Qazaqstan halqy Assambleıasynyń (QHA) HVII sessııasy 18 sáýirde Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda aldaǵy jeltoqsan aıynda búkil elimiz bolyp keńinen atap ótiletin respýblıka Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıyna baılanystyrylyp uıymdastyrylǵany belgili. Osyǵan sáıkes forým taqyryby da «Táýelsiz Qazaqstan: beıbitshiliktiń, kelisim men jasampazdyqtyń 20 jyly» dep ataldy. Sessııadaǵy áńgime aýany da negizinen el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy tóńireginde órilip jatty.
Sessııa barysynda, sonymen qatar, Qazaqstanda beıbitshilik pen turaqtylyqty, ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi odan ári saqtaýdyń asa mańyzdy qyrlary áńgime arqaýyna aınaldy. Onyń ishinde, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev atap kórsetkendeı, bul iste ınnovasııalyq bastamalar qajet. Osyǵan oraı Memleket basshysy Assambleıa Hatshylyǵy men Prezıdent apparatyna QHA-nyń 2020 jylǵa deıingi strategııalyq josparyn muqııat daıyndap bekitýge usynýdy tapsyrdy. Jáne órkendeýdiń jalǵyz durys joly halyqtyń toptasýy bolyp tabylatynyna ekpin túsirdi.
Al búgingi arnaýly bette sessııaǵa qatysqan qazaqstandyqtardyń forýmnan alǵan áserleri jarııalanyp otyr.
* * *
Iýrıı KOGAI, qurylys kolledjiniń dırektory, Qostanaı oblysy:
– Elimizde turaqtylyq pen tatýlyq ornap, ózara kelisim jarasym tapqan. Prezıdenttiń ustanǵan saıasaty durys ekenine barshamyz da kýá bolyp otyrmyz. Osy rette Elbasynyń alǵa qoıǵan mindetterin oryndaýǵa belsendi túrde atsalysý qajet degim keledi.
Enjarlyqqa salynbaı, qoǵam ómirine belsendi aralasqanymyz oryndy bolmaq. О́zim bilim berý salasynda jumys isteıtindikten, balalarǵa bir-birine degen dostyq peıil tanytyp, únemi qurmetpen qaraýdy úıretip kelemin. Koreı ultynyń ókili bolsam da, men ózimdi qazaqstandyqpyn dep sanaımyn. Koreıaǵa barýdy aldyma maqsat etip qoıǵan emespin. Meniń Otanym – osy jer. Qazaqstan – meniń úıim jáne meniń balalarymnyń týyp-ósken mekeni. Olar da Qazaqstandy ózderiniń týǵan shańyraǵy sanaıdy. Tek osy ortada, osy qoǵamda ǵana biz ózimizdi jaqsy sezinemiz. Munda jaqsy jumys istep, adal terińdi tókseń, eshqandaı da quqyń aıaqasty etilmeıdi. Meniń kózim soǵan áldeqashan anyq jetti. Eńbek qana bizdi ushpaqqa alyp shyǵady, osyny eshqashan umytpaýymyz kerek. Eńbek etken adam árqashanda tatýlyq pen turaqtylyqqa beıim keledi. Bizdiń basty baılyǵymyz da osy turaqtylyq bolyp tabylady.
Artýr KARAPETIаN, Armıan etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Jaqynda ótken prezıdenttik saılaýda Elbasyna saılaýshylardyń 95,55 paıyzynyń óz daýystaryn berýi halqymyzdyń aýyzbirligin kórsetti. Onyń ústine Nursultan Ábishulynyń bedeli elimizde ǵana emes, álemde de moıyndalǵan. Qazaqstandaǵy tolaıym jetistikter Prezıdent esimimen tikeleı baılanysty. Ústimizdegi jyly erekshe atalyp ótkeli jatqan Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyna birlikpen jáne tatýlyqpen kelýimiz de sonyń jarqyn kórinisi. Assambleıa kóptegen ulttar men ulystar ókilderiniń basyn qosyp qana qoımaı, ózara tatýlyq pen túsinistikke jeteleıdi. О́z ókilderin joǵary zań shyǵarýshy organǵa saılaýy arqyly túıtkildi degen máselelerdiń birazyn sheshýge qol jetkizildi áli de alda kóptegen mindetter tur.
