Shynaıy óner shyn ómirmen bettestirýi kerek. О́mirdiń aqıqatyn aldyńa jaıyp salyp, «Ashy tirlik osy» degizýi qajet. Keńsirigimizden bir qolańsa ıistiń ketpeı qoıǵany sııaqty detaldary bolsa tipti tamasha. Kóshe de, aýla da múńkip jatyr, úılerden de qolańsa ıis shyǵady. Qora-qopsylar byqsyq. Zár, ter, nájis sasyǵan adamdar kóz aldyńa elestep, odan sońǵy oqıǵalar qoıýlana beredi... Balyq sasyǵan lashyqta, qan-jynnyń mańynda týyp, kindigi kesile sala qoqysqa tastalmaq bolǵan náreste, qashyp úlgermeı polısııa qolyna túsip, sol zamannyń qatal úkimi boıynsha ólim jazasyna kesilgen sheshe, odan ári sol shaqalaqtyń shym-shytyryq taǵdyry...
О́miri balyq tazalaýmen ótip jatqan kelinshek nege baladan bas tartady? Tym tuıyq, tym ásershil bala ósken soń nege páktiktiń jupar ıisin ańsaıdy? Sóıte tura nege sonsha qatygez? Nemistiń osy zamanǵy ataqty jazýshylarynyń biri Patrık Zıýskındtiń áıgili «Parfıým» romanynyń jelisimen túsirilgen kıno nege tym áserli? Ony aıtpastan buryn ómirge úńilip kórsek she?
Osy kúni qoqystyń mańynan bala tabyldy dese, júregim shym ete qalady. Nekesiz bala tabýdyń qazaqtyń dúnıetanymyna saı kelmeıtini óz aldyna, balanyń qym-qıǵash qalyptasatyn taǵdyryn, ósken soń janyn jegideı jeıtin azapty sezimderin, onyń qataldyqqa, qataldyqtyń qanisherlikke deıin ulasýy múmkin tustaryn oı eleginen ótkizip baǵamyn. Ata-ananyń mahabbaty men meıirimine bólenbegen, sol úshin adamǵa, qoǵamǵa, Qudaıǵa kektengen pendeni kóz aldyma ákelemin. Nege deısiz ǵoı? Árkim ózi úshin ómir súretin, óziniń bilgenin isteıtin, oıdaǵysyn aıtýǵa qaqysy bar, qarama-qaıshylyqqa, kereǵarlyqqa toly qoǵamda júrek shymyrlatý qajet pe? Onyń taǵdyry sondaı shyǵar? Qoqystyń mańynda týylyp, qoqysqa tastalýy tıis bolǵan nemese aıtalyq, kúldiń qasynan tabylǵan soń balalar úıine ótkizilý onyń mańdaıyna jazylǵan. Tipti, álemdegi eń myqty, eń ataqty kórdemsheler týraly aqparattardy sýyryp alyp, áldenedeı ǵyp aıtyp, basqasha qyrynan nasıhattap jiberýge de bolady emes pe...
Biraq, biz únemi qaıtalap aıta beretin bir ádemi shyndyq bar: adam jany izgilikke qumar. Adam jany mahabbattan, meıirimnen, aqyr aıaǵy jyly sózden qýat alady. Adam jany jaqsylyq jasaýǵa qushtar keledi. Árbir adamnyń ishki áleminde saǵynysh pen muńyn, ańsarly armanyn, úlbiregen úmitin mápelegen meıirimdi keıipker ómir súredi. Álgi qoqysta týylǵan Jan Batıst Grenýı da alǵashynda pák arýdyń jupar ıisine elitken bozbala bolatyn. Jalpy, onyń kez kelgen ıiske alabóten sezimtaldyǵy fılm bastala bere kórinedi. Iis ajyratý, ıiske sezimtaldyq onyń Parıjdegi parfıýmerlik mansabynyń tabysty bolýyna jol ashty. Eń jupar ıisti ózi óltirgen ýyz boıjetkenderdiń óli táninen shyjǵyryp alatyn Jan ózin qorqynyshty, zulym adam retinde sezinbeıtini, jazaly bolýdan, jaýap berýden qashatyny tipti ǵanıbet.
Tipti, rejısser de keıipkerge jaqtasatyn sııaqty ma qalaı? Keıipker ózi týǵan bylǵanysh mekenge jetip, ústine ózi jasaǵan hosh ıisti átirdiń birin sebinip, tobyrdyń talasa-tarmasa qulatyp, biriniń ústine biri mingesip jatyp ıiskeýlerine erik bergen soń jerge sińip ketedi... Jaman ıiske, qorash ómirge etteri ólip ketken tómengi taptyń arasynda aıryqsha sezimtal balanyń dúnıege kelýi, erekshe qabiletin zulymdyqqa jumsaýy dál solaı bolýy tıis dúnıedeı qabyldanady. Jáne tómengi taptyń adamdary joǵary qaýymnyń aqsúıek myrzalaryna qandaı jolmen de (kisi óltirip te) qyzmet etýi tıis degen bir qısyn da sheshýshi orynǵa qoıylǵan sııaqty. Ol naqty detaldarmen «menmundalamaıdy», biraq, fılm bitken soń sanańa jarq ete túsedi. Átteń, bul «adam jany izgilikke qushtar» dep joǵaryda saırap otyrǵanymyzdy zaıa ketiretin kórinister ǵoı...
Negizi, fılmdi taldaýdy maqsat etken joqpyz. «Parfıýmer: bir qanisherdiń tarıhy» kórgen kezde ábden túsinikti bolatyn dúnıe. Iis ajyratýdyń keremettigi men qorqynyshtylyǵy qolǵa qalam ustatty. Qoqysqa tastalyp jatqan sábılerdiń «qubyjyqqa» aınalyp, erteń bizden qandaı jolmen de kek alýy múmkin ekenin oıladym...
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan»