Júrekten quıylǵan laǵyl jyrlar

Árbir tyń týyndy eriksiz eleń etkizedi. Ol jáne poezııa áleminiń sulý sa­zy­nan syzylyp jetken áýen bolsa deseı­shi. Yrǵaǵynan jan daýasy seziler me eken? Oı qanattanyp, kóńil kón­shir me? Kórkemdigi qaı deńgeıde? Bu­ryn­ǵy súrleý shıyrlanbap pa? Jańa­ly­ǵy ne? Qalt basqany qaısy? О́zindik únimen qazaq oqyrmandarynyń ystyq il­tıpatyna bólenip júrgen belgili aqyn Qorǵanbek Amanjoldyń kezekti «Me­shitti ǵalam» jyr jınaǵyn qoly­myz­ǵa alǵanda, kımelep ketken oılar legi osy tektes bolatyn. Asaý oı tejelmese, tegeýrinimen tar­pyp tastaıdy. Josyqsyz baıbalam jol­dy bógeıdi. Aldymen sana sara­by­na salý kerek. Ol úshin júgirtip oqý jetkiliksiz, júginip, janyp-sýyp, keıde kijinip oqý kerek. Bul – ýaqyt enshisindegi sharýa. Sap-sap kóńil, sabańa tús. Osyn­daıda qamytqa ıliktirer ádis – kitaptyń ón boıyn qyzyqtap qarap, qumardy al­darqatý eken. Sóıttik. О́leń­­der, poe­ma­lar men balladalar jına­ǵy Al­matydaǵy «Alataý» bas­pa-polıgrafııalyq kor­po­ra­­­sııa­sy­nan jaryq kóripti. Kitap­tyń Almaty oblysy ákim­di­gi­niń baǵdarlamasy bo­ıyn­sha shyǵarylǵany j­á­ne qadap kór­setilgen. Rýhanı álemi asa baı, naǵyz zııa­ly jana­shyr, oblys basshy­sy S.Úm­betovtiń ult múd­de­si jo­­lyn­daǵy osynaý úde­risi kóńil toǵaıtady. Bá­ri osyn­daı bolar ma edi, ákimniń, degizedi eriksiz. Já, bul jol-jónekeı­gi jeldirtpe sezim jelpinisi ǵoı... Bastaýynda – «Saǵynysh» óleńi tur. Adamǵa tán uly sezim. Qaı qyry­nan jyr­lapty? Saǵynyshsyz ómir tul eken-aý! Saǵynbaı qaıtip júrmeksiń. О́mirde my­naý – kúlmeksiń. Saǵynysh ta sábı­men birge týady eken. Alǵyr aqyn ja­ra­ty­lys syryn bylaısha ba­ıy­tady: «О́mir­­­­­­ge myna kelgende, О́ri­lip meniń keý­demde, О́rnegin salyp ja­nyma, S­a­ǵy­­nysh týdy bir demde», – deýinen ómir­ge degen ná­res­telik ińkár­lik­tiń tereń maǵy­na­sy ashy­lady. Fánı esi­gin jaı ashpap­ty, sa­ǵynyshpen ashyp­­ty. Sa­ǵynyp kelgendi kim jatsynsyn. Baýy­­ryna qysyp­ty. Odan ári sharanadan demin áreń alyp jatyp: «Jazylǵan, bál­kim, peshenem: Týa bir sala saǵyn­dym», – dep saǵy­nysh­­­pen myna ómirge alaqan jaıady. Bul qy­zyl­shaqanyń tegin emestigi kórinip tur. «Saıa­byr tappas saltymmen, Saǵy­nyp ólem – ólsem de» – deýinde de ómir­ge jaı kelmegeni sezilip turǵan joq pa?! Mine, aqyndyq astarly oı! Aqynnyń úmitti úni, keıde bar­ly­ǵyp, keıde kúrkiregen jan daýsy qo­ǵam­nyń qundylyqtary men qaıshy­lyq­tarynan sezim terbelisine úzdiksiz túsip jatatyn se­kildi. О́leń dıapazo­ny keń. Onyń buı­ra tolqynynda yza men yrzalyq, qaty­gez­dik pen qaıy­rym­dylyq, qynjylys pen qumarlyq, tipti túsinistikke ılikpeıtin júgen­siz­dik arpalysa oınaqshyp jat­qa­ny­men, báribir qoǵamnyń búgingi ahýaly men yssy demine qaryqpaı tura almaı­dy. Mine, osy tusta aqyn jolynyń qan­sha­lyqty aýyrlyǵy sezilip, ıyǵyna ar­tylǵan myń batpan júk odan ármen mysyn basa túsedi. Biraq ol mysyn bas­qyz­ǵan ba! О́rtke oranǵan ór keýde kórik­she qýattanyp ketedi. Eger aqyndy qym-qýyt qoǵam tirshiliginiń tynys alý múm­kindigimen teńesek, rasynda da, ol ot aýyzdy oralymdylyǵymen, oraq tildi she­shendigimen oıqastap shyǵa keledi. J­a­lyn­daǵan jyrlary kóp syr uqqyzady. Jáne jadta ustarlyq nárse: eger aqyn­nyń týǵan besigi men nár alǵan ortasy­nyń erekshelikterin sál eskermeıtin bol­saq, onyń oıyn tolyq túsine qoıýymyz da ekitalaı. Bul buljymaıtyn zań emes te shyǵar. Degenmen, aqyn demi – alǵash jutqan aýasyna ajyraǵysyz degen uǵymdy da eskergen jón-aý. Osy retten kelgende, kitapqa ataýy tańylǵan «Meshitti ǵalam» óleńi alýan astarly, kúrdeli dúnıe. «Meıirim ǵana mazdaǵan, Meshitti ǵalam úıimde», dep ımandylyq tunǵan ortasyn meń­ze­gende, aqyn óz sheńberinen shyǵyp, tu­tas­taı jahanǵa ımandylyqtyń óshpes nuryn sebezgilegisi keledi. Túńil­meı­di. Tebirenispen tereń mánge jeteleıdi. Sol sebepti de: «Meshitti meniń ǵa­la­mym, Men seni qaıdan tab­amyn?!» dep kókiregin jalynǵa oraýy tabıǵı­ly­ǵymen tánti etedi. Kózin ashysymen óz uıasy – ju­ma­ǵynda perishte kóńil páktikti sezine ósip, ómirge keń qulash urǵanda, keıde keleń­siz­digimen kemirip ketetin bul alma­ǵa­ıyp, alańǵasarlaý zamannyń kúıigine nalyǵan tusta: «Aı­nalyp meni tolǵanar, Aıqabaq jan­dar mol edi-aý. Baýyrǵa búırek jalǵanar, Baǵzynyń joly sol edi-aý» – dep ańsaıdy sol meıirlengen qa­baqty – meshitti ǵalam mazdaǵyn. «Baýyr­ǵa búırek jalǵanar» – netken tapqyrlyq, sáttilik! Jalǵyz baýyr. Qos búırek. Qy­syl­taıańda qosaqtalǵannan qymbat ne bar? Maǵynasyna úıdeı oılar úıelep tur. Asyly, ǵalamnyń meıirlenýi – qo­ǵam­nyń berekelenýi ǵoı. Poezııany sóz sazy desek, Qorǵan­bek­tiń júreginen quıylǵan laǵyl jyr­lardyń oılylyǵy men oınaqylyǵynda qulaqqa jaǵymdy saryn esedi. Jan-dúnıeni eljiretetin ejelgi mýza qudireti bar bolmysty bılep alady. Tipti qany tamshylaǵan jaradar júrektiń jalǵyz shıpasy – mahabbat ýilin qulaq túbine syzyltyp qoıǵanda, tátti de saýmal sóz­derden adam túgili, tirshilik bitken dúr etip serpiler, qumarlyqqa mas bolar. Endeshe, myna syrly álemniń jumba­ǵy­na birge jubanyńyzshy: «Japyryp shal­ǵyn kógalyn, Mahabbat tósek salǵandaı», «Shapaqtaı keshki qyzarǵan... Kóleńke – kúná uzarǵan», «Qolymnan kele me dep qorqa berem, Qondyrmaý qabaǵyńa bir mysqal muń», «Jalpaǵynan jalǵandy basqan, Qýaty qaıda kóktemniń. Qýa­ny­shymnyń kúlkisi qashqan, Kezeńge qalaı jetkenmin?!» Muń, zar, saǵynysh astasa kele oı terbeıdi. О́leń – sózdiń ısharasy ıirimine tartady... Osylaısha sezimniń de ıin qandyrýǵa bolady eken... «О́leńde bergen ýádemdi, О́mirde bu­zyp qoımaıyn», – dep aqynnyń ózi aıt­paqshy, ol osynaý shyǵarmashylyq uzaq ta sátti jolynda antyna adaldyq qal­py­nan aınymaı kele jatqan biregeı da­ryn ıesi. Onyń tolǵanysynan týǵan bir­qatar portrettik óleńder kitaptyń aja­ryn ashyp, mazmunyn baıytyp tur­ǵandaı. Oǵan dá­le­limiz – «Maǵjan mu­ńy» ( M. Juma­baev), «Sá­kenim – sherim» (S. Seıfýllın), «Hamıt taǵy» (H. Er­ǵa­lıev), «Estaı Myr­za­h­metov», «Maq­taı – marshal» (M.Saǵdıev), «Qasıet qa­zyǵy» (B.Janǵalov) týyndy­lary tyń órnekpen, shyndyq shyraǵymen ja­zyl­ǵan. Búkpesiz aqıqat– aıtar oıynyń tamyzyǵyna aınalǵan. Adamnan jasyr­ǵan­dy tarıhtan búrkemeleı almaısyz. Aqyn bul óleńderinde názik lırıkadan góri batyl pafosty tegeýrindi teńeý­lerine erik beredi. Sóıtip, qoǵam da­mýyn­daǵy ıdeıa­lar qaqtyǵysynyń bıliktik basymdyq­tary­na burynǵysynsha ılige bermeı, tarıh tarazysyna máńgi­lik tatyrlyq tábárik tartady. Sózi­miz­diń dáleli mynadaı – Maǵ­jan­ǵa qatys­tysyn alsaq: «Men Maǵ­jan­nyń muńy­me­nen ýanam, Maǵjan muńy bolǵanyna qýanam. Maǵjan-rýhpen kók bóri bop qaıtadan, Turanymda kók túrik bop týa alam». Táýelsizdik tańy atpasa, aqyn oıy osyndaı beıneli, bederli sózben sý­ret salmaǵan bolar edi-aý. Nemese, «Maǵ­­jan­daıyn uranshysy bolmasa, urpaǵyna aıtar edi el nesin», dep uly aqyn­nyń baǵa­syn asyrýy da Qor­ǵanbektiń aza­mat­tyq ári ómirlik kredo­sy­na ustanymynyń myǵym­dy­ǵyn aıǵaqtaıdy. Ashy shyndyq zapyran qustyrady. Amal neshik, aqyn jasqanbaıdy. Bezengen tili bezgekteı qarıdy. Tarıh al­dyn­da bulań minezden ada. О́ıtpese: «Arman emes, Tajaldan, Sher Sákenniń ól­geni. Sol ókinish, sol arman – Sum dush­pan­ǵa sen­geni», – dep kesip túser me edi? Sóıte tura halyq pen aqyn arasyna ara­aǵa­ıyndyq jasaýdy paryzym dep bilgen Qorǵanbek: «... Halqy biraq perzentin, Qal­dyrar ma qapada?! Sánin ber dep Sá­ken­niń, Aınaldy aq bataǵa», dep birtýar uldyń uranshysyna aınalyp ketedi. Bári­bir shyndyq beti – arshyǵan ju­myrt­qadaı ǵoı... Oıǵa eresen kúsh sa­lyp qaı­te­miz. Aqyn yrqyna kónemiz de... Abyz aqyn Hamıt Erǵalıev Kókshe­taý­ǵa kelgen bir saparynda Zerendi kóli­niń jaǵasyndaǵy tabıǵat-sheber jasaǵan taqtaly túıe tasqa qonjıyp bir oty­ryp, dem alsa kerek. Sodan ol tas «Hamıt ta­ǵy» dep atalyp ketipti. О́ki­nishke qaraı, búginde bul jaıttan jurttyń kóbi beıhabar. Sony eske sal­ǵysy kelgen aqyn «Hamıt taǵy» degen óleńinde: «Ha­mıttiń ta­ǵy – jyr taǵy, Kókshege kel­seń kórgeı­siń. Keleshek jyrdyń ur­paǵy, Umyt­paı sálem ber­geı­siń», dep zeıin aý­darady. Jalpy, dara tulǵalardy dá­rip­tep, este qal­dyrý­dyń dáıekti mysal­dary elimizde táýel­sizdik alǵan jyl­dar­dan beri berik orny­ǵa bastaǵan syńaıly. Bul jaqsy úrdis. Keshegini áspetteý kele­shek­tiń shy­ra­ıyn shyǵarady. Urpaq sa­baq­tastyǵy uran­nan kóri urymtal, ula­ǵatty naqty istermen uǵynyqty bolmaq. Zerdege ilikken zerli naqysh, ásirese, ol poezııa tilimen be­derlense, rýhanı mol oljaly kúıinde keý­deniń kúmbir syń­ǵyryna aınalmaq. Osyny jete sezinetin aqyn tarıhı tul­ǵa­lar­ǵa qatysty jyr tók­kende, qazaq jeri­niń qasıetti ataý­lary­nyń syryn ashyp, kórkemdikpen jad­qa quıyp otyrady. Osy jınaqta da sondaı ilkimdilik basym eken. Bul, árıne, kitaptyń tanymdyq salmaǵyn syndar­ly etpek. Iаǵnı, aqyn oljasy. Bir súısinerligi sol, Q.Amanjoldyń sál bir eleýsizdeý kórinisten oqıǵaly oı túıindep, oqyrmandaryn kesekti kór­kem dúnıemen tabysqandaı áserge bóleýi – talant qyrynyń qarymdylyq belgisi ispetti. Sózimizdiń dáleli – «Aıý týraly pikirtalas» jáne «Zoobaqtaǵy aıýlar» dep ata­la­tyn sıýjetti eki óleń. Tipti ekeýi de balla­danyń júgin kóterip tur. Al­ǵash­qy­s­ynda, jazýshy Asqar Al­taı­dyń «Áspet­tep bu­laı jyr qylǵa­nyńyz, Altaıdyń aıýy shy­ǵar, Kókshede aıý bolyp pa eken ózi?» – dep ázil tas­taýynan aqyn shamyr­qa­nyp, sha­by­tyna minedi. Shyndyq shıyr­shyq atady. Alash­tyń týyn tiktegen arys­tardan qal­ǵan qut-mekende «Kókshede aıý joq degen, Kók­ezý qaıdan shyqty eken?» – dep ázilimen astarlap oıyn jetkizýge bekingen aqyn «Abylaı ordasyn tikkende aıýyń tur­maq arystanyń da órip júrgen» degen syńaıda jeldirtip alyp: «Jol­ba­rys jorytqan jo­nymdy, Qorsyldap do­ńyz bassa da, Torýyl qaptap jolymdy, Ba­sym­nan dushpan assa da...», – dep ke­ńes­tik dáýirdiń kem­baǵal kezeńderiniń kesa­pat­taryn meń­zeı kele sonaý alma­ǵa­ıyp zamannyń alyp­tary han Kene, bı Qanaı, Aqan serilerden tómen syrǵyp, Maǵjan, Málik, Sáken seri, Qasym, Oral­han, Qalı­han­dy qushaǵyna orap, As­qar­dy da qon­jyqtan ósken aıýsyń deı kele, oǵan by­laı­sha naz tastaıdy: «Asqarjan, bizge bári ortaq: Altaıdyń aıý­lary da, Kók­she­niń kókjaldary da, Arys­tar armandary da...» Iá, bári ortaq... Sol ortaq qundy­lyq­tardy aq­pe­ıil aqyn Qor­ǵan­bek mon­shaq­taı mól­di­retip, moıy­ny­ńyzǵa alqa etip taǵady. Qandaı ásem mon­shaq, jylt-jylt etip, kóz sýyrady. Almas­tyń ózin­deı eken, aqynnyń sózindeı eken. Demek, bul óleń jaı emes, mazmunǵa baı óleń eken. Jáne de ıdeıalyq tereń­digi­men jol