Azyq-túlik baǵasyn arzandatýǵa bola ma?

Búgingi eń kókeıkesti máselelerdiń biri áleýmettik mańyzy joǵary azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn turaqtandyrý ekeni anyq. Al ony turaqtandyryp qana qoımaı, belgili bir deńgeıde baǵanyń tómendeýine qol jetkizilip jatsa she? Sirá, bárekeldi dep dál osyndaı jaǵdaıda aıtylatyn shyǵar. Áıtse de qymbatshylyq etekten tartqan qazirgi kezeńde bulaı bolýy tipten múmkin emesteı kórinedi. Degenmen, óńirdegi is basynda otyrǵan azamattar osy múmkin emesti múmkin jasady desek buǵan ılana qoıar ma edińiz? Eger buǵan kúmán keltirseńiz aıtylǵan máselege kózińizdi jetkizý úshin tómendegideı jaıttardy baıandap berýge bolady. Birinshiden, aımaqtaǵy «Aqtóbe» ÁKK AQ azyq-túlik taýarlary naryǵyn da­mytýdyń irgeli de keshendi sharalaryn belgilep jú­zege asyrǵan. Ásirese olar bú­gin­gi­deı qarjy-ekonomıkalyq daǵ­da­rys jaǵdaıynda sapasy jo­ǵ­a­­ry jer­gilikti aýylsharýashylyq ónim­­de­rin tómendetilgen baǵamen qa­laı ót­kizýge bolatyndyǵyn tereń túr­­­de zer­deleı bilgen. Sonyń ná­tı­je­­­sinde bul baǵyttaǵy jumystar tıim­di, ná­tıjeli jáne senimdi túrde júr­­­gi­zilgen. Joǵaryda aıtylǵandaı, ne­­gizgi áleýmettik mańyzy bar azyq-tú­­­lik ónimderiniń baǵasy ózgeriske ushy­ramaı tura almaıdy. Muny retke keltirýde oblysta qurylǵan turaqtandyrý qorynyń septigi mol. Ba­ǵanyń negizsiz ósýine túrtki bolatyn jaıttardyń biri – taýardy jet­ki­­zýshiler men tutynýshylardyń ara­syn­­da álekedeı jalańdaǵan alypsa­tar­lar men deldaldardyń júrýi de­s­ek shyndyqtan alshaq ketpeımiz. Osy keleńsiz qubylystyń aldyn alý úshin óńirde atalǵan býyndardy ti­ke­leı baılanystyratyn zamanaýı ın­fra­­­qurylym ornyqqan. Osy ar­qyly aýyl­­­sharýashylyq taýaryn ón­di­rý­shi­ler óz ónimderin saýda oryndaryna ti­keleı ótkizýge múmkindik alyp otyr. Al óz kezeginde tutynýshylar sapaly ári qunarly azyq-túlik ónimderin tıimdi baǵaǵa satyp ala alady. О́ńirde azyq-túlik baǵalarynyń qoljetimdi bolýyna Aqtóbe qalasy aýmaǵyndaǵy «Tabys» kommýnaldyq bazarynyń tıgizip júrgen yqpaly aıtarlyqtaı. Onyń jalpy aýmaǵy 4400 sharshy metrdi quraıdy. Al mundaǵy kókónis saqtaý qoımasy men kóterme bazardyń syıymdylyǵy 1850 tonnaǵa teń. Atalǵan aýmaqta áleý­mettik ma­ńy­zy joǵary azyq-túlik túr­­leri men aýyl­sharýashylyq ónim­d­e­rin satýǵa shy­ǵa­rýdyń yńǵaıly da tıimdi joldary bel­gilengen. Ke­ńeı­til­gen shaǵyn bazarlar men áleý­met­tik pavılondar jelisi osy pi­ki­ri­miz­diń aıǵaǵy. Mine, osyndaı ir­geli de ilkimdi izdenisterdiń arqasynda aýyl­­sharýashylyq ónimderiniń baǵasy 10 paıyzǵa deıin tómendegenin aıtý qa­­­jet. Buǵan taýarlardyń kórshi aı­maq­­­tardan júk kótergishtigi 25 tonna qu­­raıtyn refrıjeratorlardyń kó­me­gi­men tikeleı jetkizilýi de oń áse­rin tı­­giz­gen. Sondaı-aq, «Tabys» ba­za­ry aý­­ma­ǵynda ótken jyly ót­ki­zil­gen aýyl­sha­­­rýashylyq taýarla­ry jár­meńkeleri de maýsymdyq ónimder baǵasynyń ájeptáýir tó­­mendeýine jol ashqan. Sońǵy kezde respýblıka óńir­le­rinde qurylǵan aımaqaralyq ın­teg­rasııanyń ıgiligin de alǵash ret kóre bastaǵan Aqtóbe oblysynyń turǵyndary. Munda osynyń ná­tı­jesinde áleýmettik mańyzy jo­ǵa­ry azyq-túlik ónimderiniń bólshek saýdadaǵy ortasha baǵasy ájeptáýir tómendegen. Sonymen birge kórshiles Qyzylorda oblysymen ornatylǵan baı­lanys kúrishtiń, balyq pen tuzdyń jáne ózge de azyq-túlik túrleriniń ba­ǵasy tómendeýine jol ashypty. Mun­daı jaǵdaıda kórshiles óńirler eko­nomıkalyq damý men ımportty almas­tyrý máselelerinde ózara ynty­maq­tastyqty nyǵaıtýǵa barynsha múd­deli ekeni aıtpasa da túsinikti. Ob­lysta bú­gingi basty maqsat – jańa ke­li­sim­shart­tar jasaýǵa jáne ónimderdi je­t­ki­zýshiler aıasyn jergilikti zańdy tul­ǵalar esebinen keńeıtýge ba­ǵyttalǵan. Bul ári aımaqaralyq koope­rasııany damytýdyń basty bir te­tigi retinde qarastyrylýda. Turaqty qa­daǵalaý qaı kez­de de óziniń oń ná­tıjesin bermeı qal­maıdy. Sondyqtan da shyǵar oblys or­ta­lyǵynda búgingi kúni áleý­met­tik má­ni men mańyzy joǵary azyq-tú­lik ónim­deriniń baǵasy ortasha kór­set­kish­ten 10-30 paıyz aralyǵynda tó­men bolyp otyr. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan» AQTО́BE