Qazynamyz qarjyǵa toldy

2016 jyldyń 11 aıynyń qory­tyndysyn Úkimet ótken jyldyń 20 jeltoqsany kúni qaraǵany belgili. 12 aıdyń, ıaǵnı jyldyń tolyq qorytyndysy áli shyǵaryla qoıǵan joq. Sondyqtan biz tómende ótken jyldyń 11 aıy qorytyndysy negizinde áńgime qozǵaı otyryp,  myna bir jaıǵa erekshe toqtalǵandy jón kórdik. О́ıtkeni, bul ózi soǵan turarlyq másele. Sol Úkimet otyrysynda memle­kettik bıýdjettiń oryndalýy týraly baıandama jasaǵan Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov 2016 jyldyń 11 aıynda memlekettik bıýdjettiń oryndalýy, ásirese, kirister ósimi kútkendegiden áldeqaıda joǵary bolǵandyǵyn, sonyń nátıjesinde 11 aıdyń ózinde-aq memlekettik bıýdjetke 2015 jyldyń jyldyq kóleminiń deńgeıinde kirister túskendigin málimdedi. «Memlekettik bıýdjetke 5,8 trln teńge somasynda kirister (trans­fertterdi qospaǵanda) tústi. Mem­lekettik bıýdjet boıynsha asyra oryndaý somasy 396 mlrd teńgeni, respýblıkalyq bıýdjet boıynsha 255 mlrd teńgeni jáne jergilikti bıýdjet boıynsha 141 mlrd teńgeni qurady. Aǵymdaǵy jyldyń 11 aıynda ótken jyldyń dál osy kezeńine qaraǵanda, memlekettik bıýdjettiń kiristeri 31,8 paıyzǵa (1 398 mlrd teń­gege), respýblıkalyq bıýdjettiń kiris­teri 41,1 paıyzǵa (1 195 mlrd teńgege) jáne jergilikti bıýdjettiń kiristeri 13,6 paıyzǵa (203 mlrd teńgege) ósti. Tutastaı alǵanda, memlekettik bıýdjettiń kiristeri 107,3 paıyzǵa, respýblıkalyq bıýdjettiki 106,6 paıyzǵa jáne jergilikti bıýdjettiki 109,1 paıyzǵa oryndaldy. Jyldyń qorytyndysy boıynsha shamamen 250-300 mlrd teńgege salyq túsimderin aıtarlyqtaı asyra oryndaý kútilýde. Munyń ózi bizge Ulttyq qordan kepildendirilgen transfertti tartpaýǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr. Árıne, bul – qýanyshty jaǵdaı. El qazynasynyń qarjyǵa toly bolǵanyna ne jetsin! Sonyń ishinde, bir jyldyń jospary bir aıy kem 11 aıdyń ózinde oryndalyp jatsa! Álemdi daǵdarys kernep otyrǵan shaqta, álemniń kóp­tegen elderi qarjyǵa zárý bolyp, bıýd­jet tapshylyǵynyń ornyn qalaı tolty­ramyz dep bastaryn qatyryp otyrǵan shaqta, qazynamyz qarjyǵa tolyp qana qoımaı, asyp tógilip jatsa muny elimizdiń berekesi demeı ne deımiz. Ekonomıkalyq damýdyń eń bas­ty kórsetkishteriniń biri – ishki jalpy ónim (IJО́) kórsetkishi ekendigin jurttyń bári biledi. 2016 jyldyń 11 aıynda onyń ósim deńgeıi 0,8 paıyzdy qurady. Jyl sońynda ol 1 paıyzǵa deıin jetedi, ıaǵnı IJО́-niń oryndalýy 101 paıyzdy quraıdy degen jaqsy úmitimiz bar. Álemdik ekonomıkalyq daǵdarys jaǵdaıynda bul 1 paıyzdyq ósiminiń ózi osal kórsetkish emes. О́ıtkeni, bizdiń basty ekonomıkalyq odaqtasymyz Reseı ótken jyldy mınýspen qorytyndylamaq. Biraq soǵan qaramastan, Reseı úkimeti men ekonomıkalyq sarapshylary munyń ózin jaqsylyqtyń nyshanyna balap otyr. «Biz ekonomıkalyq quldyraýdy toqtata aldyq, daǵdarystyń túpki sheginen óttik, endi tek alǵa basýlardy ǵana kútemiz. Biraq bıýdjetimiz áli de kúrdeli qalpynda qalyp otyrǵandyqtan saılaý aldyndaǵy ýádemizdi oryndaý ońaıǵa túspeıdi», dep málimdedi jýyrda Reseıdiń joǵary shendi sheneýnikteriniń biri. Al Qazaqstanda ekonomıkalyq ósim 1 paıyzǵa joǵarylady degenniń ózinde qazynaǵa qarjynyń quıylýy josparlanǵannan 8-9 paıyzǵa deıin artyp otyr. Munyń ózi halyqtyń turmys jaǵdaıyn jaqsartýǵa mol múmkindikter beredi. Bıylǵy jyl­dyń ózinde zeınetaqylar men áleý­mettik járdemaqylar kólemi eki ret ósirilmek. Bul – bizdiń qazirgi jaǵ­da­ıymyzda «aryq aıtyp, semiz shy­ǵý­dyń» bir kórinisi bolsa kerek. Qazynada qarjy nege IJО́ ósiminen oza shaýyp kóbeıip otyr? Onyń sebebin ekonomıkalyq sarapshylar bere jatar. Úkimet te túsindiretin bolar. Al bizdiń oıymyzsha, bul – jýyqta iske qosylǵan Qashaǵan ken ornynyń al­ǵashqy dúmpýi jáne teńge baǵamyn erkin aınalymǵa jiberý sharasynyń sátti júzege asýy, Qazaqstannyń eko­nomıkalyq daǵdarys kezeńin eńser­gendiginiń úlken bir belgisi. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»