Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ortalyǵy – Shymkent qalasynan soltústikke qaraı 45 shaqyrym jerde Qarabulaq degen aýyl bar. Halqynyń sany 45 myń adamdy quraıtyn osy eldi mekende №81 Ulyqbek atyndaǵy mektep dırektory H.Haltaevtyń jalǵan dıplomy týraly aqparattyń taraǵanyna biraz ýaqyt ótti. Umytyla bastaǵan bul jaıdy jaqynda redaksııamyzǵa atalǵan aýyl turǵyny M.Eltaevadan kelip túsken hat qaıta jańǵyrtty.
Buǵan deıingi aýyl turǵyny tarapynan jazylǵan hatta naqty dáıekter keltirilmegendikten, biz ony qaraýdan bas tartqanbyz. Alaıda, ekinshi hatynda óz sózine aıǵaq bolatyndaı qujattarymen qosa jiberipti. Onyń jazýyna qaraǵanda, №81 Ulyqbek atyndaǵy mektep dırektory H.Haltaev О́zbekstan memlekettik álem tilderi ýnıversıtetin bitirmegen. Olaı bolsa, qolyndaǵy dıplomy da jaramsyz.
M.Eltaeva bul másele boıynsha Saıram aýdandyq bilim bóliminiń meńgerýshisi O.Qoldasovaǵa júgingenmen, sheneýnik tarapynan áli kúnge jaýap berilmegen. Esesine Saıram aýdany ákiminiń orynbasary T.Kerimbekov О́zbekstan Joǵary jáne orta kásiptik bilim mınıstrliginiń 29.02.2016 jylǵy №16l/4673 hatyna silteme jasaı otyryp, Haltaev Hamraqul Abdýlhamıdovıch О́zbekstan memlekettik álem tilderi ýnıversıteti rektorynyń 04.07.1994 jylǵy №67-3 buıryǵymen №260703 dıplomy berilgendigin qýattaǵan. Ákimniń orynbasary bul rette O.Qoldasovadan alynǵan túsiniktemede shaǵymdanýshy M.Eltaevadan eshqandaı da aryz túspegendigin jetkizgen. Al ózbekstandyq bilim ordasynyń oqý isi boıynsha prorektory H.Hakımovtiń 26.06.2015 jylǵy №03/1077 jaýabyna qaraǵanda, 2015 jyldyń 12 maýsymynda shyǵarylǵan №257 «Ýnıversıtettiń stýdenttik bóliminde qujattardy túgendeý týraly» buıryǵyna oraı jumys júrgizilgen. Sonda anyqtalǵany Hamraqul Haltaev Respýblıkalyq pedagogıkalyq ınstıtýttyń syrttaı oqytý boıynsha ulttyq mektepterdegi orys tili men ádebıeti fakýltetinde 645 stýdenttiń arasynan tabylmady.
Myna jaıtqa nazar aýdartqandy jón kórip otyrmyz. Atalǵan oqý ordasynyń muraǵatynda ondaı stýdenttiń oqymaǵandyǵy aıqyn bolǵanymen, kadrlar bóliminde saqtalǵan 4 shilde 1994 jylǵy №67/z buıryǵynyń taǵy bir túpnusqasynda 646 stýdenttiń arasyna Hamraqul Abdýlhamıdovıch Haltaevtyń aty-jóni belgisiz bireýler tarapynan engizilipti. Sondyqtan da jumys toby jalǵan málimetter negizinde Hamraqul Abdýlhamıdovıch Haltaevtyń atyna berilgen №260703 dıplomdy jaramsyz dep tapqan. Onyń ústine, OQO advokattar alqasynyń jeke advokaty T.Joldasovanyń suranymyna oraı jaýapta О́zbekstan memlekettik álem tilderi ýnıversıteti muraǵat bóliminiń meńgerýshisi Ý.Isaeva 1994 jylǵy ulttyq mektepterde orys tili men ádebıeti fakýltetin syrttaı bitirgenderdiń tiziminde Hamraqul Abdýlhamıdovıch Haltaevtyń aty-jóni joqtyǵyn habarlaǵan.
Oqyrmanǵa túsinikti bolý úshin О́zbekstan prezıdentiniń jarlyǵymen Respýblıkalyq pedagogıkalyq ınstıtýty men F.Engels atyndaǵy Tashkent memlekettik shet tilderi pedagogıkalyq ınstıtýty biriktirilip, О́zbekstan memlekettik álem tilderi ýnıversıteti bolyp qurylǵanyn aıta ketý kerek. Taǵy bir máselege nazar aýdarta ketken jón. О́zbekstan Joǵary jáne orta kásiptik bilim mınıstrligi Quqyq bóliminiń basshysy I.A.Abdýllaev OQO advokattar alqasynyń jeke advokaty T.Nurjanovqa bergen jaýabynda atalǵan bilim ordasy rektorynyń buıryǵyna silteme jasaı otyryp, Hamraqul Abdýlhamıdovıch Haltaevqa ulttyq mektepterde orys tili men ádebıetiniń bilikti muǵalimi mamandyǵy berilgendigin jazypty. Al «Bahtııor Kalkon» advokattyq fırmasynyń suranymyna oraı bergen jaýapta ondaı bólimniń joq ekendigi aıtylady. Joǵary jáne orta kásiptik bilim vıse-mınıstri M.Inoıatov óziniń 2016 jylǵy 25 sáýir kúngi №284 jaýabynda atalǵan vedomstvoda ondaı quqyqtyq bólimniń joq ekenin jáne I.A.Abdýllaev degen qyzmetkerdiń jumys istemeıtindigin, sondaı-aq, 29.02.2016 jylǵy №26k/4673 hatynyń jalǵan ekendigin alǵa tartady.
Osyndaı dáleldi aıǵaqtardy alǵa tosqan M.Eltaevanyń hatyna oraı biz mán-jaıdy bilmekke Ońtústik Qazaqstan oblystyq bilim basqarmasy baspasóz qyzmetiniń qyzmetkeri A.Ámirtaevqa habarlastyq. Mundaı aqparatty birinshi ret estip turǵandyǵyn aıtqan Azat Ermekbaıuly jergilikti bilim bóliminiń basshysyn aýdan ákimi, al bilim bóliminiń basshysy mektep dırektoryn taǵaıyndaıtyndyǵyn kóldeneń tartyp, saýatymyzdy bir ashyp tastady. Sondyqtan barlyq jaýapkershilik solarda, deı kelip: «Biz sizge ne kómek bere alamyz?», degen saýalyn da umytqan joq. Sizderge kómek ber dep jatqan joqpyz, men tek osyndaı másele bar dep aıtpaqshymyn degennen keıin ǵana: «Men surastyryp kóreıin. Aýdanǵa habarlasaıyn. Habarsyzbyn», dep jaýap qatty.
Bilim salasynda júrip, buqaralyq aqparat quraldarynda óz salasy boıynsha jazylǵan jaıttarǵa nazar aýdarmaǵan mamandy qalaı túsinýge bolady? Onyń ústine bul másele keshe nemese búgin qozǵalyp otyrǵan joq. Sondyqtan da biz osy másele boıynsha Saıram aýdanynyń ákimi S.Saparbaevpen habarlasqanymyzda, ol óziniń qyzmetine kiriskenine kóp bola qoımaǵanyn alǵa tartty. «Bul másele ábden tekserilgen, anyqtalǵan, jaýaby daıyn. Bilim bóliminiń basshysynan suradym, ondaı faktiler anyqtalyp, tıisti organdardan jaýabyn alǵanbyz dep otyr. Qajet bolsa, jaýabyn joldaıyq, biraq obektıvti qaraý kerek. Bir aryzqoı jazdy eken dep, bárin qaralaýǵa bolmaıdy ǵoı. Tıisti quzyrly mekemeler suraý jasatyp, anyqtap qoıǵan. Organdar durys anyqtamasa, jaýap beredi», dedi Samat Aıdarhanuly.
Sondaı-aq, aýdandyq prokýrordyń kómekshisi Sýhrab Qaharovqa telefon shalǵanymyzda, ol resmı túrde basshylarmen sóılesýim kerektigin eskertti. «Ekinshiden, bul másele boıynsha qylmystyq is qozǵalyp otyr. Soǵan sáıkes berilgen suraý hat Syrtqy ister mınıstrligi arqyly О́zbekstanǵa joldanǵan. Búgingi tańda jaýaby áli kelgen joq. Saıram aýdandyq ishki ister basqarmasy tarapynan tergeý isteri júrgizildi. Ishki ister basqarmasynan bilgenińiz durys», dedi prokýror. Ishki ister basqarmasynyń is-áreketteri prokýratýra nazarynda bolatynyn qaperge alyp, ázirge osy jerden toqtadyq.
Qoryta aıtqanda, biz OQO Saıram aýdany Qarabulaq aýylyndaǵy №81 Ulyqbek atyndaǵy mektep dırektory H.Haltaevtyń dıplomynyń jalǵan ekenin áshkereleýdi basty maqsat etken joqpyz. Maqalany jazýdaǵy negizgi maqsatymyz – bilim berý mekemesin óz isiniń mamany, bilikti pedagog basqarsa degen nıet. Sondyqtan da joǵaryda qujattyq dálelderdi keltirdik. Olaı bolsa, biz qarsy jaqtyń da ýájin tyńdaýǵa ázirmiz jáne bul máselege túpkilikti núkte qoıǵandy jón sanaımyz.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»