Birlesken jumysty jetildire túsý qajet

Keshe Úkimet otyrysynda memleket pen úkimettik emes uıymdardyń ara­syn­daǵy ózara is-qımyldyń negizgi baǵyttary jáne kómir ónerkásibin damytý máseleleri qaraldy.

Birlesken is berekeli

Memleket jáne úkimettik emes uıym­dardyń ózara is-qı­mylynyń negizgi baǵyt­tary týraly Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Nurlan Ermek­baev baıandady. Mınıstr qazaq­standyq bıznes memleket jáne úki­met­tik emes uıymdarmen belsen­direk jumys isteýi kerek­tigin atap ótti. Memlekettik organ­dardyń úkimettik emes uıymdar­men ózara is-qımyl ornatýyn jal­ǵastyratynyn, alaıda serik­testik pen bızneske belsen­direk tartý talap etile­tinin jetkizdi. Osy oraıda tıimdi úsh­jaqty seriktestik júıesin or­natý qajettigin  alǵa tartty. «Búginde elimizde osyndaı ózara is-qımylǵa arnalǵan ja­ńa alań bar – bul Azamattyq bastamalarǵa qoldaý kór­setý ortalyǵy. Ortalyq qyzmeti aıasyn­da bıznes úkimettik emes uıymǵa túrli grant­tar bere alar edi, soǵan baılanysty ar­naıy oryndarda bıznestiń úkimettik emes uıymmen áleýmettik seriktes­tikke qatysýyna monıtorıng júıesin uıym­dastyrý óte mańyzdy», dedi N.Ermekbaev. N.Ermekbaevtyń máli­me­tin­she, mınıstrlik azamattyq sektor máseleleri jónindegi qolda­nystaǵy normatıvtik bazany tekserýmen aınalysýda. Anyqtalǵan kemshilikterdi eskere otyryp, memlekettik áleýmettik tapsyrys nátıjelerin qalyptastyrý, baqylaý jáne baǵalaýdyń, úkimettik emes uıym qyzmetterin standarttaýdyń naqty quqyqtyq tetikterin ázirleý josparlanýda.  Sondaı-aq, úkimettik emes uıymmen birge grant berý erejelerine ózgerister ázirlenip jatyr. Ortalyq memlekettik organdardy taqyryptyq jaǵynan jáne qarjylandyrý kólemin qalyptastyrýǵa tartý, al jergilikti atqarýshy organdarǵa óńirlik úkimettik emes uıym úshin granttyq qarjylandyrý quqyǵyn bólip berý usynylýda. Qazaqstanda sońǵy jyldary halyqqa arnaıy qyzmet kórsetý úshin memleket tartqan úkimettik emes uıymdardyń sany ulǵaıǵan. Bul jóninde Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova aıtty. «Qazaqstanda arnaıy áleýmettik qyzmetter 2009 jyldan bastap engizildi. Osy sektordaǵy úkimettik emes uıymdar men memleket yntymaqtastyǵyna 7 jyldam astam ýaqyt boldy jáne ol ómirinde qıyn jaǵ­daı­ǵa tap bolǵan azamattarǵa teń jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan», dedi mınıstr.  

Usynystar eskeriledi

Al Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev óz kezeginde elimizde azamattardyń memlekettik organdar jumysy týraly aqparat alýdaǵy qoljetimdiligin arttyrý úshin júıeli jumystar júrgizilip jatqanyn baıandady. D.Abaev azamattyq qoǵamnyń memlekettik sheshimder qabyldaý úrdisine syndarly qatysýynyń mańyzdy sharttarynyń biri olar­dyń memlekettik organdardyń qyzmeti týraly aqparattylyǵy bolyp tabylatynyn atap ótti. Osyǵan baılanysty ótken jyly qabyldanǵan «Aqparattyń qolje­timdiligi týraly» Zańnyń tolyq­qandy júzege asýyn qamta­masyz etý boıynsha jumystar júrgizilýde. Jıynda sonymen qatar otandyq úkimettik emes sektor ókilderi  –  «Qazaqstannyń azamat­tyq alıansy» qaýymdastyǵy prezıdenti N.Erimbetov, «Ka­me­da» qorynyń atqarýshy dırektory M.Espenova jáne ARGO «Azamattyq qo­ǵamdy damytý» qaýymdastyǵynyń atqa­rýshy dırektory D.Asanova sóz sóıledi. Taqyrypty talqylaý qory­tyn­dysynda Premer-Mınıstr Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstrine úkimettik emes uıym ókilderiniń birlesken jumysty ári qaraı júrgizýge baılanysty usynystaryn eskerý týraly tapsyrma berdi.  

Kómir óndirý kólemi  nege qysqardy?

Úkimet otyrysynda qaralǵan ekinshi másele – Qazaqstannyń kómir hımııasy salasynyń jaı-kúıi. Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, 2016 jyly 98 mln tonna kómir óndirilgen, bul jospardyń 96 paıyzy. О́tken jyly ishki naryqqa 71,8 mln tonna jetkizilse, eksportqa 26,2 mln tonna shyǵaryldy.  Al, 2017 jylǵa 100 mln tonna  kómir óndirý kózdelýde. Kómir óndirý kóleminiń qysqarý sebepterin Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev túsindirdi.  «Birinshisi, Reseı Federasııasy úkimetiniń 2014 jylǵy 21 maýsymdaǵy buıryǵyna qatysty, ıaǵnı Reseı 2030 jylǵa deıin kómir ónerkásibin damytý baǵdarlamasyn qabyldady. Onda Reseıdiń elektr stansalarynda Ekibastuz kómiriniń ornyna Kýznesk kómirin tutyný qarastyrylǵan. Sonymen qatar, reseılik jylý elektr ortalyqtarynyń bir bóligi tabıǵı gazdy jaǵýǵa aýystyryldy», dedi mınıstr. Munymen qosa, Qazaqstandaǵy jáne Reseıdegi energııa óndiretin kásiporyndardyń kómirdi tutyný deńgeıi tómendegen eken. Sondaı-aq ózenderdegi sý deńgeıiniń joǵary bolýy da yqpal etýde. Osy oraıda, sý elektr stansalarynda energııa 25 paıyzǵa artty. Atap aıtqanda, Qazaqstandaǵy sekildi kómir óndirý kóleminiń qysqarý úrdisi ózge elderde de baıqalýda. Buǵan «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý boıynsha álemdik úderis áser etýde.  

Reseı bolmasa,  Qytaı bar...

Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamın óz kezeginde Reseı Federasııasynyń qazaqstandyq kómirdi satyp alý kólemin azaıtatyndyǵyn, degenmen, Ekibastuz kómirin kórshi Qytaı eline satýǵa bola­tyn­dyǵyn jetkizdi. «Árıne, bizge osy salada bolyp jatqan ózge­risterdi eskerip otyrý qajet. Máselen, kórshi Reseı 2030 jylǵa deıin kómir óndirisin 400 mln tonnadan 500 mln-ǵa deıin arttyrýdy josparlap otyr. Oǵan qosa, Ekibastuz kómirin óz kómirimen almastyra­myz dep jatyr. Osynyń bári qazaq­standyq shıkizattyń ekspor­tyn qysqartýy ábden múmkin. Sondyqtan bizge jańa naryq­tardy izdeý kerek. Kóliktik-lo­gıstıka jaǵyn da aldyn ala oılastyryp qoıǵan jón. Osy oraıda, Qytaıdyń kómir ımportyn 200 mln tonnaǵa deıin arttyryp otyrǵanyn atap ótý kerek. Osyny zerdelep, shekaraǵa jaqyn aımaqtardan kómir jetkizý máselesin qarastyrýǵa bolady», dedi A.Mamın. Kómir máselesi jóninde sondaı-aq, Pavlodar oblysynyń ákimi B.Baqaýov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi N.Ábdibekov, Respýblıkalyq taý-ken óndirý jáne taý-ken metallýrgııalyq kásiporyndar qaýymdastyǵynyń dırektory N.Rados­toves, «QazTransGaz» AQ bas dırektory R.Súleımenov, Kómir hımııasy jáne tehnologııalary ınstıtýtynyń dırektory B.Ermaǵambetov qosymsha baıandady. Premer-Mınıstr A.Ma­mın­ge atalǵan máselelerdi sheshý boıynsha usynystar ázir­lep, bul jumysty jalpy úıles­tirýdi júzege asyrýdy tapsyrdy. Sondaı-aq, B.Saǵyntaev kó­mir óndiriletin oryndarda eko­logııalyq qaýipsizdikti qamta­ma­syz etý máselesine  basa nazar aýdarý qajettigin atap ótti. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan»