Halyqtyń jaıyn basynan keshkender túsinedi

Halyqtyń jaıyn basynan keshkender túsinedi nemese ákim nelikten máshıne ıterdi? Apta boıyna taqym attan bosamady. Aral aýdanynan bastalǵan sapar Qazalyda jalǵasyp, odan Qarmaqshyǵa ótip, jolaı Jalaǵashqa soǵyp, Syrdarııada núktesi qoıyldy. Qansha shaqyrym jol júrgenimiz belgisiz. Belgilisi – Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov osy sapar barysynda 42 eldi mekenniń turǵyndarymen jolyǵyp, onyń syrtynda 14 kezdesý ótkizdi. Maqsat – eldiń jaı-kúıin kózimen kórip, qandaı máselelerdiń baryn ózi bilip, sony retine qaraı sheshý edi.

«Bar problema gazet atyn ózgertý bolsa, men baqytty bolar edim...»

Aral. Taǵdyr qasirettiń soryn qalyń etken aımaq. Teńizi tartylyp, tabany kórin­gen, qaıyǵy qaıyrylǵan, aýlary aýada qal­qyp qalǵan meken. Elbasy saıa­saty­nyń ar­qa­synda ǵana Araldyń taba­ny­na sý keldi. Kishi Araldy kózimizben kórdik. Kórip qana qoı­ǵan joqpyz, kishi Araldy aınala qonǵan eldi araladyq. Talaı zobalańdy bastarynan ót­ker­se de, Aral jurty qaısarlyǵynan aıy­ryl­map­ty. Týǵan jer, kindik qany tamǵan qutty mekendi qalaı qasterleý kerektigin ózge jurt osy araldyqtardan úırenýi kerek shyǵar. О́ıtkeni tirshilikte tirliksiz qalý­dan artyq qaıǵy joq. Araldyqtardyń qaıyǵy jaǵada qaıyrlaǵanymen, qanaty qaıyryl­mapty. Olar teńizdiń qaıta ora­latynyna bek senedi. Sondyqtan týǵan to­pyraǵyn basqa jumaq mekenge aıyr­bas­tamaıdy. Jel ys­qy­ryp, qum sýyryp tur­sa da, olarǵa Araldan artyq jer joq. Aral aýdanyn Qamystybas aýylynan bastap araladyq. Aýyldan aýylǵa ótip, tús­ten keıin Qaratereń eldi mekenine jettik. Odan Kókaral beketine óttik. Buǵan deıin jol taqtaıdaı eken. Kókaraldan soń jol buzyldy. Túıege mingendeı shaı­qa­l­yp, seń soqqan balyqtaı meń-zeń kúı­ge tústik. Tartylǵan teńizdiń tabanynda úıir-úıir jylqy jaıylyp júr. Bizdi mazaq qylǵan­daı aldymyzdy oraı shaba­dy. Motorynda ondaǵan attyń kúshi bar djıpter qazaqtyń qazanatynan oza almaı álek. Oqyranǵan, oıqastaǵan tulparlar biz­ben biraz jerge deıin jarysyp, aqy­rynda jolsyzda jetkizbeıtinderin bildi me, qaıdam, quıryqtaryn aspanǵa shan­shy­ǵan kúıinde bir tóbeni aınalyp, kózge kórinbeı ketti. О́rkenıettiń órkeshine jarmasyp kele jatsaq ta keıbir eldi mekenderde bala oqıtyn mekteptiń mańdaıy shylqyp tur­ma­ǵanyn kórdik. Amanótkel degen aýyl­dyń mektebi apatty jaǵdaıda eken. Qa­byr­ǵasy qamystan kóterilip, syrty bal­shyq­pen sylanǵan. Onyń ózin 1970 jyly aýyl turǵyndary óz kúshterimen salyp alǵan. Sodan beri aýylda mektep salynbaǵan. – Bárińizge