Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagınniń turǵyndar aldyndaǵy esep berý kezdesýi bolyp ótti. Bilim jáne ǵylym mınıstri E.Saǵadıev, Prezıdent Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory Q.Báıimbetov jáne de oblys aýdandarynan kelgen ártúrli uıymdar men birlestikterdiń alty júzge tarta ókili qatysqan jıynda ótken jyldyń nátıjeleri men aldaǵy mindetter jaıy keńinen sóz boldy.
Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵynda oblys jaqsy nátıjelerge qol jetkizgendigine erekshe toqtalǵan oblys ákimi onyń áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyq, syrtqy jáne ishki qaýipsizdikti saqtaý, sondaı-aq, etnosaralyq jáne dinaralyq birlikti qamtamasyz etý arqasynda múmkin bolǵandyǵyn aıtty. О́ńir ekonomıkasyna tartylǵan qarajat kólemi 220 mlrd teńgeden assa, onyń 66 paıyzy jeke ınvestısııalar men qaryz qarajaty esebinen júzege asqan. Nátıjesinde 12,5 myń jańa jumys orny qurylyp, ortasha aılyq jalaqy 104 myń teńgege ósken. О́ńirlik jalpy ónim árbir turǵynǵa shaqqanda 1,2 mıllıon teńgeni quraǵan.
2016 jyly aýylsharýashylyq ónimderiniń jalpy kólemi 347 mlrd teńge bolsa, sonyń 240,7 mlrd teńgesi ósimdik sharýashylyǵyna tıesili. Al mal ónimderi 105,1 mlrd teńgeni quraǵan. О́tken jyly bıdaı eksporty 1,8 mln tonnaǵa, un eksporty 152 myń tonnaǵa jetken. Ken salasynyń kásiporyndary jaqsy kórsetkishterimen erekshelengen.
О́ńirdiń syrtqy saýda aınalymy da ulǵaıyp keledi. О́tken jyldyń 11 aıyna kóz júgirtsek, bul kórsetkish 703,2 mln AQSh dollaryn quraǵan.
Sonymen birge, óńirde turǵyn úı qurylysyna qyrýar qarjy bólinip keledi. Bul salaǵa 29,2 mlrd teńge, al «О́ńirlerdi damytý-2020» baǵdarlamasy sheńberinde 4,6 mlrd teńge baǵyttalǵanyn oblys ákimi erekshe atap ketti. Byltyr 364,8 myń sharshy metr baspana qoldanysqa berilse, sonyń 192,4 myńy jeke turǵyn úı qurylysy. Eńbekpen qamtý ortalyqtaryna júgingen 18659 adamnyń 17082-si jumysqa ornalastyrylypty. Aýyldaǵy jumyssyzdyqty boldyrmaý maqsatynda 1 mlrd 51 mln teńgeni quraıtyn 427 mıkrokredıt berilgen. Aýyldyq eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaý úshin 119 shaqyrym qubyr tartylyp, 8 myńnan astam adam sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etilipti. Jalpy, búgingi kúni oblys turǵyndarynyń 88 paıyzy sapaly sý iship otyr. Bıyl 3 myń oqýshylyq oryndy quraıtyn 8 mektep salý jáne qaıta jóndeýden ótkizýge qarjy bólinse, balabaqshamen qamtý 95,4 paıyzǵa jetken. Sonymen qatar, byltyr 8 jańa densaýlyq saqtaý nysany paıdalanýǵa berilse, 28-ine kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilipti.
О́ńirde áli de memlekettik tildi meńgerýde selqostyq barlyǵy baıqalady. Eresek turǵyndar arasyndaǵy memlekettik tildi meńgerý deńgeıi bar-joǵy 2 paıyzǵa ǵana artqan. Al balabaqshalar men shaǵyn ortalyqtardaǵy qazaq tilin oqytý deńgeıi 70 paıyzdan 82 paıyzǵa deıin ósse de, mektepterdegi til oqytý deńgeıi 46-dan 47 paıyzǵa, ıaǵnı 1 paıyzǵa ǵana alǵa jyljypty.
Oblys ákimi Prezıdent Joldaýyndaǵy mindetterdiń oryndalýy barysyna erekshe den qoıdy. Ásirese, EKSPO-2017 mamandandyrylǵan halyqaralyq kórmesin ótkizý erekshe mánge ıe. О́ńirde kásipkerlikti qoldaý kartasyna sáıkes quny 65,5 mlrd teńge bolatyn 5 jobany júzege asyrý qolǵa alynady. Sonyń ishinde jyldyq qýaty 2 mln tonna bolatyn sement zaýyty iske qosylady dep kútilýde. Onyń ónimderi ishki rynokqa ǵana emes, sonymen qatar, syrtqa shyǵarylady dep kútilýde. Qýaty jylyna 60 tonna et beretin quny 50 mlrd teńgege baǵalanyp otyrǵan Makınka qus fabrıkasynyń qurylysy da iske asyrylmaq. Ásirese, Masaly temir keni ornynda metallýrgııalyq kombınat salý jónindegi qazaq-qytaı birlesken jobasyna úlken úmit artylyp otyr. Nysan paıdalanýǵa berilse 3 myń jumys orny qurylatyn bolady. Budan basqa, 2017 jyly óńirde barlyq sala boıynsha 3 myń jańa jumys oryndarynyń ashylýyna múmkindik beretin jalpy quny 141 mlrd teńgege baǵalanyp otyrǵan 95 ınvestısııalyq joba iske asyrylady dep kútilýde.
Esepti kezdesýge jınalǵandar aldynda sóz sóılegen Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev saladaǵy aıtýly ózgeristerdi tilge tıek etti. Mınıstrdiń aıtýynsha, Ulttyq biryńǵaı testileýdi ońtaılandyrý nátıjesinde joǵary bilim alýǵa qosymsha 17 myń bala múmkindik alǵan. Jáne de joǵary oqý oryndary rektorlarynyń saılanýy jalǵasatynyn da alǵa tartty. О́tken jyly 75 myń muǵalim biliktiligin arttyrý úshin arnaıy oqysa, bıyl da osynshama ustaz oqytylady dep kútilýde eken. Sonymen birge, mınıstr bes kúndik sabaq kestesine kóshý, úı tapsyrmasyn azaıtý, elektrondy kúndelik sııaqty máselelerge qatysty da túsinik bere ketti. Ustazdar qaýymyna ózderiniń quzyretine jatpaıtyn mindetterdi oryndaýǵa tyıym salý qajettigin alǵa tartqan E.Saǵadıev olardy tek bilim berýge jumyldyrý qajettigine nazar aýdartty. Mektepterdegi aqsha jınaýdy tyıý qajettigin alǵa tartqan mınıstr eń úlken problema orystildi mektepterde oqyǵan balalardyń qazaq tilin meńgermeýimen baılanysty ekendigin alǵa tartty.
Kezdesý sońynda turǵyndar kóptegen ózekti degen máselelerdi kóterip, óńir basshysynyń aýzynan naqty jaýaptar aldy.
Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan»
Aqmola oblysy