Mundaı qazaqstandyq ozyq úlgi álemniń eshbir elinde joq. Árıne, munyń barlyǵy Elbasynyń áriden oılaı biletin danalyǵynda jatyr. Qazaqstanda árbir azamatqa teńdeı múmkindik jasalǵan. Taǵy bir erekshe atap óterligi, Prezıdent óz sózinde memlekettik tildi bilýge erekshe ekpin berdi. О́zim basshylyq etetin kásiporyn balabaqshasynda memlekettik tilmen qatar orys jáne aǵylshyn tilderin oqyp-úıretýge barlyq jaǵdaı jasalǵandyǵyn erekshe aıtqym keledi. Eger biz balalarymyzdy balabaqshadan bastap tildi bilýge úıreter bolsaq, onda baıaǵyda memlekettik tilmen qatar ózge tilderdi de erkin meńgerer edik. Men nemerelerime de eger osy elde turǵylaryń kelse, onyń tili men mádenıetin tereń bilýleriń kerek dep únemi aıtyp otyramyn.
Jaqııa qajy ISMAILOV, Astana qalasyndaǵy «Sheıh Kýnta qajy» meshitiniń bas ımamy:
– Biz Assambleıanyń árbir sessııasyn qýana qarsy alamyz. Sebebi, bul jerde kóptegen máseleler óz sheshimin taýyp jatady. Qazirgi HVII sessııanyń eń basty ereksheligi sol, onyń Elbasymyzdy saılaǵannan keıin ótýi. Meniń oıymsha, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ózi bastamashy bolǵan kóptegen mindetterdi júzege asyrý úshin Qazaqstan halqy Assambleıasyn shaqyrtyp otyr.
Dindar adamdardyń Assambleıaǵa da qatysy barlyǵyn osy rette aıta ketken jón. Máselen, dinaralyq jáne ultaralyq túsinistik – bul Islam dininiń negizgi jolynyń biri. Alla taǵala Quran Kárimde «Sizderdi biz bir atadan, bir anadan jarattyq, bir-birińmen tanysyp, bilisý úshin túrli ulttarǵa, rýlarǵa bóldik», deıdi. Olaı bolsa, Assambleıanyń rólin osy aıatpen baılanystyrýǵa bolady. Barsha musylman bir-birine týys, baýyr. Sonymen qatar, kórshimen jáne basqa da dindegilermen ózara qarym-qatynas sııaqty máselelerdiń jol-jobasy bizge belgilenip berilgen. Sondyqtan men Assambleıanyń jumysyn qoldaımyn. Alla taǵala Elbasyna qýat, densaýlyq berip, halqymyzdy jáne elimizdi aldyńǵy qatarly elderdiń qataryna qosylýǵa násip etsin.
Nıkolaı LITOShKO, Astana qalasyndaǵy «Obereg» ýkraın etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasy músheleriniń taǵy da basqosýy biz úshin úlken qýanyshty sát. Atalǵan tatýlyq ınstıtýty halyq pen bılik arasyndaǵy unqatysý alańyna aınala bildi. О́z tarapymyzdan Nursultan Ábishulynyń jeńisine qýana otyryp, Prezıdenttiń ustanǵan saıasatyn qoldaıtynymyzdy aıta ketkim keledi. Alda balalarymyzdyń ozyq mektepterde oqyp, al zeınetkerlerimizdiń jaqsy zeınetaqy alatynyna qazirden kóz jetkizip otyrmyz. О́zim Qazaqstan azamatymyn, ony erekshe maqtan tutatynymdy da aıta ketkim keledi.