nusqaıtyn sıqyrly sóz sarasy bop shy­ǵypty. Bárekeldi, abzal aqyn, taby­syńmen! Ekinshisi – «Zoobaqtaǵy aıýlar» óleńi dedik qoı. Munyń sıýjeti de to­syn oqıǵaǵa qurylǵan. Máskeý zoo­ba­ǵy­nyń qyzmetkerleri zertteý maqsatymen, bir top aıýdy erkindikte qoregin taýyp, kún kóre alar ma eken dep, ormanǵa bo­satyp jiberedi. Olar tipti ańqaý eken, jabaıy qandas­tarynyń jeıtin jemis-jıdegin terip talǵaı almaı, baıaǵy tor­daǵy ádetimen qos alaqan­daryn ja­ıyp, bastaryn ızektetip, aýyzdaryn asha beredi. Tiline tátti úıirt­ken adamdardyń qımylyna ábden kóndigip ketken ǵoı. О́z betterinshe esh amalǵa bar­maıdy. Jurt aıýlar bosap ketipti, qy­ryp tastaıdy ǵoı dep, dúrligedi, jedel qarýly kúsh­ter shaqyrylady. Al ańqaý aıýlar tiske basar mol jemistiń ortasynda qos qo­lyn jaıyp, dámetip turady. Arany úshin adamdardy tarpa bas salyp, qy­zyl-josa qan qylý qaperlerine de kirmeıdi... Osy tusta aqyn: «Japyryp, jaı­pap dú­leı kúsh, Qaıter ek salsa qyrǵyndy. Bilmeıdi keıbir kúnkórgish, Izettilikti de bul qur­ly», – dep sanaǵa túrli oı salady. Qorǵanbektiń júreginde qorytylǵan jyr qorǵasynyn kádimgi bala kúngi bar­maǵymyzdyń arasyna qysyp, kóz­de­ge­ni­mizge dóp tıgizetin saqaǵa quıyp alsa ǵoı, mergendiktiń kókesin kórseter edik-aý. Al myna sondaı saqamyz oıymyzǵa sal­­maqty oı qosýymen daralanady. Osyn­­­daıda my­nadaı túısik sanany shar­­­laıdy. Eger aqyn sezgenderin elestetip, oıynyń durys­ty­ǵyn aqyl eleginen ótkize alsa, sodan soń shabyttan tý­ǵan syrly oılar sóılem bop órilgenge deıin oı bastapqy kúıinde saq­tal­sa, bul shyǵarma uzaq ýaqyt oqylatyn bo­la­dy degen tujyrym bar. Olaı bolma­ǵan jaǵdaıda, óleń dep usynǵanymyz asyl tastyń jez júzikten nemese kómir­men oıý­laǵan almastan aıyr­mashylyǵy bolmaı­tyn sekildi... Qorǵanbek poezııa­syna osy talap turǵysynan qaraıtyn bolsaq, onyń júreginen jaryp shyqqan jyr desteleri  kózdiń jaýyn alady, júrektiń názik te berik qylyn shertedi. О́mirge qumarlan­dyra­dy, ińkárlikti eseleıdi. Mahabbat muńy­nyń ózinen tátti lázzat sorǵyzady. Qys­qa­sy, ómirdiń qýanyshy men qaıǵy­syn dál­me-dál bezbendeý arqyly qate bas­qandy túzetedi, durys joldaǵyny qul­­shyn­dyra­dy. О́mir ahýalyna aqyndyq septesý degen osy bolar. Osy aıtqandarymyzdyń aıǵaǵy – «Shoshala tas» balladasy. Aqyn qııaly ǵa­jaıyp ertegi ispetti oqıǵany ǵashyq­tyq peıildiń aq týyndaı etip alyp, máńgilik jelbiretedi. Aǵaıyn-týystan pana taba almaıtynyn sezgen eki ǵashyq bir túnde shalǵaı shepke zyta jóneledi. Qýǵynshylar sońyna túsedi. «Ǵashyq­tar­dy aq otaý qushaǵyna alypty, Qudi­rettiń kúshimen tas bop qatyp qalypty. Qııametten qutqaryp