Qazaqstanda jańa Konstıtýsııa qabyldanǵannan keıin eldiń saıası júıesinde aýqymdy ózgerister bolady. Bul týraly Májilis depýtaty Aıdarbek Qojanazarov aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Onyń aıtýynsha, referendým nátıjesi qoǵamnyń saıası reformalardy qoldaıtynyn anyq kórsetti. Azamattardyń 87 paıyzdan astamy jańa Konstıtýsııany qoldap daýys bergen.
«Bul – qoǵamnyń memlekettik júıeni jańǵyrtýǵa daıyn ekenin bildiretin naqty kórsetkish. Referendým qorytyndysy – saıası modernızasııaǵa berilgen mandat. Shamamen segiz mıllıon azamat el bolashaǵyn birge qalyptastyrýǵa daıyn ekenin kórsetti», dedi depýtat.
Aıdarbek Qojanazarov jańa Konstıtýsııanyń basty qaǵıdaty – adam quqyǵy ekenin atap ótti.
«Jańa Konstıtýsııanyń negizgi prınsıpi – memleket adam úshin qyzmet etedi. Bul tek deklarasııa emes, búkil qujattyń ózegi. Quqyqtar men bostandyqtardy qorǵaý kúsheıtiledi, zań ústemdigi naqty bekitiledi, azamattardy negizsiz qysymnan qorǵaıtyn qosymsha kepildikter engiziledi», dedi ol.
Erlan Qoshanov UQShU Parlament ókilderine jańa Konstıtýsııanyń negizgi erejelerin tanystyrdy
Depýtattyń aıtýynsha, Konstıtýsııa bilim, ǵylym jáne tehnologııalyq damý baǵyttaryna erekshe basymdyq beredi. Bul eldiń uzaq merzimdi básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin negizgi faktorlardyń biri.
Sonymen qatar ol qoǵamnyń saıası mádenıeti de ózgerip jatqanyn atap ótti.
«Azamattar memlekettik sheshimderge belsendi aralasyp jatyr. Konstıtýsııa jobasyn talqylaý barysynda myńdaǵan usynys tústi. Bul qoǵamnyń saıası turǵydan jetilip kele jatqanyn kórsetedi», dedi Qojanazarov.
Jańa Konstıtýsııa osy úrdisti odan ári kúsheıtedi. Atap aıtqanda, ókildi organdardyń róli artyp, memleket pen qoǵam arasyndaǵy dıalog keńeıedi.
Depýtat óńirlerdiń mańyzy artatynyna erekshe toqtaldy.
«Máslıhat depýtattarynyń róli kúsheıedi. О́ıtkeni dál osy deńgeıde memleket pen halyqtyń tikeleı baılanysy qalyptasady. Olar azamattardyń máselelerin kóterip, bıýdjetterdi talqylap, ınfraqurylymdyq jobalardy baqylap otyrady. Sondyqtan olardyń jaýapkershiligi de artady», dedi ol.
Sondaı-aq jańa Konstıtýsııa aıasynda saılaý júıesi ózgeredi. Elde aralas model engiziledi: Parlamentte proporsıonaldy júıe, al óńirlerde majorıtarlyq júıe saqtalady.
«Bul – teńgerimdi model. Bir jaǵynan, partııalardyń róli kúsheıedi, ekinshi jaǵynan, depýtattardyń halyq aldyndaǵy jeke jaýapkershiligi saqtalady. Nátıjesinde saıası júıe ashyq ári tıimdi bola túsedi», dep túsindirdi depýtat.
Onyń aıtýynsha, saıasat birtindep kásibı salaǵa aınalady.
«Kandıdattardan tek tanymaldyq emes, naqty bilim, tájirıbe jáne jaýapkershilik talap etiledi. Máslıhattar bolashaq saıası kóshbasshylardy qalyptastyratyn mańyzdy alańǵa aınalady», dedi ol.
Depýtat óńirlik ekonomıkanyń damýyna da toqtaldy. Onyń pikirinshe, jergilikti ókildi organdar bul baǵytta belsendi jumys isteýi tıis.
«Máslıhat depýtattary ınvestısııa tartý, kásipkerlikti damytý, jańa jumys oryndaryn ashý sııaqty máselelerge tikeleı aralasýy kerek. О́ńirlerdiń qarjylyq derbestigi artyp keledi, bul olardyń jaýapkershiligin kúsheıtedi», dedi Qojanazarov.
Onyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsııa qabyldanǵannan keıingi basty kezeń – ony is júzinde júzege asyrý.
«Aldaǵy ýaqytta júzden astam zańǵa ózgeris engiziledi. Sonymen qatar jańa saılaý kezeńi bastalyp, bir palataly Parlament – Quryltaı qalyptasady. Bul saıası partııalar úshin de úlken jaýapkershilik kezeńi», dedi depýtat.
Oljas Bektenov: «Zań men Tártip» − jańa Konstıtýsııanyń negizgi qaǵıdaty
Aıdarbek Qojanazarov jańa Konstıtýsııany «halyqtyq qujat» dep ataýǵa tolyq negiz bar ekenin aıtty.
«Endi Konstıtýsııaǵa ózgerister tek búkilhalyqtyq referendým arqyly engiziledi. Bul – saıası júıeniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin mańyzdy kepil. Memlekettik sheshimder ashyq ári ınstıtýsıonaldy túrde qabyldanady», dedi ol.
Onyń sózinshe, jańa model memlekettik basqarý júıesin jańa deńgeıge kóteredi.
«Bir jaǵynan, Parlament, máslıhattar men partııalardyń róli kúsheıedi. Ekinshi jaǵynan, azamattar referendým jáne «Halyq keńesi» sııaqty quraldar arqyly sheshim qabyldaýǵa tikeleı qatysa alady. Bul – shyn máninde halyqtyq Konstıtýsııa», dedi Májilis depýtaty.