Taza tabıǵı ónim óndirip qana qoımaı, ony óńdeý isin jolǵa qoıa bilgen sala óndirisshileri respýblıkamyzdyń qaı qyrynan da tabylady. Solardyń alǵashqy sapynda Oıyl aýdanynyń tary ósirýshileri tur desek qatelespeımiz.
Nartəýekelge negizdelgen, tek jańbyrǵa təýeldi təlimi jer jaǵdaıynda da astyq ósirý təjirıbege berik ornyqqan. Mundaı jaǵdaıda onyń qamyrlylyǵy joǵary bolatynyn mamandar ǵylymı turǵydan əldeqashan dəleldep qoıǵan. Taryny da osylaı ósirýge eshkim tyıym salmaıdy. Əıtse de, bul dəndi daqyl negizinen sýarmaly jaǵdaıda jaqsy ónim beretini aıan. Taryny qadirleı biletin ejelgi halyqtyq dəstúr de osy ekinshi joldan tamyr tartady. Bul jóninde aımaqta bastaýyn Shyǵanaq Bersıevten alatyn ata kəsip pen dəstúr sabaqtastyǵy əli kúnge deıin jalǵasyp keledi. Qazirgi kezde Aqtóbe tary óndirýmen aınalysatyn elimizdegi jeke-dara óńir bolýymen erekshelenedi. Bul aıryqsha mərtebe mundaǵy mamandardan tereń jaýapkershilik pen kəsibı sheberlikti ejelgi qyry men syryn tereń meńgerýdi talap etetini talassyz. Tek sonda ǵana Aqtóbeniń aq tarysyn ulttyq brend deńgeıine kóterýge jol ashylary anyq.
О́tken jyly Oıyl aýdanyndaǵy kəsibin tary ósirýge negizdegen «Jaqyp», «Ədilet» jəne «Barys» sekildi sharýa qojalyqtary ózderi kózdegen meje údesinen shyǵa bilgeni úlken me-
reı. Bulardyń qaı-qaısysy da tarynyń qadyr-qasıetin jaqsy biletin, onyń dərýmenge óte baı ekenine kózderi jetken eńbek maıtalman dary ekenine shek keltirý qıyn-aq. Olardy «Bıdaıdan bir tamǵanda, tarydan eki tamady» degen halyq danalyǵyn boılaryna sińirip ósken dalanyń perzentteri dese de artyq emes.
Bir qyzyǵy, búginde halyqaralyq zertteýshi-mamandar men ǵalymdar elimizdiń batys óńirinde ósetin dalalyq daqyldy jan-jaqty zertteýge úlken ynta-yqylas qoıyp otyrǵany
baıqalady. Oıyldaǵy tary ósirý tarlandarynyń ónimi dúnıejúzilik kórmede joǵary baǵaǵa ıe bolǵany osynyń dəleli. Sondaı-aq, Aqtóbeniń aq tarysyn otandyq taǵamtaný tehnologtary elimizdiń túkpir-túkpirindegi perzenthanalar men aýrýhanalardyń as məzirine engizýge laıyqty ekenin aıqyndap otyr. Tary ósirý isiniń tek ózine ǵana tən joldary men təsilderi bar. Ony saqtaı almasań alynýǵa tıisti ónimniń teń jartysynan qaǵyldy deı berińiz, dedi gazet tilshisine «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha memlekettik grant ıesi «Jaqyp» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Jumabaı Jaqyp. Onyń aıtýynsha, jeke sýarý tehnıkasymen taryny standarttyq jobada qaptaıtyn stanokta ekiniń birine tilin bere bermeıdi eken.
Jalpy, búginde joǵaryda aıtylǵandaı, tary daqylyn zertteý nətıjeleri onyń əlemde úlken suranysqa ıe ekenin aıǵaqtaı túsedi. Tipti, bul jóninde búginde halyqaralyq uıym qurylǵanyn da bireý bilse, bireý bile bermeýi múm kin. Oǵan múshe bolyp otyrǵandar da aqtóbelik tary ósirý shiler bolyp shyqty. Is basynda júrgen mamandardyń məlimdeýinshe, taryny ósirgennen góri ony óńdeý men ótkizýdiń qaltarystary kóp kórinedi. Bul úshin tary ósirýshilerdiń memlekettik standartqa saı keletin sertıfıkattary bolýǵa tıisti.
