Qoǵam meıirimdi, jomart jandardan kende emes. Biri ıgi isimen, endi biri jyly sózimen aınalasyndaǵy jurtqa janashyrlyq tanytyp júr. Álemde osyndaı 860 mln volonter bar. Al elimizde osydan jeti jyl buryn belsendi eriktiler 50 myń bolsa, qazir olardyń qatary 300 myńǵa jetti. Mundaı statıstıka volonterlik qyzmettiń keń taralǵanyn, osy baǵyttaǵy qajettilikti kórsetedi.
Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń volonterlik qyzmet týraly zertteýlerinde byltyr otandastarymyzdyń 14 paıyzy volonter bolǵany jazylǵan. Eń kóp taralǵan baǵyttar: áleýmettik osal toptarǵa, tótenshe jaǵdaılardan zardap shekkenderge kómek, jan-janýarlarǵa qamqorlyq pen túrli ekologııalyq aksııalar.
Qoǵam mundaı isti ár adamnyń múmkindigine qaraı oryndaıtyn ári jıi qoldaıtyn tetik retinde qaraıdy. Biraq kópshiligi belgili bir uıymǵa tirkelmeı, óz betinshe atqarýdy jón kóredi. Eń qyzyǵy, dinı nanym-senimi ártúrli otandastarymyz bir-birine bolysyp, járdemdesýge árqashan daıyn turady eken. Jalpy, qaıyrymdy iste shet qalmaıtyndardyń ishinde jastar alda tur.
Olardyń qatarynda Tatıana Tınkaı da bar. Onyń volonterlikpen aınalysyp kele jatqanyna bıyl 10 jyldan asqan. Bastapqyda etno-volonterlik, keıingi 7 jylda azamattyq qoǵamdy damytý baǵytynda eriktilerdi qoldaýǵa, izgilendirýge, aqparattandyrýǵa atsalysyp júr. Ol elimizdegi eriktiler sanynyń artýyn azamattyq belsendiliktiń, salanyń ınstıtýsıonaldyq turǵyda qoldaý tabýymen baılanystyrady.
«Infraqurylym da aıtarlyqtaı keńeıdi. Qazir elimizde volonterlerdi aqparattandyratyn, olardyń jumysyn uıymdastyratyn, konsýltasııalyq kómek kórsetetin Ulttyq front-keńse men 20 óńirlik front-ofıs jumys isteıdi. Qoǵamǵa áleýeti jetkenshe kómekteskenderdi elep-eskerip, alǵys aıtýdy Memleket basshysy da nazardan tys qaldyryp jatqan joq. Ár kezeńde uıymdastyrylatyn Volonterler forýmynda aıryqsha atap ótip, marapattap keledi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń BUU Bas Assambleıasynda osy baǵytta bastama kóterýi de tegin emes. Bul – elimizdegi qundylyqtyń álemge nasıhattalýy degen sóz», dedi T.Tınkaı.
Rasymen, osy jyl – jahan jurtyn izgilikke, qamqorlyq pen qaıyrymdylyq jasaýǵa shaqyratyn kezeń. Osy oraıda Tatıana elimizde meıirim sáýlesin shashyp júrgen volonterlerdi qoldaýdy kúsheıtý kerek deıdi.
«Birneshe jyl qatarynan qaýip-qateri joǵary aımaqtarda volonterlerdi saqtandyrý tetikterin engizý máselesin kóterip júrmiz. Tek qaýip oshaqtarynda ǵana emes, medısınalyq baǵyttaǵy eriktilerge de qajet. Buǵan qosa, jastardyń qandaı da bir oqý ornyna túsý kezinde ne memlekettik qyzmetke ornalasar tusta volonterlik qyzmetin eskerý ońtaıly sheshim bolar edi. Osylaısha, san salaǵa serpin berip júretin eriktilerdiń eńbegi baǵalana túsedi. Biraq bul rette arnaıy mehanızmdi bekitý mańyzdy», dedi volonter.
Másele Májilis minberinde de kóterilgen edi. «Amanat» partııasy fraksııasynyń músheleri volonterlik pen qoǵamdyq praktıkany jastardy kásibı turǵyda qalyptastyrýdyń naqty ári pármendi tetigine aınaldyrý qajet dep sanaıdy.
«Jańa Konstıtýsııanyń 31-baby 2-tarmaǵynda volonterlik qyzmet týraly aıtylǵan. Iаǵnı alǵash ret Ata zań deńgeıinde eriktiler qyzmetin memlekettik qoldaý, yntalandyrý normalary qarastyrylǵan. Qoǵamda mamandyq tańdaý qorshaǵan ortanyń yqpalymen jáne UBT nátıjesine qaraı, «qaıda tústim» qaǵıdasymen jasalyp, «kim bolǵym keledi jáne nege qabilettimin» degen suraq ekinshi kezekke qalyp otyr. Sonyń saldarynan jastar naqty ınjenerlik, tehnıkalyq, óndiristik mamandyqtarǵa emes, qysqa jolmen tabys tabýǵa beıimdeledi. Halyqaralyq tájirıbe bul baǵytta tıimdi modelderdiń bar ekenin dáleldep otyr. Mysaly, AQSh-tyń Merılend shtatynda mektep bitirýge oqýshylar keminde 75 saǵattyq qoǵamdyq qyzmet (service learning) tájirıbesinen ótýge mindetti. Ulybrıtanııada (UCAS júıesi arqyly) joǵary oqý oryndaryna túsý kezinde talapkerdiń eriktilik pen praktıkalyq qyzmeti onyń sanaly tańdaýy men azamattyq kemeldiliginiń negizgi kórsetkishi retinde baǵalanady. Al Fransııada (Service Civique ulttyq baǵdarlamasy) jastardy 6-12 aı boıy azamattyq qyzmetke tartyp, olardy eńbek daǵdylary men qoǵamdyq jaýapkershilikke júıeli túrde tárbıeleıdi. Damyǵan elderde eriktilik – formaldy esep úshin emes, eńbek naryǵyna daıyndyqtyń, azamattyq ustanymdy qalyptastyrýdyń naqty ınstıtýty», deı kele depýtat Marhabat Jaıymbetov elimiz úshin de halyqaralyq úlgilerdi kezeń-kezeńimen, formalızmsiz engizýdi usyndy.
Iаǵnı eriktilik tek qoǵamdyq qyzmet retinde emes, eńbek naryǵyna daıyndyqtyń mańyzdy quraly bola alady. Depýtat 7-11-synyptarda mindetti volonterlikti erte kásibı baǵdar berý baǵdarlamasyna engizýdi, eriktilik nemese qoǵamdyq praktıkany (service learning) mektep biliminiń quramdas bóligi retinde qarastyrýdy, ony akkredıttelgen uıymdar arqyly naqty ári baqylanatyn formatta júzege asyrýdy, volonterlik jobalar men uıymdardyń biryńǵaı tizimin quryp, qatysýdy sıfrlyq túrde rastaý, jalǵan eseptiliktiń aldyn alý jáne barlyq oqýshy úshin teń qoljetimdilikti qamtamasyz etýdi usyndy. Sonymen qatar volonterlik qyzmetti oqý oryndaryna túsý kezinde qosymsha artyqshylyq retinde eskerý kerektigin, alaıda negizgi basymdyq akademııalyq kórsetkishterde qalýǵa tıis ekenin atap ótti.
Osy oraıda Premer-mınıstrdiń orynbasary Aıda Balaeva Halyqaralyq volonterler jylyn ótkizý jónindegi Ulttyq josparǵa sáıkes volonterler qozǵalysyn damytý men qoldaýdyń jańa tásilderin, onyń ishinde joǵaryda depýtattar usynǵan baǵyttar boıynsha jumys júrgizilip jatqanyn jetkizdi.
«Elimizde Halyqaralyq jyldyń ashylýyna arnalǵan Volonterler forýmynda Prezıdent volonterlik qyzmetti memlekettik qoldaýdyń ınstıtýsıonaldyq tetikterin odan ári jetildirý jóninde tapsyrma berdi. Ulttyq josparǵa sáıkes, joǵary oqý oryndary men kolledjderge oqýǵa túsý kezinde volonterlik qyzmetti memlekettik bilim grantynyń qosymsha koeffısıenti retinde, granttardy bólý barysynda volonterlik jumys ótilin (mysaly, keminde 300 saǵattyq jumys) qosymsha krıterıı retinde eskerý stýdentterdiń volonterlik qyzmetke turaqty jáne uzaqmerzimdi qatysýyn yntalandyrý maqsatynda stıpendııaǵa arnaıy ústemeaqylar qosý qarastyrylyp otyr. Orta mektepterdiń 7-11-synyp oqýshylary arasynda volonterlik qyzmetke degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý maqsatynda bilim berý uıymdarynda sabaqtan tys ótkiziletin fakýltatıv kýrsyn engizý máselesi sheshilip jatyr», dedi A.Balaeva.
Premer-mınıstr orynbasarynyń aıtýynsha, volonterlikti qoldaýdyń budan basqa sharalary da pysyqtalyp jatyr. Máselen, memlekettik jáne azamattyq qyzmetke kirý kezinde volonterlik ótildi esepke alý, «Shapaǵat» memlekettik medalimen marapattaý kezinde volonterlikti esepke alý arqyly volonterlik qyzmetti memlekettik taný tetikterin keńeıtý, volonterlerdiń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý júıesin qalyptastyrý sııaqty bastamalardy ataýǵa bolady. Bul sharalardy iske asyrýda volonterdiń sıfrlyq pasportyn engizý de mańyzdy ról atqarady. Bul jańashyldyq volonterlerdi verıfıkasııalaýǵa, júrgizetin qyzmetin júıeleýge múmkindik beredi.