Qazaqstan men Ýkraına halyqtarynyń taǵdyry uqsas, qarap otyrsaq, bul eki halyqta da jeńister de, qaıǵyly kezeńder de jetip-artylady eken. Deı turǵanmen, ár eldiń basynda óziniń taǵdyry bolady. Qazaqstan meniń taǵdyrym bolǵandyqtan da ony súımeý múmkin emes. Osy rette aıta keterligi, Prezıdent 1 Mamyr merekesin erekshe toılaý kerektigin tilge tıek etti. Meniń oıymsha, bul mereke barlyǵymyzǵa jylylyq syılap, bir-birimizdiń aramyzdy odan da jaqyndata túserine ishteı qýanyp otyrmyn. Merekeni taǵylymdy etip, árbirimizdiń otbasymyzǵa shýaq syılaıtyndaı ráýishte ótkizýimiz barshamyzǵa paryz. Mine, sonda ǵana tatýlyq uzaǵynan bolady.
Valentına KÝLIKOVA, «Otyrar» telekompanııasy, «Ońtústik Rabat» jáne «Rabat» gazetteriniń basshysy (Ońtústik Qazaqstan oblysy):
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵan kezden bergi múshesimin. Jyl saıyn osy ınstıtýttyń sessııalaryna, basqa da sharalaryna qatysyp kelemin. Assambleıanyń bıylǵy sessııasy kezekten tys prezıdenttik saılaýdan keıin ótkenimen erekshelenedi.
Sessııada jasaǵan Elbasynyń baıandamasy unady. Ár taqyryp, ár másele boıynsha naqty sóıledi. Sosyn Prezıdenttiń, minberge shyǵyp sóz sóılegen etnomádenı birlestikter jetekshileri men ókilderiniń yntymaqta, dostyqta ómir súrip jatqandyqtan, elimizdi damytýda birigip jumys isteýimiz kerek degen pikirleri adamǵa jaqsy áser qaldyrady eken. Shynynda da biz qazir bárimiz bir-birimizsiz ómir súre almaıtynymyzdy jaqsy túsinemiz. Men osy jerde ózge ult ókilderi eldiń ıesi, kıesi retinde Qazaq eli men jerine kóp qaryzdar dep oılaımyn. Osyndaı ashyq aspan astynda, oqtyń dybysy emes, mereke saıyn otshashýlar shashýdy dástúrge aınaldyrǵan elde turý árqaısymyz úshin baqyt degim keledi.
Taǵy aıtaıyn degenim, ózimiz aqparat quraldary salasynda jumys istep jatqandyqtan, elimizde turatyn etnostar BAQ-tar arqyly Prezıdenttiń saıasatyna jıi-jıi qoldaý bildirip otyrsa degen tilegim bar.
Zýrab BOBOHIDZE, «Iverııa» grýzın etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– О́zim Qazaqstanda qyryq jyldan beri turyp jatyrmyn. Osy oraıda aıta keteıin, elimizdegi ultaralyq tatýlyq pen birliktiń úlgisi álemdegi birde-bir elde kezdespeıdi. Elbasynyń bastamasymen ómirge kelgen Qazaqstan halqy Assambleıasy ózge elder tarapynan qyzyǵýshylyq týdyryp, sondaı-aq úlken mártebege ıe. Men aıtyp otyrǵan qazaqstandyq úlgi adamdardyń osy qoǵamda ózderin baqytty sezinýine erekshe yqpal etedi. Qaı ult pen ulys ókili bolmasyn, ózin qazaq jerinde erkin sezinedi.
Barshamyzǵa durys baǵyt siltep, basymyzdy biriktirip otyrǵan Elbasyna alǵysymyz sheksiz. Nursultan Nazarbaev sııaqty dana da kóregen Kóshbasshymyzdyń bolǵany úshin de maqtana alamyz. Keıbir Eýropa elderi tatýlyq pen birlikke qurylǵan qazaqstandyq úlgini zerttep, ózderine endirý máselesin qarastyrýda. Osynyń ózinen-aq bizdegi jaǵdaıdyń qanshalyqty jaqsy ekenin baǵamdaýǵa bolady. Kóptegen elderge baryp júrmin, biraq elimizdegi sııaqty aýandy sezine almaımyn. Qazaqstandyqtardyń, ásirese, qazaqtardyń arasynda turyp úırengenmin, meniń qorǵanym da, qoldaýym da, tipti dostarym da osynda. Sol úshin de men ózimdi baqytty sanaımyn.