ǵashyqtardan bata alǵan, Sodan beri aq otaý Shoshala tas atalǵan», dep aqyn rııasyz aq mahab­bat­qa pana bolǵan Shoshala tastyń da jú­regi ıip, jibigenin jan kúızelisimen baıan etedi. Taza súıispenshilikke qater joq eken! Nemese jyr tiline ilikken myna oqıǵany alaıyqshy. Kórkiniń kemistigi úshin qyzyn atastyrýdan aıny­ǵan bolashaq qaıyn atasyna ákesiniń ádeıi jiberip: «ne baýyzdap kel, ne baýyzdalyp qal» dep bergen almas py­shaǵyn bolashaq kúıeý: «salyńyz ma­ǵan pyshaqty», – dep buıyrǵanda, qa­ıyn enesi ekeýin de raıynan qaıta­ryp, aqyr sońynda qyzyn áıeldikke alyp kete barypty. Bul áfsana-qıssa «Shaqantaı batyrdyń qudalyǵy» dep atalady. Mundaǵy túıinimiz – aqyn seziminiń aqyl eleginen sátti ótkizilýi. Estip, bilmegen qatal oqıǵany salqyn sabyrǵa jeńdirip, ústemdik jyryn shynaıylyqpen ádipteı bilýi edi. Mine, sheberlik syryn ádildikten izdeýdiń aqıqaty osynda jatyr eken. Qazirgi qazaq poezııasynyń kór­nekti ókilderiniń sanatyna senimmen qosýǵa bolatyn Qorǵanbek Amanjol el táýelsizdigi taqyrybyn jyrlaýda ózin­dik qoltańbasy bar talǵampaz aqyn ekendigin moıyndatyp úlgerdi. Osy on toǵyz jyl ishinde onyń qalamynan týyndaǵan shyǵarmalarda táýelsizdik shapaǵaty altyn shýaq bolyp tógilip keledi. Ońaıdyń ońǵaq, qıynnyń qym­bat bolatyny sekildi, aqyn únemi tyń izdenisimen, jalyq­paıtyn janqııar­ly­ǵymen, azapty eńbekshildigimen qýan­týda. Táýel­siz­dik – san qyrly tolǵa­nys, qoz­ǵa­lys tetigindeı asa kúrdeli ta­qyryp. Bir demde ystyq sezimmen qan qyzdy­ryp, oı oınatyp jyrlaı salýǵa kelmes. Máni men mazmuny, sapasy men sarab­dal­dy­ǵy aıqyn bederlenýi úshin aqyn óz janyn jegideı jemeı dá­neńe ónbeıdi. Al Qorǵan­bek­tiń aqyndyq bolmy­synan ondaı jankeshtilik minez ábden baı­qa­la­dy. Egilmeı, ezilmeı, erinbeı – dáneńe ónbeıdi. О́zinen aza­mat­ty­ǵy, kózinen aqyldyly­ǵy, sózi­nen oqyrman­daryna qajettiligi sezilip turatyn jasampaz aqynnyń kezekti as­qa­raly shyńǵa shyqqa­nyn kútip júr­genbiz. Endi sol asý­ǵa kóterilgenin kó­rip, kóńi­li­miz­di kónshittik. Tánti etken jyr bıiktigi – «Qanaı – Abylaı» poemasy edi. Bul poema – osy kitaptyń al­tyn qazyǵy ispetti. Epıgrafqa alynǵan Maǵjannyń: «Tý basta Abylaıdy han kótergen, Qam­qory Qaraýyldyń sheshen Qa­naı», – degen ótkir de shynshyl sózi jú­rekke qashap jazyl­ǵan­daı eken. Qanaı – tarıhı tulǵa. I.Esen­berlınniń «Kósh­­pen­diler» trı­lo­gııasynyń «Jan­talas» ro­ma­nyn­da qytaı áskerimen shaıqastyń bir sáti bylaısha sýrettelgen. «Aby­laı tur­ǵan qyzemshek bıik shoqynyń basynan kóz jetetin adyr-qyrqa betteri tegis kóri­nedi. Onyń qasynda qa­zir tórt-aq adam bar: Qanaı, Bekbolat, Tátiqara jáne Sy­rymbet batyr. О́zge batyr­lar­dyń bári de maıdan dala­synda...» Endi Qorǵanbektiń: «Hal­qy­na týǵyzbaqqa kún men aıyn, Kóterip aq kıizge Abylaıyn, Alashqa altyn zaman ornatysqan, Darı­ǵa, umyt­syn kim bı Qanaıyn!?» – dep qorǵa­syn­daı salmaqty oıynan utyryl­ǵan derekke qanyqqanda, Qanaı babanyń tarıhı mıssııasy odan ármen tuǵyr­lanyp, as­qaqtaı túsedi. Halyq ne aıtsa da dóp aıtady. Aqyn dáneker­li­ginen my­nany bilemiz: «Qalyń qol jer qaıysyp da­byldaǵan, Jaqyn-aý dúbir­let­ken sa­ryn maǵan. Máńgilik besikte de Qanaı-Aby­laı, Darıǵa, qatar jatyp damyl­da­ǵan». Iá, eki alyptyń da múrdesi Túrki­standa jerlengen. Poemanyń: «Asý­da almaǵa­ıyp qorǵalamaı, Ala­shym, asa ber­geı alǵa qaraı. Asqarǵa Abylaıdy órlet­­ken­deı, Qamkóńil qa­zaǵyńdy qolda, Qanaı!» dep ór daýy­spen shıryǵa túıin­delýi bú­gingi azat­tyqtyń taǵdyryna my­ǵym bolý­dy ár júrekke uǵyndyra jetkizgendeı me! Mine, úzdik týyndynyń týra da tóte máni osylaısha ultshyl ulan­dy selt etkizip, uıqysynan oıatar­lyq­taı joı­qyn leppen órilipti. Iá, Táýel­sizdik jannan qymbat! Ony jaqyn­datqandar ardan qymbat! Sony kórkem sózben, sıqyrly sazben músindeı bilgen aqyn­nyń aqyly sulý-symbat! Bul poe­ma­­nyń ómirsheńdigi de osyndaı qasıet­teri­men daralanyp tur­maq. Atalmysh poemany qazaq poe­zııa­syna qosylǵan súbeli úles dep baǵalaýǵa ábden bolmaq. ... Talant san qyrymen tamsan­dyra­dy. Qorǵanbek talanty da sondaı dara­lyǵymen súısintedi. Onyń «Zerendi qara­ǵaılary», «Biráli-dastan», «Sabat» jyr kitaptary oqyrman jú­re­gin baýra­ǵan kelisti dúnıeler. Son­daı-aq «Ǵıbrat pen zulmat», «Birjan burmalary» jı­naq­taryna toptal­ǵan tolǵamdar onyń de­rek­ti, kórkem proza­daǵy shalymdy qa­damyna kýálik etkendeı. Al aýdarma salasyndaǵy izdenisteri men nátıjeleri óz aldyna áńgi­me arqaýy bolarlyq. Besaspap da­ryn­nyń dara baǵyty eleń­de­tip, qy­zyq­tyra túsedi. «Aqyn orny – qalamy qandaı bıikke kóterip shyǵarsa, sol jerde. Ondaı oryn ásirese, bıikte kóp», degen eken Ǵ. Mú­­sirepov. Sondaı kóp orynǵa bári emes, biregeıler ǵana kóterilip jaı­ǵasatyny ómir­­den taǵy belgili jaıt. Kez kelgeni shyrqaýǵa qanaty talmaı jetip, qonaq­taı almaıdy ǵoı. Bul rette Qorǵan­bek­tiń ál­di de áleýetti qos qanatyna senemiz... «О́le­ńim­­degi órtim­di, О́shirip, sirá, al­maıyn», – dep ózi kıeli mýzanyń al­dynda serttesken ol, «О́mirim órge ór­me­ler, О́leńim bolar ómirdeı», – dep úmit etedi. Jaratyly­sy­nan jalǵyz aqyn­ǵa jaqtas kim? Árıne, halyq. Endeshe, kóp qoldaýy – qanaǵatty istiń tol­ǵaýy desek, Qor­ǵan­bektiń jyr-shaby­ty­na toıattaı berermiz, áli! Qaısar ÁLIM.