Arystar rýhy asqaqtaıdy

Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń baǵ­darlamasyna sáıkes Alash qoz­ǵa­lysynyń 100 jyldyǵyna oraı, Se­meı qalasynda 100-den astam ma­­ńyzdy sharalar legi ótetin bolady. Qazirgi ýaqytta Semeıdegi arhıv qyz­metkerleri osydan on jyl bu­ryn shyqqan Alash qozǵalysy týra­ly kitapty jańadan tolyqtyryp shy­­ǵarǵaly jatyr. Abaıdyń mem­le­­­ket­tik tarıhı memorıaldyq mu­ra­­jaıynyń dırektory Bolat Jú­nis­­bekovtiń aıtýynsha, qaladaǵy «Muh­tar Áýezov jáne alash arys­ta­­ry» murajaı-úıinde kúrdeli jó­n­­deýler júrgizilýde. Úı HIH ǵa­syr­dyń ekinshi jartysynda qyzyl kir­pish­ten salynǵan. – Alash qozǵalysy qyzmetine ara­las­qan tulǵalardyń biri Ánııar Qojabaıuly MOLDABAEV 1850 jyly týyp, 1934 jyly dúnıeden qaıtqan, – deıdi she­ji­re aqsaqal, etnograf Moldabek Jan­bolat­uly. – Ánııardyń ákesi Qojabaı She­giruly súıekten, aǵashtan órnekti buı­ymdar jasaıtyn sheber, ismer adam bol­ǵan. Qojabaı 1858 jyly dúnıe salady da, Súndetbaı, Úmbetbaı, Ánııar atty ba­lalary ákesiniń inisi Moldabaıdyń qo­lyn­da tárbıelenedi. 1865 jyly 15 jasar Ánııardy Abaı Moldabaıdan surap alyp, Semeı shaharyndaǵy orys-qazaq ýchı­lı­she­sine oqýǵa beredi. Ony bitirgen soń Ánııar Tashkentke baryp joǵary bilim ala­dy. Zań qyzmetkeri bolyp Ándijanda, keıin Marǵulanda kishi sheneýnik bolyp qyz­met isteıdi. 1890 jyldary Semeıdegi mem­lekettik banktiń qyzmetkeri, keıin onyń meńgerýshisi, ýezdik sot bolady.Ánııar Moldabaev Semeıde qyzmet jasap júrgende Abaı óziniń áýletinen mal jıǵyzyp, 30 bestiniń qarjysyna Semeıdegi Moskvın degen orystyń úıin Ánııar­ǵa satyp áperedi. Uly Abaı Semeı­ge kelgen kezinde osy úıge túsip júrgen. Ánııardyń úıi Semeıge keletin Tobyq­ty eliniń ıgi jaqsylary ǵana emes, Álıhan Bókeıhan, Mirjaqyp Dýlatuly, Álimhan Ermekuly, Halel Ǵappasuly, Raqymjan Mársekuly, Sydyq Dúısenbaıuly, Mustaqym Maldybaıuly, Bıahmet Sársenuly sııaqty azamattar jıi bas qo­sa­tyn orynǵa aınalǵan. Bıyl Semeıde arystar rýhy asqaqtaıdy. Qala kóshelerine alash qaıratkerleriniń esimderi beriledi. Osyǵan oraı «Kóshe kúnderi» atalyp ótkiziledi. Jáne Álıhanǵa arnap úlken monýment qalanyń sol jaǵalaýynda, Jańa Semeı aýmaǵynda ornalasady. Ahmettiń, Maǵjannyń, Júsipbektiń taǵy da basqa alash qaıratkerleriniń eskertkishteri turǵyzylyp, halyq keń demalyp, qydyratyn orynǵa aınalmaq. Alash alleıasy salynady. Qysqasy, tarıhı shahardy Alash rýhy terbeıtin bolady. Raýshan NUǴMANBEKOVA SEMEI Sýretti túsirgen avtor