Satyp alýlardy "bir terezeden" basqarý tıimdi, deıdi «Atameken» UKP Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Eldos Ramazanov. Bul týraly palata.kz jazady.
"Memlekettik sektor men kvazımemlekettik kompanııalardyń qoldanystaǵy satyp alý júıesiniń kemshilikteri birneshe jyl qatarynan bıznes-qoǵamdastyqpen talqylanyp keledi. Uzaqqa sozylǵan pikir-talastarǵa Memleket basshysy aıqyndyq kirgizgen bolatyn. «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Úkimetke memlekettik satyp alý júıesin ortalyqtandyrylǵan qyzmet qaǵıdaty boıynsha engizýdi tapsyramyn. Biz eldegi sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetý baǵytynda eleýli qadamdar jasadyq. Alaıda, basty nazar kóbine sybaılas jemqorlyqtyń saldarlarymen kúresýge aýdarylyp otyr. Sybaılas jemqorlyqtyń sebepteri men alǵysharttaryn anyqtap, olardy joıý jumysyn kúsheıtý qajet. Kvazımemlekettik sektorda, tabıǵı monopolııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný salalarynda da satyp alý sharalaryn ótkizý ádisterin túbegeıli qaıta qarastyrý kerek», – dep atap ótti.
Onyń aıtýynsha, máseleniń bári prosedýralardaǵy tártiptiń joqtyǵynda jatyr.
"Salaǵa júıeli ózgerister qajet. Memlekettik satyp alýlarǵa eń bastysy ashyqtyq jetispeıdi. Bul suraqtyń sheshilýi ınternettiń nemese baǵdarlamalyq qamtamasyz etý júıesine emes, adamnyń áreketine baılanysty. Búginde jasalǵan satyp alýlar boıynsha qalyptasqan baǵalarǵa eshkim monıtorıng jasap otyrǵan joq. Túıitkildiń barlyǵy osy jerden tamyr alady, máselen bir taýar túri bir kezeńde ár túrli baǵada satyp alynady. Taýar bir alańda 150 teńgege satyp alynsa, ekinshi alańda onyń quny 300 teńge bolady jáne kerisinshe. Sondyqtan bizdiń usynysymyz: barlyq alańdarda tutynýshyǵa qolaıly júıeni birizge túsirý qajet. О́z aldyna «Atameken» UKP táýelsiz monıtorıng pen baǵa saraptamasyn quzyryna alatyn bolady".
Satyp alýlar boıynsha negizgi úsh alań bar, olardyń operatorlary QR Qarjy mınıstrligi janyndaǵy «Elektrondy kommersııa ortalyǵy» JShS, «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory janynan quralǵan «Samuryq-Qazyna Kontrakt» jáne QR Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń «NADLoG» aksıonerlik qoǵamy, sondaı-aq ózderiniń elektrondy alańdary joq basqa da ulttyq kompanııalardyń satyp alýlaryn aıtýǵa bolady, degen Eldos Ramazanov osy uıymdardyń árqaısysynda tenderlerge qatysý boıynsha jetkizýshilerge qoıatyn óz talaptary bar ekenin aıtty.
"Biraq bastysy ár alańda taýar, jumys, qyzmet kórsetýde ózine ǵana tán kodtaý júıesi qoldanylady. Sondyqtan naryqtyń barlyq qatysýshylaryna ortaq ámbebap jikteý jasaý qajet. Bárimiz bir memlekette ómir súrip jatqan joqpyz ba? Endeshe, máselen, sý qubyry NADLoG kodtaý júıesinde basqasha, al Elektrondy kommersııa ortalyǵy baǵdarlamasynda basqasha baǵalanýy kerek?"
"Túbegeıli jańa dúnıeni jasaýdyń qajeti qansha? Biz ıntegrasııalaýdy aıtyp otyrmyz ǵoı, sondyqtan qoldanystaǵy alańdardyń tájirıbesi negizinde biryńǵaı júıeni qalyptastyrý kerek. «Samuryq-Qazyna Kontrakt» uıymynda Taýarlardyń, jumystardyń jáne qyzmetterdiń biryńǵaı nomenklatýralyq anyqtamalyǵy (TJQ BNA) bar. Kásipkerlerdiń aıtýynsha, atalmysh kodtar anyqtamalyǵy barlyǵyna túsinikti. Qaıta velosıped oılap tabýdyń qajeti qansha? Ekinshi másele: aldyn ala irikteý kezeńinde oryn alyp otyr. Irikteýdiń tásilderin ózgertpeı jáne prosedýradaǵy ashyqtyqty qamtamasyz etpeı, satyp alý salasyndaǵy máselelerden qutyla almaımyz. Aldyn ala irikteýden ótýdiń bıznes baǵyty men satyp alýdyń kúrdeliligin esepke ala otyryp, biryńǵaı júıe jasalý kerek. Kásipker bul prosedýradan bir ret qana ótip, al onyń derekteri avtomatty túrde barlyq alańdarmen qabyldanýy qajet. Eger kásipker basqa alańdaǵy tenderge qatysqysy kelse, ol ekinshi ret qatysý úshin elektrondy formalardy qaıtadan toltyrmaıdy. Satyp alý alańynda derekterdi bir ret tirkeý jetkilikti bolady. Aıtalyq, kásipker jıhaz shyǵarýmen aınalysady delik, eger bıznestiń basqa salasyna aýysyp ketpese, júıe derekterdi jadynda saqtap, kásipkerdi «jatyrqamaı» qatysýǵa ótkizedi", - dedi.
"Munda satyp alýǵa qatysýshylardyń biryńǵaı reestri qajet. Bizdegi tájirıbe qandaı? Kásipker ár alańǵa qaraı yńǵaılanýy kerek. О́ıtkeni árqaısysynyń satyp alýǵa qatysý úshin óziniń talaptary men erekshelikteri bar. Bul másele táýelsiz sarapshylardyń derbes monıtorıng jasaýlary úshin kedergi keltiredi. Endi aldyn ala irikteýge kelsek, osy salada «Atameken» UKP qoldaýymen áleýetti jetkizýshilermen ózara jaqsy baılanys jasap júrgen «Samuryq-Qazyna Kontrakt» pen QR Qarjy mınıstrligin aıtýǵa bolady. Alaıda «Samuryq-Qazynamen» jasalǵan aldyn ala irikteý satyp alýdaǵy irikteýge sáıkes kelmeıdi. Iаǵnı, satyp alýdaǵy irikteýde júıelilik joq. Al kez kelgen aldyn ala irikteýdiń maqsaty – biliktiligi joǵary ári jaýapkershiligi mol jetkizýshiler pýlyn qalyptastyrý.
Bizdiń usynysymyz – satyp alýdyń kúrdeliligi men bıznes qyzmetiniń salalyq baǵytyn eskere otyryp biryńǵaı aldyn ala irikteý júıesin engizý. Irikteý júıesi otandyq taýar óndirýshileridiń biryńǵaı júıesin qosatyn taýar, jumys, qyzmet kórsetýdi jetkizýshilerdiń biryńǵaı reestri negizinde qurylýy qajet. Al reestr ındýstrııalyq sertıfıkattar negizinde jasalýy jón. Sońǵysyn óz mindetine «Atameken» UKP alýǵa daıyn", - dedi.
Onyń aıtýynsha, satyp alý júıesi zertteýler men saraptama júrgizý úshin ashyq bolady. Otandyq taýar óndirýshilerdiń reestrin jasaı otyryp, otandyq kásiporyndardyń básekelestik artyqshylyqtaryn baǵalaý múmkindigine ıe bolamyz, al osy negizde ımportty almastyrý týraly aıtýǵa bolady. Indýastrıaldy sertıfıkat naǵyz óndirýshiler men olarǵa elikteýshi óndirýshiler arasyndaǵy ara-jikti, ıaǵnı deldaldar men dılerlerden ajyratýǵa múmkindik beredi. Mine sol kezde ǵana satyp alýlar men uzaqmerzimdi kelisimsharttar arqyly otandyq bızneske kómek berý týraly salalap aıtýǵa bolady.
Satyp alýlardaǵy IT-platformasy tutynýshylaryna jaǵdaı jasaýyna keler bolsaq, bul jerde mańyzdy eki másele bar. Birinshiden, saýda-sattyqqa qatysýshy áleýetti kásipkerlerge biryńǵaı qoljetimdilik núktesi qajet. Alańdar túrli bola bersin, jeme-jemge kelgende barlyq saýda alańdaryn biriktirý tek qana tehnıkalyq suraq, alaıda qoljetimdilik núktesi bireý ǵana bolý kerek! Kásipkerdiń qolynda tek bir qupııa sóz bolýy shart. Onyń rásimdeý derekterin sáıkestendirý júıesi de bir izge túskeni jón.
Ekinshiden, baǵanyń derbes ári jarııa monıtorıngi jasaý qajet. Bul mindetti Bıznes-qoǵamdastyǵyn shoǵyrlandyrýshy uıym retinde «Atameken» UKP-ǵa tapsyrý oryndy. Osylaı ǵana biz tenderler ótkizý úderisiniń ózine tikeleı qatyspaı-aq, olardyń ashyq júrgizilýiniń onlaın-baqylaýyna múmkindik alamyz. Mehanızmniń ózin ózgertpeı, formasyn aýystyrýdyń máni joq.