Raısa MADENOVA, Qazaqstan koreıleri qaýymdastyǵynyń múshesi:
– Sessııadan jaqsy ásermen shyǵyp turmyn. Prezıdenttiń sózi, basqa da sóz sóıleýshilerdiń yntymaq, birlik, dostyq týraly aıtqandary unady. Nursultan Ábishuly aıtqandaı, bizge qazir álemde ultaralyq qaqtyǵystar, dinaralyq janjaldar bolyp jatqan tusta tek birlik, bir-birimizdiń pikirlerimizdi estý, tyńdaý sııaqty uǵynysýlar, túsinisýler kerek.
Bıyl – elimiz Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy. Osy ýaqyt ishinde elimizde bir oqtyń atylmaǵany, keshe ǵana Eýropanyń tórine shyǵyp, tórelik jasaǵany ózge elderge úlgi bolarlyqtaı. Men osyndaı elde týyp-óskenime, turyp jatqanyma jáne Nursultan Ábishulyndaı Elbasynyń bar ekenine qýanamyn. Ony jastarǵa jıi-jıi aıtyp júremin.
Bizdiń urpaq qıyn-qystaý kezdi kóp kórdi. Al qazir Qazaqstannyń táýelsizdigin alǵan kezden beri biz beıbit elde, ár adam óziniń pikirin aıta alatyn, balalaryn oqytyp, olardyń baqytty ómir súrýine jaǵdaı jasaıtyn elde turyp jatyrmyz. Bizdiń memlekettik tý qandaı keremet. Mundaı baıraq eshbir elde joq. Bile-bilgen adamǵa kógildir ashyq aspanymyz, bostandyqty súıetin qyran men ortaq shańyraǵymyz sýrettelgen týdyń ózi kóp maǵynany bildiredi. Men 35 jyldan beri qazaqtyń kelinimin. Osynshama ýaqyt otaǵasymen birge tatý-tátti ómir súrip, ul-qyz ósirip, nemere súıip otyrmyz. Qazaqtyń tabıǵatyn, ishki dúnıesin bir kisideı bilemin. Osyndaı halqy bar el árqashan baqytty bolady.
Fatıma BIRKLE, «Alan» osetın etnomádenı birlestiginiń tóraıymy (Mańǵystaý oblysy):
– Assambleıanyń ár sessııasynan jaqsy kóńil-kúıde, jaqsy áserde shyǵamyn. Prezıdenttiń aıtqan árbir jyly sózderin uıyp turyp tyńdaýǵa ábden úırenip qalǵan ekenbiz. Ol kisiniń ákelik, aǵalyq sózi, aqyl-keńesi bárimiz úshin qymbat. Bıylǵy sessııada Elbasynyń aıtqan sózi bizdiń jigerimizge jiger qosty deı alamyn. Nursultan Ábishuly «birlik bar jerde tirlik bar» degendeı, bizdiń bolashaǵymyz tek halyqtar arasyndaǵy dostyqta, yntymaqta ekenin, aldaǵy kezde bárimizdiń qazaqtyń kıeli, qasıetti jerinde ómir súrip jatqandyqtan, memlekettik tildi bilý paryz ekenin uqtyryp aıtty.
Mańǵystaý oblysynda men 35 jyldan beri turyp kelemin. Ana tilimmen birge qazaq, orys tilderin jaqsy bilemin. Qazaqtyń ortasynda júrgendikten, ózimdi qazaqpyn, adaımyn dep sanaımyn. Bizdiń birlestik Osetııa Respýblıkasymen tyǵyz baılanysta jumys isteıdi. Sol jaqqa barǵan saıyn olar bizdiń uıymnyń eshqandaı qıyndyqsyz, kedergisiz jumys istep jatqanyna qýanady, sol úshin qazaq halqyna myń da bir alǵys aıtady.
Aleksandr GIBMER, Jambyl oblystyq nemister qoǵamynyń prezıdenti:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 17-shi sessııasy eldegi úlken saıası naýqan – kezekten tys prezıdenttik saılaýdan keıin ótkizilip otyr. Sondyqtan, eń basty másele saılaýdyń nátıjesin qorytyndylaýǵa arnaldy. Ekinshiden, barlyq qazaqstandyqtardyń ǵana emes, onyń ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, árbir etnomádenı birlestikterdiń aldynda turǵan máselelerdi jan-jaqty talqylaý mindeti qarastyryldy. Sessııa barysynda Nursultan Nazarbaev jaqyn bolashaqta ońtaılandyrýǵa, júzege asyrýǵa tıisti máseleler jolyn aıqyndap berdi. Iаǵnı, birlik, jasampazdyq, toleranttylyq – bul bizdiń halyqtyń qadirleýge tıisti basty qundylyqtary bolýy qajet. Bolashaqta osy qundylyqtardy odan ári jandandyrýymyz kerek.
Qazirgi tańda QHA aldynda bir ǵana basty mindet bar. Ol – qazaq jerindegi beıbit ómirdi, turaqtylyqty, tynyshtyqty, azamattardyń erteńgi kúnge degen senimin nyǵaıtýǵa barynsha kúsh jumsaý. Bulardyń barlyǵy, árıne, Qazaqstanda turatyn kez kelgen etnos ókilderiniń árqaısysyna qatysty mindetter.
Prezıdent óziniń sózinde Qazaqstandaǵy etnostarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetilip kele jatqanyn basa aıtty. Bul sózdiń dáleli retinde ózimizden mysal keltirsem deımin. Máselen, Jambyl oblysyndaǵy nemister qoǵamy 6 myńǵa tarta nemistiń basyn biriktiredi. Biz búginde nemis halqynyń mádenıetin jandandyrýdy, óz tilimizdi úıretip, mádenıetimiz ben ádet-ǵurpymyzdan sýsyndatýdy maqsat tutamyz. Bul baǵytty odan ári de jalǵastyra bermekpiz.
Ergashboı HOLMEDOV, Tájik-ózbek etnomádenı birlestiginiń prezıdenti (Ońtústik Qazaqstan oblysy):
– Biz Qazaqstanǵa kelgeli beri jergilikti halyqpen birge tatý-tátti ómir súrip jatyrmyz. Bizdiń aralas-quralastyǵymyzdyń jaqyn bolyp ketkeni sonsha, qazir qazaq pen tájik arasynda quda túsip jatqan tustar jyldan-jylǵa kóbeıip keledi. Kishkentaı kezimde qazaq mektebinde oqydym. Qazaq balalarynan kóp dostar taptym. Meniń týǵan ápkem qazaqqa turmysqa shyqty. Al jaqynda nemerem qazaq qyzyna úılendi. Osyndaı eki halyqtyń arasyn jaqyndastyratyn mysaldar óte kóp.
Jyl saıyn Tájikstan men О́zbekstanǵa baryp turamyn. Sol kezde ondaǵy aǵaıyndar «Qazaqstanda qalaı turyp jatyrsyz?» – dep surastyryp qoıady. Men: «Maǵan qazaq tili ana tilim bolyp ketti. Ony óz tilimdeı kóremin. Biz qazaq elinde turyp jatqandyqtan, ózimizdi qazaqstandyqpyz dep sanaımyz», deımin. Qazaq tilin meniń balalarym da jaqsy biledi. Al nemerelerimniń solarǵa uqsap baǵatynyna senemin. Úıdegi apalaryńmen birge bárin qazaq mektebine aparamyz, memlekettik tildi qurmetteý bárimizge paryz dep sanaımyn.
ALEKSANDR Astana jáne Qazaqstan mıtropolıti, Orys pravoslavıe shirkeýiniń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy mıtropolıt okrýginiń basshysy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasy elimizdi birlikke shaqyryp, memlekettik saıasatty iske asyrý úshin qurylǵan tıimdi ınstıtýt ekenin bilemiz. Bul uıymdy dúnıe júzinde kishi BUU dep te ataıdy. О́ıtkeni, ózge elderde mundaı barlyq etnos ókilderine teń quqyq berip, dinı nanym-senimderin, ult retinde ózderiniń damýyna jaǵdaı jasaı alatyn ınstıtýt joqtyń qasy. Tipti, bolǵan kúnniń ózinde qyzmetimen dál Qazaqstandaǵydaı maqtana almaıdy. Sondyqtan biz osyndaı keremet ınstıtýtty qurǵan Elbasyna árqashan alǵys bildirip júrýge mindettimiz.
Biz Qazaqstanda burynnan beri turyp kelemiz. Orys pravoslavıe shirkeýi úshin Qazaqstan óz Otany bolyp ketkenin ashyq aıtýǵa tıistimin. Qazir bizdiń aınalamyzda qandaı oqıǵalardyń bolyp jatqanyn kórip otyrmyz. Osyndaı qantógister, halyqtar arasynda daý-janjal men soǵystarǵa jol bermeı, saıasat júrgizip kele jatqan Elbasyna myń da bir rahmet! Prezıdenttiń saıasaty – qazaq halqynyń týa bitken minezindegi qonaqjaılylyǵy, basqa ult ókilderine tek janashyrlyqpen qarap, jaqsylyq tileıtin jyly júregi dep bilemin.
Ashýr HAMIDOV, Qyzylorda oblystyq ózbek etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 17-shi sessııasy alǵashqy sessııamen salystyrǵanda jer men kókteı. Sebebi, Assambleıanyń qoǵamda qandaılyq rólge ıe ekendigi aıqyndaldy. Ony elimizdiń kez kelgen múshesi túsinedi dep oılaımyn. Bizdiń ortaq mindetimiz – Qazaqstandaǵy etnosaralyq, konfessııaaralyq tatýlyq pen birlikti saqtaý. Bul eldiń álem aldyndaǵy bedelin nyǵaıtýǵa sep bolatynyn umytpaýǵa tıispiz. «Táýelsiz Qazaqstan: beıbitshiliktiń, kelisimniń jáne jasampazdyqtyń 20 jyly» taqyrybynda ótken sessııa barysynda Prezıdent táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýyna barlyq etnostardyń belsendi atsalysqanyn, egemendik alǵan jyldan búgingi kúnge deıin el ishinde eshqandaı etnostyq, ıa bolmasa dinı daý-janjaldyń oryn almaǵanyn atap ótti. Sol sebepti de biz óz tarapymyzdan Assambleıanyń azamattyq qoǵamnyń jumyldyrýshy kúsh retindegi aýqymdy rólin odan ári nyǵaıta túsýimiz kerek. Buǵan eldegi árbir etnos ókilderi úles qosýy tıis.
Máselen, Syr boıy óńirinde 17-ge jýyq etnomádenı birlestik bar. Olar Elbasynyń senimin aqtap, bolashaqta da Qazaqstannyń damýyna úles qosady ǵoı dep oılaımyn. Men Qyzylorda oblysyndaǵy ózbek etnomádenı birlestiginiń, barlyq ózbek etnosynyń atynan Qazaqstanǵa turaqtylyq, kelisim, dostyq, tatýlyq, birlik tileımin.
Asyly OSMAN, «Memlekettik tilge – qurmet» birlestiginiń tóraıymy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi:
– Bıylǵy jyldyń jóni bólek, orny dara. О́ıtkeni, bıyl beıbitshilik tuǵyryndaǵy táýelsiz Qazaq eliniń 20 jyldyǵy. 20 jyldaǵy qol jetkizgen tabystarymyz, Allaǵa shúkir, 20 ǵasyrǵa tatıtyndaı-aq. Biraq, sonda da biz boldyq, toldyq dep jatqan joqpyz. Kemshiligimiz de bar. Ol kemshilikterimizdi jetildireıik. Osy 20 jyldaǵy jetken tabystarymyzdy jemisti etip, ári qaraı jalǵastyraıyq.
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 17-shi sessııasy da sol táýelsiz Qazaqstannyń beıbitshilik, kelisim, jasampazdyq jolyndaǵy 20 jyldyǵyna arnalyp otyr. Sondyqtan da onyń orny aıryqsha der edim. Endigi kezekte biz Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atyna saı qyzmet etýimiz qajet.
Meniń memleketimniń tilinde birshama ilgerileý bar. Biraq áli de óziniń tuǵyryna qona almaı otyr. Bul meniń júregimdi tyrnaıdy. Al meniń júregimdi shymyrlatý úshin barlyq qazaqstandyq memlekettik tildi erkin bilýi tıis dep sanaımyn. Sebebi, memlekettik til – barlyǵymyzǵa ortaq qundylyq.
Iýrıı BÝNAKOV, Qazaqstandaǵy orys qaýymdastyǵynyń tóraǵasy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasy – aýqymdy qoǵamdyq-saıası organ. Onyń negizgi ózegi – qazaq jerinde turatyn barlyq etnostardyń ózara dostyq, tatýlyq aýanyn qalyptastyrýǵa negizdelgen. Iаǵnı, memleketimizde tirshilik keship jatqan túrli etnostardyń birtutastyǵyn nyǵaıtý, ultaralyq túsinispeýshilikterdiń aldyn alýǵa muryndyq bolý – Qazaqstan saıasatynyń basty baǵyttarynyń biregeıi. Bul ustanymdar sózsiz, qazaq jerindegi kez kelgen qıyndyqtardy birlese jeńýge, el ishindegi kelisimdi jandandyrýǵa sep bolady.
Sessııa barysyndaǵy óziniń sózinde Prezıdent el Táýelsizdiginiń 20 jyldyq belesi halyqtyń ózara birligi men dostyǵyn aıqyndap bergenin, qazaq jerinde túrli etnostardyń tilderi men mádenıetin saqtaýǵa jan-jaqty jaǵdaı jasalǵanyn aıryqsha atap ótti. Bul – barlyǵymyz moıyndaıtyn shyndyq. Endigi kezekte osy bir izgilikti úrdisten jańylmaı, ony odan ári jalǵastyra berýimiz qajet. Bul – eń aldymen, Qazaqstannyń birtutastyǵy, myzǵymas birligi, jalpy alǵanda, bolashaq urpaǵymyz úshin qajet.
Fandal SAHIBGAREEV, Mańǵystaý oblysy Aqtaý qalasyndaǵy tatar etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Biz elorda tórinde uıymdastyrylǵan aýqymdy sharaǵa Mańǵystaý óńirinen arnaıy keldik. Bıylǵy jyl el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy ekeni belgili. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 17-shi sessııasy barysynda da osy bir mańyzdy mereıtoıǵa aıryqsha mańyz berildi. Qazaqstan 20 jyl ishinde túrli qıyn-qystaýly kezeńdi basynan ótkerdi. Al elimizdiń sol bir qalyptasý jolynda mundaǵy halyqtyń sińirgen eńbegi ushan-teńiz dep sanaımyn. Sebebi, halyqtyń aýyzbirligi kez kelgen qıyndyqty eńserýge úles qosqany anyq.
Biz Qazaqstannyń etnosaralyq, konfessııaaralyq tatýlyq pen kelisimdi damytý men jandandyrý baǵytynda atqaryp jatqan bastamalary men jumystaryn durys dep baǵalaımyz. Syrt kóz – synshy deıdi. Búginde álem bizdiń memleketimizdi, ıaǵnı Qazaqstandy yntymaǵy, birligi jarasqan el dep baǵalaıdy, tanıdy. Bul – úlken jetistik. Bolashaqta da elimizde turatyn ár ult ókilderiniń ózara dostyǵy osylaısha óz jarasymyn taýyp, úlken-úlken bıikterdi baǵyndyrady degen senimdemin.