Telefonmen-aq aýzyńdy ańqıtyp ketetin alaıaqtar kez kelgen óńirde bar. Adamnyń senimine kirýdi sheber meńgergen olar jıǵan-tergenińizdi áp-sátte úptep ketýi múmkin. Bir ǵana Qaraǵandy óńirinde byltyrǵy jyly telefon alaıaqtarynan 23 adam zardap shegip, jalpy somasy 1 mıllıon teńgedeı qarajatynan aıyrylǵan.
Oblystyń Ishki ister departamenti 2016 jyly oryn alǵan sondaı qylmys túrlerin jarııa etti. Álgi aıtqan oqıǵalardyń toǵyzynda alaıaqtar ańqaý azamattardyń úı telefonyna qońyraý shalyp, ózderin quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerimin dep tanystyryp, tutqany kótergen adamnyń et jaqyn adamynyń áldebir qylmys úshin ustalǵanyn jáne sony qutqarý úshin belgili bir soma qajettigin aıtyp, «qarmaqqa ilgen».
Taǵy da toǵyz oqıǵada qylmyskerler telefon ıesine onyń týysy nemese ókili bolyp habarlasyp, qaryzǵa nemese bir baǵaly zatty satyp alýǵa jetpeı turǵanyn jetkizip, ólerdegi sózin aıtyp aqsha surap aldaǵan. Odan basqa úsh jaǵdaıda tutqany kótergen adamǵa onyń qomaqty utysqa ıe bolǵany habarlanyp, ony alý úshin habarlaǵan uıaly telefon nómirine birlik salýy suralǵan. Al taǵy eki jaǵdaıda qońyraý shalǵan alaıaq qaısybir qyzmet úshin aqy tólenýin talap etipti.
Álbette, bul oqıǵalardyń birde-biri boıynsha aıyptalýshy turmaq, kúdikti de ustalǵan joq. Onyń basty sebebi – zardap shekkenderdiń ishki ister organdaryna tym kesh habarlaýy bolyp otyr. Telefon arqyly jasalǵan 23 alaıaqtyqtyń úsheýi boıynsha qylmystyń izi anyqtalmaǵandyqtan, tergeý-izdestirý amaldary múlde doǵaryldy. Qalǵan jıyrmasy boıynsha da esh kúdikti qolǵa túspegendikten, qylmystyq isterdi ýaqytsha toqtatý týraly sheshim qabyldanǵan.
Qoldan keletini: qazir halyq meılinshe kóp júretin oryndar men qoǵamdyq kólikterde telefon alaıaqtary týraly saqtandyrý aqparattary jarııalanyp júr. Onyń ústine, polısııa qandaı da bir utys oıynyn jarııalaǵan resmı uıymdastyrýshy syılyq úshin, ony jetkizip berý men qujattaryn rásimdeýge eshqandaı qarjy talap etpeıtinin eskertip otyr. Desek te, bul týraly buqaralyq aqparat quraldary arqyly buǵan deıin de qanshama ret habarlandy. Ańqaý azamattar sonda da sengishtigin qoıar emes. Senim jaqsy qasıet degenimizben, onyń osyndaı bir opyq jegizer tustary da bolatynyn esten shyǵarmaǵan abzal.
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY