmit dúnıesin ákelgendeı. Máselen, bıylǵy jyly 50 baldan tómen ball jınaqtaǵan túlekterge aqyly joǵary oqý ornyna túsý úshin aǵymdaǵy jyly tamyz aıynyń 1-i men 8-i aralyǵynda qabyldaý komıssııalaryna ótinishterin tapsyryp, qaıtadan keshendi testileýden ótýlerine múmkindik berildi. Árıne, mundaı múmkinshilik buryn-sońdy bolyp kórgen joq. Bul – árbir túlekke Qazaqstanda aqyly joǵary oqý oryndarynda oqýǵa úlken múmkindik berilgen jaǵdaı. Bul endi bıylǵy UBT-nyń artyqshylyǵy deýge bolady. Sondaı-aq, mınıstrliktiń ókil­deri túlekterge túsinistikpen qarap, sabyrǵa shaqyryp, olardy qobaljý, úreılený jaǵdaıyna túspeýine múmkindik jasady. – Al kemshiligi... – 2016 jyly Almatyda UBT-ny ótkizý kezinde qandaı da bir óreskel kemshilikter ketti dep aıta almaımyn. Jyldaǵydaı uıymdasqan túrde ótti. Testileý ótetin pýnkt­terde mektep bi­tirýshilerdi aýdıtorııalarǵa kirgizý barysynda metall izdegishter, ramalyq detektorlar qoldanyldy. Sony­men qa­tar, aýdıtorııalardyń barlyǵynda uıaly baılanys dabylyn anyqtaıtyn qondyrǵylar, beınebaqylaý kameralary, beıne­tirkeýishter, t.b. tehnıkalyq qu­raldar qoldanyldy. Sondyqtan, Almaty qalasynda UBT erejege saı óz deńgeıinde ótkizildi. – Sonymen, nátıje qalaı boldy, úmitterińiz aqtaldy ma? – Almaty qalasy byltyrǵy jylmen salystyrǵanda, negizgi kórsetkishter boıynsha joǵary nátıje kórsetti. Ortasha ball – 96,2, byltyrǵy jylmen salys­tyr­ǵanda 4,1 balǵa joǵary (respýblıka bo­ıynsha 81,2), sonyń ishinde qazaq tilinde oqyǵan mektep bitirýshilerdiń kórsetkishi – 98,6 ball. orys tilinde oqyǵandardyń kórsetkishi – 93,7 ball. 61 memlekettik jáne jekemenshik mektepterdiń túlekteriniń ortasha baly 100-den joǵary. UBT-nyń qorytyndysy boıynsha qala mektepteriniń arasynda eń joǵary nátıjeni №90 mamandandyrylǵan mektep-lıseı (118,5b) alsa, 100 baldan joǵary 2313 (44,4 paıyz) túlek jınaqtady. Bul respýblıkalyq kórsetkishten 24,7 paıyzǵa joǵary. Jalpy, orta bilim týraly «Altyn belgi» attestatyna ıegerler sany 244 túlek, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 2,6 paıyzǵa joǵary. 50 baldan tómen 130 (2,5 paıyz) túlek jı­naqtady, respýblıkalyq kórsetkishten 14,5 paıyzǵa tómen. – Myńnan oza shaýyp, eń jo­ǵary ball alǵan túlekterińiz bar ma? – 125 baldy respýblıka kó­leminde 19 mektep bitirýshi jınaqtasa, sonyń 6-y (№12, 159 (2), 169, 175, 178 mektepter) Al­maty qa­lasynan. – Qalanyń bas muǵalimi retinde Almatydaı úlken sha­harda bıylǵy bilim naý­qanynyń nátıjeli bolýyna nen­deı jaǵdaılar sebep boldy dep oılaısyz? – Bir ǵana mysal aıtaıyn, 2016 jyly Almaty qalasynyń komandasy jalpy bilim be­retin pánder boıynsha ótken respýblıkalyq olımpıadada 11 ret, respýblıkalyq ǵylymı jarystarda 14 jyl qatarynan, 11 synyp oqýshylary arasynda ótken Prezıdenttik olımpıadada (matematıka, fızıka, hımııa, bıologııa pánderi boıynsha) 3 jyl qatarynan birinshi oryndardy ıelenip keledi. Erekshe atap ketetin jaıt, UBT alǵash ótkizilgen jyldary mektep bitirýshilerdiń 30-40 paıyzy mamandyǵy boıynsha geografııa pánin tańdaıtyn, al sońǵy jyldary kerisinshe, basym kópshiligi fızıkany tańdaýda. Iаǵnı, bul túlekterdiń tehnıkalyq baǵyttaǵy jo­ǵary oqý oryndaryna kóbirek túsýiniń kórinisi. Árıne, mundaı jetistik ońaılyqpen kelmeıdi. Bul qaladaǵy árbir mektep basshysynyń, árbir ustazdyń qyrýar eńbeginiń jetistigi. Almaty qalasynda mektepishilik baqylaý júıeli túrde uıymdastyrylǵan. 1-11-shi synyp aralyǵynda oqý­shylardyń bilim-bi­lik daǵdylaryn zerdeleý maqsatynda mektep ákim­shiligi tarapynan oqý jy­ly boıy toqsanyna bir ret testileý, ba­qylaý jumystary ótkiziledi. Sonyń qorytyndysyna tolyq saraptama jasalyp, jiberilgen olqylyqtar boıyn­sha oqýshylarmen ári qaraı jumystar uıymdastyrylady. Osyndaı testileý ótkizý arqyly balalardyń qaı pánge degen beıim­diligin anyqtap, bolashaqta ma­mandyqty durys tańdaýyna múmkindik beriledi.  Áńgimelesken Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Almaty