* Doda
Fýtboldan Fransııada ótip jatqan Eýropa chempıonatynda 22 maýsym kúni toptyq oıyndar túgel oınalyp bitti. Bul kúni sońǵy eki toptyń tórt komandasy ózara kúsh synasyp, kelesi kezeńge joldama alatyndardyń tolyq nusqasy túzilip shyǵýyn qamtamasyz etti. Endi 1/8 fınalda qandaı quramalardyń bir-birlerimen kúsh synasatyndary da belgili bolyp otyr.
Toptardaǵy kóshbasylardyń tulǵalary belgili bolyp qalǵandyǵynan shyǵar, týrnırdiń sońǵy oıyndarynda kútpegen nátıjeler kóbirek kezdesti. Buǵan qosa, osy tustaǵy matchtardyń bári ózderiniń ymyrasyz sıpattarymen jankúıerlerdi tánti etti. Biz sóz etkeli otyrǵan tórt kezdesýdiń kelbeti de dál osyndaı tujyrym jasaýǵa negiz bere alady.
Atalǵan oıyndardyń arasynda F tobyndaǵy Vengrııa – Portýgalııa ushyrasýy óziniń udaıy tartys ústinde ótýimen birge, goldarynyń da kóptigi arqyly basqalarynan, sóz joq, bir súıem bolsa da joǵary tur. Bul sondaı-aq osy kezge deıin óziniń shynaıy talanty men bombardırlik qabiletin kórsete almaǵan Krıshtıaný Ronaldýdyń juldyzy jarqyrap janǵan kelisti bir oıyn boldy. Ol matchta óz quramasy salǵan úsh golǵa da qatysyp, solardyń ekeýine avtorlyq etse, bireýine nátıjeli pas jasady. Sóıtip, qorytyndy esebi 3:3 bolyp bitken kezdesý portýgaldardy pleı-off kezeńine shyǵardy. Matchta dýbl jasaǵan Ronaldý Eýropanyń tórt chempıonatyna qatysyp, olardyń bárinde gol soqqan tuńǵysh oıynshy atandy.
Buǵan deıingi eki oıyndy teń aıaqtap, týrnır kestesindegi jaǵdaıy máz bolmaǵan Portýgalııa oıyndy qarqyndy bastady. Sebebi, olarǵa endi utys aýadaı kerek edi. Biraq Santýshtyń shákirtteri dopqa egelik etip, qarsy qaqpa mańynan sheńber qurǵannan aryǵa bara almady. Onyń esesine, madıarlar birinshi qarsy shabýylynyń ózinde-aq gol salyp ketti. 19-mınýtta buryshtan berilgen dopqa buryn jetken Zoltan Gera alys buryshty solq etkizdi. Buǵan portýgaldar 43-mınýtta ǵana jaýap qaıtara aldy. Osy tusta alańnyń orta tusynan Ronaldýdyń alǵa umtylyp urý úshin jermen syrǵytyp bergen dobyna madıarlar qorǵaýshysymen qatarlasa jetken Nanı sál jyldamdyq tanytyp, ony golkıperdiń oń jaǵyn ala torǵa qaraı top etkizdi.
Ekinshi taım tipti kútpegen kórinispen kógen kerdi. Bul joly Balash Djýdjak standartty jaǵdaıdy qalaı paıdalaný kerek ekenin kórsetip berdi. Onyń jasaǵan soqqysy aldymen qorǵannan qaıtty, al ekinshi qaıtara kelgen kezinde dopty qaqpa aýmaǵyna kelistirip kirgizip jiberdi. Biraq madıarlar bul qýanyshtyń qyrmanyn kóp tasytyp tura almady. Arada mınýt ótpeı jatyp, Ronaldý qaqpa aldyndaǵy qarbalas sátte dopty ókshesimen sart etkizip, tordyń aýmaǵynan bir-aq shyǵardy. Al arada 6 mınýt ótkennen keıin Djýdjak eki oıynshyny aldap ótip, taǵy bir dopty darbaza dárgeıine súńgite saldy. Dýbl. Budan soń 7 mınýt ótkesin, Krıshtıaný de ekinshi golyn salyp úlgerdi. Osy esep oıyn sońyna deıin ózgermedi. Sóıtip, toptyq kezeńdegi úsh oıynyn da teń bitirgen portýgaldar aldyna 5 upaıdan jınaǵan Vengrııa jáne Islandııa terme jamaǵattaryn salyp, 3 upaımen úshinshi orynǵa turaqtap, dop aıyrymynyń kórsetkishi boıynsha pleı-off oıyndaryna qatysýshylar dúrmeginen tabyldy.
Bul oıyn Lıonda oınalsa, onymen bir mezgilde Sen-Denıde Islandııa men Avstrııa alańǵa shyqty. Munyń aldynda portýgaldarmen kezdesýde 0:0 esebimen teń oınaǵan avstrııalyqtar aral-memleket fýtbolshylarymen eń sońǵy mınýttarǵa deıin teketireste keldi. Biraq 18-mınýtta Ion Bodvarsson soqqan gol negizinde jeńilip turǵan olar tek 60-mınýtta Alessandro Shepf salǵan doptan keıin ǵana tarazy basyn teńestirgen. Osy shabýylshy sosyn komandasyn alǵa da shyǵara alatyn múmkindikti jiberip aldy. Munyń esesine ısland Arnor Traýstason negizgi ýaqytqa qosylǵan 4-mınýtta jeńis dobyn soǵyp ketti. Sonymen oıyn da bitti.
Túnge qaraı E tobyndaǵy Italııa – Irlandııa, Shvesııa – Belgııa ózara kezdesti. Bulardyń ekeýinde de nomınaldy alań ıeleri bolǵan komandalar, ıaǵnı ıtalıandar men shvedter jeńilip qaldy. Budan burynnan eki jeńisten keıin 6 upaı jınap alǵan Appenın túbeginiń jigitterine esh zalal kelgen joq, kestedegi birinshi ornyn saqtap qaldy, al jalǵyz upaımen jan saqtap júrgen skandınavııalyq fýtbolshylar sońǵy orynnan jyljı almaı, jaryspen qosh aıtysty. Bul oıyndarda kimge úsh upaı kerek boldy, sol alǵa umtyldy. Solardyń biri – ırlandtar match basynan onyń tizginin ýysynan shyǵarmady. Italııalyqtar standartty jaǵdaılarda ǵana qaýipti kórindi. Osylaı ańdysýǵa quralǵan ushyrasýdyń 85-mınýtynda Robert Bredı gol salyp, ırlandtar maqsatyna jetti. Kelesi matchtaǵy jaǵdaı da osyǵan uqsas boldy. Munda eki jaq jeńiske jetýdi kózdegenimen, soǵan jaqyn turǵany belgııalyqtar edi. Olar shvedterge qaraǵanda, qysymdy kóbirek jasady, soqqyny da kóp berdi. Solardyń biri – Radja Naınggolan urǵan dop 84-mınýtta dittegen jerinen tabyldy. Osynyń qorytyndysynda toptan 6 upaıly Italııa men Belgııa, 4 upaıly Irlandııa shyqty.
Sonymen, shırek fınalda Shveısarııa – Polsha, Ýels – Soltústik Irlandııa, Horvatııa – Portýgalııa, Fransııa – Irlandııa, Germanııa – Slovakııa, Vengrııa – Belgııa, Italııa – Ispanııa, Anglııa – Islandııa kezdesedi. Bulardyń alǵashqy úsheýi – 25 maýsym, kelesi úshtigi – 26 maýsym, al sońǵy eki juby 27 maýsym kúnderi oınalady. Matchtar sol retterimen 19:00, 22:00 jáne 01:00 saǵattarda bastalady. Al sońǵy kúni komandalar 22:00 jáne 01:00 saǵattarda saıysqa kirisedi. Budan ári 30 maýsymnan 3 shildege deıin shırek fınaldyq oıyndarǵa kezek berilse, 6 jáne 7 shilde kúnderi jartylaı fınaldyq, 10 shildede fınaldyq kezdesýler kerýen túzedi.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan»