Jýyrda fotograf, bloger Maksım Rojın Úkimet basshysynyń orynbasary, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Myrzahmetovke tabıǵatty qorǵaýǵa baılanysty qabyldanǵan sheshimderge qatysty mynadaı tórt suraq joldaǵan bolatyn.
«Birinshiden, bekire balyqtaryn ǵylymı maqsattar úshin aýlaýdy toqtatyp jatyr ekensiz. Bálkı, men máselege tereńdeı almaı jatqan shyǵarmyn. Bul sheshimniń negizi nede?
Ekinshiden, qytaı aýlaryn satýǵa jáne tasymalyna tyıym salypsyz. Sebebi qytaı torlarynyń biz bilmeıtin zııandy jaqtary bar ma?
Úshinshiden, orman órti júrip ótken alańdardaǵy aǵashtardy kesýge tyıym salyp jatyr ekensiz. Iаǵnı, sanıtarlyq maqsatta kesýge tyıym. О́rtten ne qalady deısiz. Qısynǵa salsaq, bul tıimsiz emes pe?
Tórtinshiden, qarý-jaraq dúkenderinde ańshylyq maýsymy joq kezde, oq satýǵa tyıym salý týraly másele kóteripsiz. Sonda, barlyq oq-jaraqtarǵa ma, álde belgili bir oq-dáriniń túrine me?».
Mınıstrliktiń Qoǵammen baılanys basqarmasynyń basshysy Jasulan Ábdihalyqov Mınıstrdiń jaýabyn áleýmettik jelidegi paraqshasynda jarııalady.
«Birinshi suraǵyńyzǵa baılanysty aıtarym: Bekire balyǵy Qyzyl kitapqa engen jáne joıylyp ketý qaýipi bar balyq túri bolyp sanalady. Sondyqtan, Bekire balyǵyn óndiristik aýlaýǵa tıym salynǵan bolatyn. Alaıda, tek ǵylymı zertteý men qadaǵalaý maqsatyna 10% mólsherinde kvotaǵa ruqsat etiletin. О́kinishke qaraı, osy kvotany paıdalanǵan brakonerler teńizde tıym salynǵan jerde balyq aýlaýdy toqtatpaı otyr. Sondyqtan, Bekire balyqtardyń kóbeıýine tosqaýyl bolyp otyrǵan osy «sańylaýlardy» barynsha tez japqanymyz jón dep bilemin.
Ekinshi saýalyńyzǵa kelsek, bul Qytaıdan tasymaldanatyn halyq arasynda «qytaı tory» atanyp ketken aýdyń bul túri naǵyz tabıǵattyń qas jaýy. Bul aýlar shirimeıtin hımııalyq monotalshyqtardan jasalady jáne bir-aq ret paıdalanylady. Materıalyna baılanysty ekologııalyq zııanyn aıtpaǵanda, sýdaǵy balyqtarǵa shatylyp keltiretin zalaly da orasan. Ártúrli sý qoımalarynda olardyń barlyǵy tonnalap jınalyp, balyqtar qyrylýda. Sý elektr stansııalaryna da óte qaýipti. Qytaıdyń ózinde de, bul aýlarǵa tyıym salynǵan. Máselen, vedomstvanyń ınspeksııalary zańsyz ornatylǵan jáne laqtyrylyp tastalǵan aýlardy tazalaý úshin kún saıyn tekseris júrgizýge májbúr bolyp otyr. Al brakonerler úshin mundaı aýlar arzan. Sol sebepten, tıisti buıyryq qabyldandy.
Úshinshiden, siz kóterip otyrǵan másele – tabıǵat anamyzdyń tól balasy – tal-daraqtarǵa baılanysty. Taratyp aıtsam, «sanıtarlyq maqsatta aǵash kesý» degen uǵym bar. Iаǵnı orman órtteri oryn alǵan aımaqtardy qaıta qalpyna keltirý maqsatynda aǵashtar kesiledi. Ásirese, bul qylqan japyraqty qaraǵaı syndy ormandarǵa qatysty. Bul jerde órtengen aǵashtyń qabyǵy jaramsyz bolǵanymen, ishi bútin bolady. Sol sebepten, ony ádeıi órteıtinder bar. Bul sondaı jaǵdaılardy boldyrmas úshin jasalyp otyrǵan shara. Buǵan qosa, sekseýil aǵashtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan tıisti sheshim qabyldadyq. Onsyz da ormany az elimiz. Ońdy-soldy otaýǵa jol bersek, kıeli tabıǵat, keler urpaq bizdi keshirmeıdi dep oılaımyn.
Cizdiń oq-dárilerge baılanysty tórtinshi suraǵyńyzǵa kelsek, bul tabıǵatty qorǵaýmen qatar, azamattarymyzdyń qaýipsizdigine de tikeleı baılanysty másele der edim. Jalpy, erejege sáıkes belgili bir merzimde «ańshylyq maýsymy» jarııalanady. Osy ýaqyt aralaǵynda oq-dári satatyn dúkenderdiń saýdasy qyzyp, ańshylar arnaıy ruqsatpen buıyrǵan ań-qusyn aýlaýǵa shyǵady. Bul zańdy qubylys. Al, endi osy ańshylyq maýsymy jabyq merzimde, ıaǵnı ruqsat etilmegen kezeńde de oq-dári satý toqtamaıdy. Sonda, bul oq-dárilerdiń barlyǵy qaıda ketip jatyr? Mine, qarama-qaıshylyq! Qalaı dese de, bul usynys jyl on eki aı brakonerlikpen aınalysatyndarǵa az da bolsa, tosqaýyl bolmaq. О́z kezeginde, bul sheshimdi de, qalyń kópshilik oń qabyldaıdy degen oıdamyn» delingen jaýapta.
Sonymen qatar Asqar Myrzahmetov tabıǵatqa jany ashıtyn, óz eliniń patrıotymyn degen azamattardy osy uıǵarymdardyń oryndalýyna atsalysýǵa jáne qandaı da bir zań buzýshylyqtardy baıqaǵan jaǵdaıda der kezinde habarlasyp, tól tabıǵatymyzdy qorǵaýǵa beı-jaı qaramaýǵa shaqyratynyn aıtty.