belgili, Elbasynyń «Bola­shaq­tyń irgesin birge qalaımyz» atty Jol­daýynda aýyl sharýashylyǵyna basa mán be­rilip, eldi mekenderdiń jaǵdaıyn jaq­sartý­ǵa qatysty máseleler aıtylyp, aýyl hal­qy­nyń ál-aýqatyn kóterý qajet­tigi aı­tyl­ǵan. Endi biz osy baǵytta jumys ja­saı­tyn bola­myz. Bıyl atqarylatyn ju­mys­tyń barlyǵy jyl basynda jospar­la­na­dy. Sondyqtan, Elbasy tapsyrmasyna sáı­kes eldi mekenderdi aralap, aýyl hal­qynyń tynys-tirshiligin kóz­ben kórip, jyl­dyq josparymyzdy osy bo­ıynsha tú­zý­­ge kelip turmyz, – dedi Bolatbek Qýan­dyqov. Ákim­niń kúnde aýylǵa kelmeıtini beseneden belgili. Aýyl halqy ob­lys áki­mine muń-zaryn ashyq aıtyp jatty. Al Bo­lat­bek Baıanuly árbir aıtylǵan máse­leni muqııat tyńdap, jaýabyn sol jerde berip ketti. «Qýyrdaqtyń kókesin túıe soıǵanda kóresiń» deıdi qazaq. Jolsyzben 60 sha­qy­rym qashyqtyqty 3 saǵattan asa ýa­qytt­a jú­rip, Aqbasty aýylyna keldik. Baıaǵyda bir jeńgemiz «tiri ákimdi birinshi ret kórýim» degen eken sasqanynan. Sol sekildi, bul aýyl­dyń oblys basshysyn kórmegenderine kóp bo­lypty. Aýyl aqsa­qaldarynyń aıtýyn­sha, sońǵy ret Seıilbek Shaýhamanov ákim bolyp turǵanynda kelipti. Odan keıin birde-bir ob­lys deńgeıindegi sheneýniktiń ta­ba­ny tımepti bul aýylǵa. Mektepteri qulaý­dyń sál-aq al­dynda tur eken. Qurylys-sapa mekemesi, Eko­nomıkalyq sot sekildi bir­neshe quzyrly oryndar mektepti ál­de­neshe ret jaýyp tas­ta­ǵan. Degenmen aýylda budan basqa bala oqytatyn jer joq. Sondyqtan tóbesi sal­byrap, qabyrǵasyn bórenemen tirep qoı­ǵan mektepte balalar bilim alyp jatyr. Aýyz sý máselesi de turǵyn­dar­dyń júıkesin juqar­typ bitken. 1967 jy­ly munaı izdeýshiler Aqbastyǵa keledi. Aýyldyń irgesinen uńǵy­ma qazady. Olar­dyń munaı dep qazǵandary sý bolyp shy­ǵa­dy. Sý bolǵanda da, tushy sý eken. Aýyl halqy sol sýdy japqyzbaı alyp qa­la­dy. Eki jyl buryn sý bitelgen. 40 jyl­dan asa ýaqyt bir aýylǵa sý bergen uńǵyma ta­za­lanbaǵan. Sol sebepti bitelgen. Aq­bas­ty aýylynyń turǵyndary óz kúshterimen tazalaı almaıdy. Qysqasy, aýyldyń sýsyz otyrǵanyna biraz bolypty. Jergilikti bılik birneshe ret taza sý ákelýge talp­y­nyp­ty. Bi­raq odan eshteńe shyqpaǵan kórinedi. «Tikushaqpen kelip, typ-tynysh ketip qalýyma bolar edi. Biraq aýyl halqynyń kórgenin ózim kóreıin, sezineıin dep ádeıi jolmen keldim. Jol azabyn barynsha tar­typ kelemiz. Sizderdiń kúılerińizdi ba­sy­myzdan ótkerdik. Qabyrǵasyna bórene tirep qoıǵan mektepti birinshi ret kórýim. Tańqalyp otyrmyn. Aqespege 100 oryn­dyq mektep, 50 oryndyq balabaqsha sa­lyp berýge ýáde beremin. Aýyz sý máse­le­sin de sheshemiz. О́zderińiz aıtyp otyr­syz­dar, qara­joldyń keregi joq, damba úıip ber­seńizder bolady dep. Ony da retimen ja­saı­myz», dedi oblys basshysy. Kókaral beketine qatysty bir-birine qara­ma-qaıshy eki pikir bar qazir. Biri – beketti biteý kerek dese, ekinshisi bitemeıik degendi aı­tady. Aqbasty aýylynyń tur­ǵyn­dary Kók­aral beketin biteý kerek degen pikirdi qol­daı­dy eken. О́ıtkeni beketti bitese, kishi Araldyń kólemi keńeıip, aýylǵa sý keledi. Sýmen birge, balyq ta jetedi. Al bul turǵyn­dardyń tur­my­syn arttyratyn birden-bir berekeli is bol­maq. Kókaraldy kózimizben kórdik. Kishi Aral­dy tolty­ra­myz dep tirtinektep jıǵan sýdyń dalaǵa aǵyp jatqanyna kýá boldyq. Ol sýdyń qaı­da ketip jatqany da belgisiz. «Úlken Aral­ǵa quıyp jatyr» deýshiler de taby­lar. Degenmen Kókaraldan aqqan sý úlken Araldy tol­tyra almaıdy. Oǵan áleýeti jet­peıdi. Kók­araldan ketken sý qumǵa si­ńip jatyr. Áńgi­me­niń ashyǵy osy. Sýmen birge qanshama balyq da­laǵa aǵyp ketti. Ony da oılaý kerek. Toqe­terin aıtsaq, Kók­aral beketin bitep, kishi Aral­dy 47-shi belgige deıin kóterý qajet. Al eki deńgeıli teńiz jasaý ıdeıasy halyqqa asa tıimdi deı almaımyz. Sol kúni Aqbastyǵa túnedik. Tań­bozy­nan taǵy atqa qondyq. Baǵytymyz Aqespe aýy­ly. Aqespede de mektep qıraýdyń sál-aq al­dyn­da tur. Álsin-álsin qum kóshkini júretin kórine­di. Sonyń saldarynan aýyl­dyń ishin qum ba­syp qalǵan. Kóshelerimen júrý qıyn. Qumdy tazartyp turý úshin tehnıka kerek. Ondaı tehnıka aýylda joq. Aqbastydaǵy qat maman­dyq­tyń biri akýsher eken. Jalpy, aýdandardy aralaǵanda halyq sanynyń jyl saıyn artyp jatq­a­nyna kóz jetkizdik. Bala týý kórsetkishi ulǵaıyp keledi. Mysaly, Qos­jar aýy­ly­nyń turǵyny Gúlmıra Nury­mova úsh jylda úsh ret egiz bala tapqan. Qudaıdyń bergeni degen osy. Aýdan ákimi Nájmádın Musabaev alty balanyń anasyna jańa baspana salyp berýge ýáde etti. Aqespe aýylynyń jaı-kúıine qa­nyqqan ákim tıisti mekeme basshylaryna sol jerde tap­syr­ma berdi. Aýylǵa jańa mektep salynyp, kósheni basqan qum kóktem shyǵa tazaratyn boldy. Kelesi barǵan aýylymyz Qosaman edi. Ol aýyldyń balalary da jaqyn arada jańa mektepke barady. Mekteppen japsarlasyp balabaqshada salynady. Qosamannan shyqqanda at qulaǵy kórin­beı­tin aqtútek boran bastaldy. Araldyń adýyn jeli ysqyryp, bet qaratpaıtyn sýyq­pen betpe-bet keldik. Tas tóselgen jol­men júrsek bir sári edi. Taǵy da jol­syz­ben kelemiz. B­a­ǵyt-baǵdardy anyqtaı almaısyń. Bir sy­zyq­tyń boıymen kele