Əıtpese, esil eńbek esh ketti deı berińiz. Mine, Oıyl óńirin degi Shyǵanaq Bersıevtiń búgingi izbasarlarynda osyndaı múmkindikterdiń bolýy, əri arnaıy patent alýǵa qujattary əzirlenýi bul istiń keleshegi kemel bola alatynyn kórsetedi. Búginde Aqtóbeniń aq tarysyn óńdelmegen shıki kúıinde qoldaný dəýiri əldeqashan ótip ketken. Halqymyz «jaýynger daqyl» dep atap ketken tarydan əzirlenetin basty ónimderdiń biri jent. Onyń jıyrmaǵa tarta túrin jasap shyǵarýǵa bolady desedi osy istiń basy-qasynda júrgender.
Bul taǵamnyń basty ózgesheligi ári artyqshylyǵy kúnniń ystyq kezinde buzylmaıdy, al aıazda qatyp qalmaıdy. Aqtóbe tarysynan daıyndalatyn taǵamnyń bul túri búginde taıaý jáne
alys shetelderde úlken suranysqa ıe ekenin de oqyrman qaperine sala keteıik. Aıtalyq, qazir «Jaqyp» sharýa qojalyǵy Aqtóbe qalasyndaǵy kondıter taǵamdaryn óndirýge mamandanǵan «Vanıl» fırmasymen kelisimshartqa otyryp syrty shokoladpen qaptalǵan jent shyǵarý óndirisin jolǵa qoıypty. Qazir munda onyń birneshe túri tutynýshyǵa
jol tartady. Oıy ozyq óndirisshiniń búgingi basty maqsaty ony eksportqa shyǵarý bolyp otyr. Jumabaı Jaqyp buǵan deıin dámi til úıiretin ulttyq tabıǵı ónim arqyly Týrınde
ótken dúnıejúzilik kórmede ıtalııalyqtardy tań-tamasha qaldyrǵan bolatyn. Sondyqtan da ol birinshi kezekte eksporttyq ónimniń tuńǵysh partııasyn dámin áli kúnge deıin umyta almaı tamsanyp júrgen ıtalııa halqyna jóneltkendi jón kóredi. Osy arqyly ol Oıyldyń keń jazyǵynda ósken daqyldy tutastaı ulttyq brendke aınaldyrýdy murat tutady.
Jumabaı Jaqyptyń tarydan jasalǵan ulttyq ónimderi bıylǵy jazda bolatyn EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine qatysýshylarǵa usynylmaq. Sodan keıin ol qarasha aıynda Ońtústik Koreıada ótkiziletin ulttyq taǵamdar kórmesine tary men jarmany jáne jentti jetkizýdi kózdeıdi. Sondyqtan dala tarlany shetelge shyǵaratyn ónim qorabynyń syrtyna onyń ataýyn qazaqsha jáne aǵylshyn tilinde jazýdy nazardan tys qaldyrmaǵan. Onyń syrtynda Shyǵanaq Bersıevtyń beınesi bezerlenýi onyń tary atasy ekenin tanytyp turǵandaı.
Biz osy materıaldy gazetke ázirleý kezinde esimi Aqtóbe aımaǵyna keńinen tanymal ólketanýshy, taryny ósirý men óńdeý isiniń birqatar máseleleri men problemalaryn arnaıy zertteý nysanyna aınaldyra bilgen aǵa-urpaq ókili, Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri Yrysjan Ilııasovaǵa jolyǵyp kóterilip otyrǵan taqyrypqa qatysty oı-pikirin aıtyp berýin ótingen edik. Bul turǵyda kókiregi oıaý, paıymy men parasaty mol jan, taryny tek bir ulttyq taǵam deńgeıinde ǵana qarastyrý azdyq etetinin aıtty. Sondyqtan da ólketanýshy adam densaýlyǵyna tek oń áserin tıgizetin ári emdik qasıeti medısına ǵylymynda dáleldengen daqyldyń kókjıegin kóterý úshin tutastaı ǵylymı óndiristik keshen
qurý qajettiligi jóninde oı qozǵady.
«Taqyr jerge tary da, dán de shyqpaıdy. Osyny eskergen janashyr jan bul jobany Aqtóbedegi aýylsharýashylyq kolledji bazasynda qolǵa alýǵa bolatynyna ekpin túsirdi. Sondaı-aq, onyń oıynsha taryny óndirý men óńdeý jónindegi halyqtyq tájirıbe zamanaýı tehnologııamen jańǵyrtylýǵa tıis. Sonymen birge, biz tary ósirý isine qajetti mamandardy ázirleýge osy bastan jete kóńil bólmesek, ony ulttyq brendke aınaldyrý jónindegi oı-maqsattarymyz qur qııal ári bos áńgime túrinde qalyp qoıady», dep qorytty óz áńgimesin Yrysjan Ilııasova.
Biz osy tııanaqty tujyrymmen búgingi materıalymyzdyń núktesin qoıǵandy jón kóremiz.
Temir QUSAIYN, "Egemen Qazaqstan"
Aqtóbe oblysy