Eńbek ónimdiligi —órkendeý kepili

Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde oblysta jańa óndiristerdi qurýǵa, kásiporyndardy jańar­týǵa jáne tehnıkalyq qaıta jabdyqtaýǵa baǵyttalǵan 103 ınvestısııalyq joba iske asyrylýda. Investısııalardyń jalpy kóle­mi 933,1 mlrd.teńgeni quraıtyn bolsa, osy baǵytta paıda bolǵan jańa jumys orynda­rynyń sany 12659-ǵa jetti. Al, óńir boıyn­sha 13 joba ındýstrııalandyrý karta­syna engizildi.          О́tken jyly jalpy quny 102,1 mlrd. teńge turatyn 30 joba paıda­lanýǵa berilse, bıyl taǵy da osyndaı mólsherdegi jobalardy iske qosýdy josparlap otyrmyz. Aldaǵy jyldary paıdalanýǵa beriletin mańyzdy ınvestısııalyq jobalar­dy iske asyrý búgingi kúnnen bastaý alýda. Barlyq jobalar merziminde, kestege sáıkes iske asyrylýda. Mysaly, «О́nimdilik-2020» baǵ­dar­la­masyna toqtalatyn bolsaq, kópke belgili, oblysta elimizdiń barlyq ónerkásip óndirisiniń 7,3 paıyzy jınaqtalǵan. Oblys elektr, jylý energııasyn, ferroqorytpa, alıý­mınıı, saz balshyq, kómir óndirý jáne jiksiz qubyrlar shyǵarý boıynsha aldyńǵy qatarda kele jatyr. О́ńirdiń jalpy óner­kásip óndirisi kóleminiń 85 paıyzyn osy sala boıynsha júıe quraýshy 15 kásiporyn qamta­ma­syz etedi. Údemeli ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq damý baǵdarlamasy ótken jyly engizilgen ınvestısııalyq jobalardyń sanyn eki ese arttyrýǵa, ınvestısııanyń ósimin 3,7 ese ulǵaıtýǵa jaqsy múmkindik berdi. Jańa óndi­ris­ter paıdalanýǵa berildi, kásiporyndar jańartyldy jáne tehnıkalyq jaǵynan qaıta jabdyqtaldy. Nátıjesinde ónerkásip óndirisi, eńbek ónimdiligi arta tústi. Búgingi kúni oblys kásiporyndarynda eń­bek ónimdiligi jumyspen qamtylǵan bir adam­ǵa 11,7 mıllıon teńgeni, agroónerkásip kesheninde 630 myń teńgeni, óndiristik sektor­daǵy shaǵyn jáne orta bıznes sýbekti­lerinde 7,5 mıllıon teńgeni qurap otyr. О́ńirde óńdeýshi sala joǵary qarqynmen damýda. Mysaly, «Qazaqstan alıýmınııi» AQ-taǵy №8 sehta pesh jolyna júrgizilgen qaıta jóndeý jáne jańartý, elektrolız zaýy­tynyń ekinshi kezegin iske qosý, «Kazener­gokabel» AQ-ta alıýmınıı sozbasyn ón­di­rýdi uıymdastyrý, «KSP Stell» seriktestiginde bolatty vakýýmdaýǵa arnalǵan qurylǵyny iske qosý, Aqsý ferroqorytpa zaýytynda aglomerasııalyq fabrıkany paıdalanýǵa berý jáne osy óndiris ornynda qoldanystaǵy elektr peshterin jańartý esebinen eńbek ónim­diligi buryn­ǵy jyldarǵa qaraǵanda,­ edáýir arta túskeni baıqaldy. Sonymen qatar,  Ekibastuzdaǵy «Bo­gatyr» kenishiniń kómir tasymaldaıtyn kólik syzbasyn qaıta jóndeý jobasy iske asyryldy. Bul úzdiksiz kómir tasymalyn qam­tamasyz etti, onyń ózindik qunyn qys­qart­ty jáne eńbek ónimdiligin arttyrýǵa áser etti. Odan keıin, energetıkalyq salada buryn qoldanysta bolǵan qýattardy qaıta qalpyna keltirý jáne elektr energııasy ósimin qam­ta­masyz etý jóninde jumystar atqarylyp jatyr. О́ndiristi Aqsý qalasyndaǵy «Eýrazııa­lyq energetıkalyq korporasııa» AQ-ta № 2 blok qaıta qalpyna keltirilýde. Bul  joba stan­sanyń jalpy qýattylyǵyn 2100 MVt-dan 2425 MVt-ǵa deıin ulǵaıtýǵa, kómir shyǵy­nyn jáne aýaǵa zııandy zattardy shyǵarýdy tómendetýge múmkindik berse, joba iske qo­sylǵanda eńbek ónimdiligi de arta­dy. Budan basqa, aldaǵy jyldary Ekibastuz GRES-1-de toqtap turǵan №3 energııa blogyn jańartý jáne iske qosý jumysy qolǵa alynbaq. Osy retpen, qaıta qalpyna keltirý jáne jańa qýattardy paıdalanýǵa engizý jónindegi bar­lyq jobalardy iske asyrý aldaǵy jyl­dary ekonomıkanyń ónerkásip sektorynda eńbek ónimdiligin jumyspen qamtylǵan bir adamǵa 17,6 mıllıon teńgege deıin arttyrýǵa múm­kindik beredi. Orta jáne shaǵyn kásipkerlikti damytýda daıyn metall ónimderin jáne hımııalyq ónerkásip ónimde­rin, metall emes ónimderdi óndirý, jıhaz jasaý, máshıneler men jabdyqtardy jóndeý jáne ornatý úlken oryn alady. Búgingi kúni orta jáne shaǵyn kásipkerlikte kásiporyn­dardyń ja­ńartý, iske qosý jáne óndi­risterdiń jańa túrlerin ıgerý boıynsha belsendiliktiń art­qanyn atap ótýge bolady. Mysaly, «Kazak­stanProject» seriktestiginde qaǵaz oramaldar men maılyq shyǵarý óndirisi iske qosyldy, tuty­nýshylar suranysy da baıqa­lady, Ekibastuzdaǵy «Format Mash Kompanııa» seriktestiginde marganes eritindisin quıý­dy uıymdastyrý jónindegi joba iske asy­rylsa, oblys ortalyǵyndaǵy «Kazbyt­hım» óndirisinde sabyn, suıyq jýǵysh zattar shyǵarylýda, al, «Gofrotara» seriktestiginde qýattylyqty ulǵaıtý arqyly óndiristik jabdyqtar jańartyldy. Sonymen qatar, ekonomıkanyń agrarlyq sektory da belsendi damýda. О́tken jyly aýyl­sharýashylyq salasynda 12 ınves­tısııa­lyq joba iske asyryldy. Olardyń ishinde eń iri joba – Ýspen aýdanyndaǵy A. Ka­sı­syn basqaratyn «Galıskoe» seriktestiginde 500 malǵa arnalǵan taýarly-sút ferma­sy sa­lyndy, jańa jumys oryndary ashyl­dy. Sol sııaqty, «Pobeda» seriktestiginde sút fer­masyn jańartý jáne sıyr saýatyn oryndar salý da kásiporynda eńbek ónim­diliginiń ar­týyna múmkindik beredi. Oblys orta­ly­ǵyn­daǵy «Sút» AQ-ta sútti qaıta óńdeýdi qaıta jabdyqtaý arqyly ónimder sapasy jaq­sarý­da. Búgingi kúni iri aýylsharýashylyq qury­lymdar bazasynda 6 mal bordaqylaý alań­daryn salý qolǵa alyndy. Budan basqa, ob­lys ortalyǵyndaǵy «Rýbıkom» seriktestigi shoshqa ósirý keshe­niniń óndirisin jańartý já­ne keńeıtý boıynsha iri joba usynyp otyr. Bul ınvestısııalyq jobanyń jalpy quny 1,0 mlrd.teńgeni quraıdy. Iаǵnı, jobany iske asyrý shoshqa ónimin jylyna 1,5 myń tonnadan 3,5 myń tonnaǵa deıin arttyrýǵa jáne eksportqa shyǵarýǵa múmkindik beredi. Oblys ekonomıkasynyń atalǵan salala­rynda eńbek ónimdiligi kórsetkishterine qol jetkizý úshin qosymsha memlekettik qoldaý da qajet. Kásiporyndardyń aınalym qarajat­tarynyń jetkiliksizdigi jáne damý bankteri men ekinshi deńgeıli bankterden qaryz re­sýrstaryn tartý qıynshylyǵy basty másele bolyp keledi. Bul rette «О́nimdilik – 2020» baǵdarlamasy osy máselelerdi sheshý­diń negizgi quraly bolyp tabylýy múmkin. О́ıtkeni, baǵdarlamada memlekettik qoldaý­dyń ózekti baǵyttary belgilengen. Búgingi kúni árbir mańyzdy ınvestısııalyq jobany Úkimet ta­ra­pynan da ataýly túrde granttyq qoldaý qa­jettiligi týyndap otyr. Osyǵan baılanysty, biz, osy baǵdarlamany iske asyrýdyń áleýet­ti qatysýshylaryn anyqtaý boıynsha jumys júrgizýdemiz. Búginde «Pavlodar máshıne jasaý», «Kaýstık», «Stalmontaj», «Kazener­go­kabel» aksıonerlik qoǵam­darynan ótinish­ter tústi. Oblys óndi­ris­terdi jańǵyrtýdyń aıqyn baǵdarlamasy arqyly ekonomıkanyń barlyq salalaryn­daǵy eńbek ónimdiligin arttyrýdy basym­dyqtyń biri retinde alǵa qoıyp otyr. О́ıt­keni, eńbek ónimdiliginiń ósýi óńirdiń turaqty ekonomıkalyq ósimine kepildik beredi. Murat OSPANOV, Pavlodar oblysy ákiminiń orynbasary.