jatqan kólik-kerýeni toq­ta­dy. Sóıtsek, jol bastap kele jatqan ákim mingen kólik omby qarǵa kirip ketipti. Temir tulpar yshqynyp alǵa umtylǵanymen júr­­meı­di. Ákim kólikti ıterip júr. Qara­paıym­­dylyq degen osy shyǵar-aý. Áıteýir kóptep kómektep júrip, kólikti omby qardan aman alyp shyqtyq. Kólik-kerýeni qaıta jal­ǵas­ty. Sekseýilge jetkenshe silelep bittik. «Bıyl jalpy respýblıka boıynsha 41 halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary ashy­la­dy. Sonyń 27-si Qyzylorda obly­sy­nyń enshisinde. Bul úlken jetistik. Ol aýyl hal­qy­nyń bir qaǵaz úshin aýdanǵa sa­bylýyn tyıady. Endi «bir terezeden» qyz­met kórsetý ortalyq­tary aýyldarda orna­lasatyn bolady». Sekseýildegi kezdesýdi Bolatbek Baıanuly osylaı bastady. Bıyl Sekseýilde 150 oryndyq mektep, osyndaı kólemdegi mádenıet úıi salyna­dy. Sony­men qatar aýyldyń ishindegi 5 sha­qyrym jol jóndeledi. Osy arada aıta ketetin bir jáıt, bıyl Qyzylorda oblysy aýyl kó­she­lerin jóndeý úshin 1 mıllard teńge bó­lip otyr. Árıne, bul qarjy barlyq aýyl­dyń jo­lyn jóndeýge jetpes. Degenmen jol aza­byn tartqan aýyldardyń kózi ashyla­tyn boldy. Aýdan ortalyǵyna kelgenimizde qyzyq jaǵdaıǵa keziktik. Biz kelgende aýdandyq mádenıet úıinde turǵyndar keshe ǵana tú­sirilgen «Joqtaý: 20 jyl ótkende» fılmin tamashalap bolypty. Ákim men aýdan jurty­nyń arasyndaǵy áńgime táp-táýir órbip kele jatqan. Zaldyń ortasynan shoq­sha saqaldy bir kisi atyp turdy da, suraǵy baryn aıtty. «Osy aýdandyq gazettiń aty «Tolqyn». Joq tolqyndy ańsap ne kerek? Sonyń atyn ózgertken maqul. Meniń usynysym: gazettiń atyn «Aral syry» dep qoıaıyq». Zal kúlkige kómildi. «Oý, odan basqa problema joq pa?» dep ishin ustaıdy jurt. «Bar problema gazettiń atyn ózgertý ǵana bolsa, onda men baqytty bolar edim» dedi Bolatbek Qýandyqov. Kún áldeqashan uıasyna batyp ketken. Tóńirekti tún qushaǵyna alyp jatyr. Al biz áli aýyl aralap júrmiz. Aral aýdany boıyn­sha baratyn sońǵy aýylymyz – Jaq­sy­qy­lysh. Bul «Araltuzdy» shyǵarýmen aty álem­ge jaıylǵan aýyl. 6 myń halyq turatyn aýyldyń turǵyndary jyl saıyn artyp keledi. Sondyqtan balabaqsha má­se­lesi basty na­zarǵa shyǵyp tur. Ákim aýyl­da 140 oryn­dyq balabaqsha salyn­atynyn aıtty. Jalpy, Aral aýdanyndaǵy aýyldardyń problemalary bir-birine uqsas. Eń bas­tysy – mektep pen jol. Sosyn bala­baqsha. Al aýyz sý aýyldardyń 90 paıyzyna jetken. Aıaq­sý­dan da tarshylyq asa baıqal­maıdy. Jo­ǵary­da sóz bolǵan eki másele sheshilse, Ra­ıym aýylyndaǵy aqsaqal aıt­paqshy «eldimekender gúldenýdiń aldynda tur» eken.

Aýyl «Sybaǵadan» nesibe kútedi

Araldaǵy eki kún arpalystan keıin Qazaly aýdanyndaǵy sapar týrıstik dema­lys sııaqty kórindi. Joly taqtaıdaı. Aýyl­dardyń arasy da asa qashyq emes. Barlyǵy kúrejoldyń mańaıyna ornalas­qan. Son­dyq­tan qatynasta da qıyndyq joq. Bekarystan bı, Maıdakól, Túktibaev aýyl­­­daryna ortaq problema – kópir máse­lesi bolyp shyqty. Turǵyndar egin sharýa­shy­ly­ǵy­men aınalysady. Aýyl men aýdan­dy Syr­darııa bólip jatyr. Kóktem men kúz­de darııa­nyń arnasynan asyp aǵa­tyny belgili. Osyn­daı kezderde qaty­nas qıyn­daıdy. Atalmysh eki mezgildiń sharýa úshin eń ońtaıly mezet eke­ni anyq. Sol sebepti aýyl turǵyndary Ál­seıit ótkeline kópir salyp berýdi surady. Bu­ǵan qosa kishi Araldan aýlanatyn balyq­tyń ba­sym bóligi Qazalyǵa jetkiziletin kórinedi. Ol da osy ótkel arqyly ótedi eken. Qoja­ba­qy aýy­ly­nyń muńy da osyndaı. Sý tasqyny kezinde darııanyń arǵy betindegi eldi mekender Basyqara kópiri arqyly qaty­naı­dy. Al bul – jol 150 shaqyrymǵa deıin uzaıdy degen sóz. Qazaly aýdanynyń barlyq aýyldaryna derlik aýyz sý barǵan. Tipti keı aýyldarda úılerine sý kirip tur. Sonymen qatar telefon baılanysy da rettelgen. Jańadan salynǵan mádenıet úıleri men medı­sına­lyq beketter, Ardagerler alańyn da kór­dik. Qazaly aýyl­dary Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna jaqsylap daıyndalyp jatyr. Árbir aýylda azattyqty aıshyqtaıtyn saıa­baq­tardyń, jastar alleıasy­nyń qury­ly­sy bastalǵaly tur. Bul da eldiń eńsesin kóteretin, Táýelsizdik atty tátti uǵymnyń qadirin arttyratyn is-sharalar. О́rkendeý aýylyna jolymyz tústi. Qar­ǵa tamyrly qazaqtyń tarıhynda erekshe orny bar jer bul. Sebebi, osy aýyldyń janynan Jankent qalasynyń orny tabyl­ǵan. Al Jankent ejelgi Oǵyz mem­leke­ti­niń astanasy bolǵan. Negizi, Syrdyń bo­ıynda qazaqtyń úsh astanasy bolǵan. Ol týraly Elbasy bylaı degen: «Qazaq tarı­hyndaǵy úsh birdeı astana Syr boıynda jatyr. Oǵyz dáýirindegi – Jankent, Aq Orda zamanyndaǵy – Syǵanaq, keńestik ke­zeńdegi – Qyzylorda. Osylardyń qaı-qaısysy da qazaqtyń memlekettiligin or­nyqtyrýda ózin­dik iz qaldyrǵan qasıetti oryn». Orda­nyń ortasy bolǵan Jankent janyndaǵy qazirgi О́rkendeý aýyly da órkendep, ósip keledi. Mektebi, bala­baq­shasy, emhanasy jańadan salynǵan. Qazaq jastarynyń kósemi Ǵanı Murat­baev bilim alǵan M.Gorkıı atyndaǵy mektepte boldyq. Alash arysy otyrǵan parta da sol kúıinde saqtaýly tur. Keler jyly atalmysh mekteptiń ashylǵanyna 100 jyl tolady. Aq patsha áskeriniń kazarmasy retinde salynǵan mekteptiń súıegi asyl eken. Ábden kónergenimen, «syrly aıaqtyń syry ketse de, syny ketpegen». Degenmen ony aldaǵy ýaqytta murajaı retinde paıdalanbasa, bala oqytýǵa jaramsyz. Mektep ujymymen kezdesken Bolatbek Qýan­dyqov keler jyly mereıtoıǵa oraı jańa ǵımarat salyp berýge ýáde etti. Qyzylorda oblysynyń basshysy osy saparynda Basyqara sý torabynyń ju­my­symen de tanysty. Kóktemgi seń kezindegi jumystaryn pysyqtady. Qazaly aýdany­nyń ortalyq aýrýhanasynyń da tozyǵy jetipti. 40 jyl buryn salynǵan ǵımarattyń irgetasy mújilgen. Dáriger­ler aýdanda jańa aýrýhana salý týraly ótinish bildirdi. Issapar Qazalydan Qarmaqshyǵa jal­ǵas­ty. Tóretam kentinde jańa meshit sa­ly­nyp jatyr. Desek te, qurylys jumys­tary baıaý júrýde. Osyǵan oraı ákim qa­tań tapsyrma berdi. «Meshittiń qurylysy 22 naýryzǵa deıin bitýi kerek». Toqeteri osy. Qarmaqshy aýylynda eski qonaq úı ǵıma­ratynyń negizinde sport mektebin ashý josparlanǵan eken. Ákim onymen de ta­nys­ty. Tıisti qar­jy­syn bólip, sport mektebin ashýdy tap­syr­dy. Osy aýylda 1940 jyly salynǵan jeldıirmendi tama­shala­dyq. Ony iske qosý úshin 3 myń dollar kóleminde qarjy qajet. «Eger el ıgiligine jaraıtyn bolsa, kerekti qara­jat­ty taýyp berýge bolady» dedi Bolatbek Baıanuly. Qarmaqshy aýdanyndaǵy pro­ble­masy kóp aýyl retinde Turmaǵambet eldi mekenin aıtar edik. Aýyldyq klýb ábden qoı baǵyp, jaýyr bolǵan attyń kúıin elestetedi. Ortasynan opyrylyp qulaǵan. Balabaq­sha­nyń da tozyǵy jetken. Mekteptiń bir bóligi kúrdeli jón­deý­di qajet etedi. Jóndeletin jol da bar. Qysqasy, Sosıalıstik Eńbek Eri, kóp balaly ana Sálıma Jumabekova ob­lys ákimine aýyldaǵy bar problemany ashyq aıtty. Ákim tıisti sharalar jasalyp, qor­da­lanǵan problemanyń sheshiletinin jetkizdi. «Internatta oqyp júr talaı qazaq bala­sy» degendeı, Kómekbaev aýylyndaǵy mek­tep-ınternattyń kúıin kózben kórýdi ja­zyp­ty. Internat degen aty ǵana. Ǵı­ma­rattyń sapasy syn kótermeıdi. Osy ın­ter­natqa 600 shaqyrym jerde jatqan eldi mekenderden balalar kelip oqıdy. Odan bólek, kórshi О́z­bek­stan elindegi qandas­tarymyz da bala­la­ryn osy jerge jiberedi. 320 bala qulaǵaly turǵan ın­ter­­natta jatyr. Atalǵan aýylda 300 oryn­dyq mek­teptiń qurylysy bas­tal­ǵan. Endi sonyń janynan jańa ınternat sa­ly­natyn bol­dy. Mektep-ınternattyń dı­rektory úrip aýyzǵa salǵandaı jas qyz eken. Aty-jóni Aqzıra Qasymova. Shal­ǵaı­dan qa­ty­naıtyn balalardy ózi tasyp, ózi ákeletin kórinedi. Endi soǵan úlken avtobýs kerek eken. Jas dırektor ákimge mektep-ın­ter­nattyń jaıyn jasyrmaı jetkizdi. Aı­tyl­ǵan máseleler óz sheshimin tabatyn boldy. Jaǵalaı júrip Jalaǵashqa da jettik. Aýdan ortalyǵyna emhana men aýrýhana­nyń ke­rektigi kózge uryp turdy. Emhanada bir ból­mede birneshe dáriger otyryp, adam qa­byl­­daıdy. Al aýrýhanaǵa adam syı­maı ja­tyr. Ortalyq aýrýhana 1999 jy­ly asar ádi­si­men salynǵan eken. Ar­naıy qarjy bó­li­nip salynbaǵannan keıin, onyń jaǵdaıy da máz emes. Eńbek aýylyna barǵanymyzda bizdi «Batyr analar» ansambli qarsy al­dy. 72 jastaǵy Rahııa Jubatqanova shyr aınalyp bılegende aıaǵy jerge tımeıdi. О́zi tyń. Sergek. Bul ansambldiń basqa analardan qural­ǵan toptan óz ereksheligi bar. «Ba­tyr analar­dyń» qataryndaǵy analardyń barlyǵy kóp bala tapqan, urpaǵyn ósip-óndirgen áje­ler­den turady. Sapar sońy Syrdarııa aýdanymen tú­ıindeldi. Bul aýdannyń aýyldary mal sha­rýashylyǵymen, egis egýmen aı­na­ly­sa­dy. Respýblıkalyq «Sybaǵa» baǵdar­la­ma­syn estigen aýyl turǵyndary, qazir sonyń qamynda júr. – Biz bıyl 90 fermerlik sharýashylyq ashýymyz kerek. Aýylda jumyssyz júr­min degen adamǵa tańqalamyn. Eldi meken tur­ǵyndarynyń tyń ıdeıalaryn qoldaý úshin «Qyzylorda» áleýmettik-óner­ká­sip­­tik ká­sip­ornyn ashyp otyrmyz. Sol bo­ıynsha aýyl­dyq jerlerdegi sharýa­shylyqty qar­jy­landyrýdy qolǵa alamyz. Baıqaımyn, Syrdarııa aýdany «Sybaǵa» baǵdar­la­ma­sy­na bilek sybana daıyndalyp jatyr eken. Olaı bolsa, asyl tuqymdy mal ósire­siz­der me, egin egesizder me, biz qar­jy­lan­dyrýǵa, ıdeıalaryńyzdy is júzinde júzege asyrýǵa daıynbyz,– dedi ákim. Ińkárdarııa, Aqjarma, Shaǵan aýyl­dary sharýashylyqqa tas-túıin daıyn eken. Byltyrdyń ózinde Ińkárdarııa aýy­ly egin egýdiń arqasynda 30 mıllıon teń­gedeı taza paıda taýypty. Al bul aýyl úshin úlken qarjy. P.S. Jaǵympazdyq emes. Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıtý dep qabyldańyz. Qyzylorda oblysynyń ákimi Qýandyqov osy saparynda erge tán minez tanytty. О́zi aıtpaqshy, «qıyrdaǵy aýylǵa tikushaqpen baryp, typ-tynysh qaıta salýyna» bolatyn edi. Biraq eldegi adamdardyń qandaı kúıde ekenin óz basynan ótkerý úshin jolmen baryp, jol azabyn tartyp qaıtty. Ár aýyldyń problemalarymen jeke-jeke tanysty. Al bul qansha jyldan beri qordalanyp qalǵan problemany sheshýdiń tóte joly. Ádette «ákim bol, halqyńa jaqyn bol» dep bata berip jatady aqsaqaldar. Ákimniń halyqqa jaqyndaýy osylaı bolýy kerek shyǵar. Erjan BAITILES, Qyzylorda oblysy.