Qalpyna keltirý jumystary keshiktirilmeýi tıis

Batys Qazaqstan oblysyna mınıstrlikter men vedom­stvo­lar­dyń úlken jumys tobyn bastap kelgen Premer-mı­nıstrdiń birinshi orynbasary О́.Shókeev aldymen tasqyn sý as­tynda qalǵan Zelenov, Tasqala, Aqjaıyq, Kaztalov jáne Oral qalasy tóńi­re­gin barlaı qarap, qazirgi qalyptasqan kúr­deli jaǵdaımen ta­nys­ty. Tús aýa О́.Shókeevtiń tóraǵa­ly­ǵymen oblystyq ákimdikte úki­mettik jumys tobynyń kó­sh­pe­li májilisi ótti. Onda tasqynnyń ákelgen joıqyn lańy men álegi jóninde beınesıýjetter kórse­tild­i. Oǵan kóz salsańyz, Aq­jaı­yq­taǵy sý basqan aımaqtardyń sheti men shegi kórinbeıdi. Mur­jalary ǵana qyltıyp  turǵan turǵyn úıler, jermen-jeksen bol­ǵan aýyl sharýashylyǵy ny­sandary... Qaı jaǵyńyzǵa qa­ra­sańyz da telegeı-teńiz topan sý. Sarqyraı aǵyp, jolyndaǵynyń bárin jaıpap barady. Kólik qu­raly – rezeńke jáne aǵash qaı­yq­tar. Belýardan sý keship jasy ulǵaıǵan adamdar men sábılerdi qaýipsiz aımaqqa kóshirip júr­gen qutqarýshylar... Beınesıýjetter aıaqtalysymen О́mirzaq Es­taı­uly osy zalda jumys to­bynyń májilisi bastal­ǵanyn málimdedi. – Turǵyndardy tasqyn sýdan aman alyp qalý úshin barlyq is-sharalar atqaryldy.  5 sáýirden bastap Batys Qazaqstan obly­synda tótenshe jaǵdaı jarııa­lan­dy. Soǵan saı sý tutqynynda qal­ǵandardy qutqarýǵa segiz júz­ge tarta qutqarýshylar bata­lon­dary, úsh júzden astam arnaıy tehnıka men qaıyqtar, tikushaq­tar tasqyn aımaǵyna qysqa ýa­qyt ishinde jetkizildi. Búgin olar­dyń báriniń joǵary kásibı sheberlik úlgilerin kórsete bilgenderin aıtýǵa tıispiz. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev óńirde oryn alǵan tótenshe jaǵ­daıdyń alǵashqy kúninen bastap mundaǵy kúrdeli ahýaldy tikeleı ózi baqylaýǵa aldy. Elbasy bas­ta­masymen shuǵyl respýb­lı­ka­lyq shtab qurylyp, oǵan bas­shylyq etý maǵan júkteldi. Oqı­ǵa ornyna Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko shuǵyl ushyp kelip, jaǵdaımen tanysty, –  dedi О́.Shókeev. – Topan sý bas­qan aımaqtardan toǵyz myńǵa tarta adam kóshirilgen. Mundaı eva­kýasııalyq jaǵdaı egemen el tarıhynda tuńǵysh ret oryn alyp otyr. Endigi mindet – tasqyn sý zardabynan búlingen ǵıma­rat­tar men nysandardy qalpyna keltirý, jańa qurylystar salý.  Bul rette respýblıkanyń ár vedomstvosy men mınıstrlikteri ózderine júktelgen  mindetterdi múltiksiz atqarýǵa tıis. Kóshpeli májilis ústinde О́.Shókeev batysqazaqstandyqtarǵa qoldaý kórsetý úshin Úkimettiń úsh birdeı qaýlysy shyqqanyn jarııa etti. Atap aıtqanda, al­ǵashqy qaýlyǵa sáıkes, tasqyn sýmen kúreste birinshi kezekte at­qa­rylatyn is-sharalar úshin 870 mıl­lıon teńge bólindi.  Al ekinshi qaýly respýblıkanyń ár ob­ly­synan 100 mıllıon teńge kóleminde qarajat bólinýin qa­rastyrady. Úshinshi qaýly mate­rı­aldyq rezervter esebinen zardap shegýshilerge kıim-keshekter men azyq-túlik túrinde gýma­nı­tar­lyq kómekter berýge jol ashady. Osy kómek qarajattary men materıaldyq ıgilikterdi bólý men taratý tetikteri múltiksiz jasalýǵa tıis. Bul iske ashyqtyq pen jarııalylyq, tazalyq pen aıqyndyq tán bolǵan jaǵdaıda ǵana ár túrli túsinbestikterge jol berilmeıdi. О́.Shókeev atap kórsetkendeı, tasqyn sý kezinde aldyn-ala jasalǵan esepterge qaraǵanda 1 500 úı, 7 146 saıajaı, oblys ortalyǵynda 7 densaýlyq saqtaý nysany, qosalqy elektr stansalary, mektepter men ba­la­baqshalar sý astynda qaldy. 150 shaqyrymǵa jýyq respýblı­ka­lyq jáne jergilikti mańyzy bar joldardy sý shaıyp ketti. Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Baqtyqoja Izmuhambetov Úkimettiń kóshpeli májilisinde Oral óńirinde boı kóteretin ja­ńa qurylystar men qalpyna keltirý jumystary úshin 19 mıllıard 264 mıllıon teńge eseptelip otyrǵanyn aıtty. Tótenshe jaǵ­daılar mınıstri Vladımır Bojko aýmaqtardy damytý baǵdar­lamalaryn bekitken kezde sý tasqynynan qorǵaıtyn ınjenerlik qurylystardy qosa jobalaý qajettigi jóninde oı qozǵady. Budan soń О́.Shókeev ár sala boıynsha jumys toby múshele­ri­niń esepterin tyń­dap, alda atqa­ry­­latyn ister ke­she­nin belgiledi. Mun­da kóńil­ge túıgen keıbir jáıt­ter tó­men­degideı. Oral qa­la­synyń irgesindegi «Jas dáý­ren» balalar kesheni úl­ken qam­qorlyqqa zárý. Birinshiden, qam­qor­shysynan aıy­­rylyp, kóp jaǵ­­daıda ata-ana­sy­nyń tiri jaǵ­daı­ynda taǵdyr teperishine tap bolǵan balalar jyǵyl­ǵan­ǵa ju­dyryq degendeı endi tasqyn sý zardabyna tap bo­lyp otyr. Bul jó­ninde Bilim jáne ǵylym mı­nıstrliginiń jaýapty hatshysy B.Ábdirásilov aıtyp berdi. Respýblıkalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý qyz­metiniń de qyraǵylyq pen kásibı sheberlik kórsetetin kezeńi bul. Tasqyn sýdyń oryn alýyna baı­lanysty qandaı da bir ın­fek­sııalyq aýrýlar oryn almaýǵa tıis. Munyń aldyn alýdyń basty joly – profılaktıkalyq sharalar. Bul rette eshqandaı qaýip joq dep ar­qany keńge salýǵa bol­maıdy. Ob­lys ortalyǵyna taıaý ornalas­qan, sý astynda qal­ǵan «Oral» aýda­n­aralyq týber­kýlezdiń asqyn­ǵan túrindegi aý­rýlardy emdeý aýrý­ha­nasy men «Ivýshka» ókpe aýrýla­rymen aý­y­ratyn balalardy emdeý sana­torııasy emdelýshileri aı­nala­syna týberkýlez taıaqshala­ryn ta­ra­týǵa beıim turatynyn ja­sy­ryp qalýǵa bolmaıdy. Onyń aldyn alý­dyń basty joly – olar em alatyn ǵımarattardy tezirek iske qosý, – dedi jıynda Den­saý­lyq saqtaý vıse-mınıstri Er­ik Baıjúnisov. Qurylys, jol, energetıka, sý resýrastary, aýyl sharýashyly­ǵy, temir jol, gazben qamtý sala­lary boıynsha da elordadan kelgen jumys toby músheleri óz oı-pikirleri men baılamdaryn orta­ǵa saldy. Osy salalardyń eń aý­qymdysy jańa qurylystar – mek­tepter men balabaqshalar, tur­­­ǵyn úıler salý. Bul qury­lystar Oral qalasynda jáne Zelenov, Tasqala aýdandarynda boı kótermek. Osyǵan baılanysty jergilikti ókiletti organdar óte qysqa ýaqyt aralyǵynda turǵy­zylatyn bilim berý, densaýlyq saqtaý nysandary men turǵyn úı­lerdiń jobalaý-smetalyq qu­jat­taryn Úkimetke tapsyrýǵa tıis. Tek sonda ǵana osyǵan baı­la­nysty Úkimettiń kezekti qaýlysy jaryq kórmek. Qujat bolmasa – qaýly da bolmaıdy, dep kesip aıt­ty bul jóninde úkimet bas­shysynyń birinshi orynbasary О́.Shókeev. Tolyq jobalaý-sme­ta­lyq qujattardy qashan ázir ete­sińder, degen saýaldy jergilikti atqarý­shy organdar basshy­la­ry­nyń al­dyna qoıdy. Oǵan tasqyn sý zardaptaryn joıý jónindegi ob­lys­tyq komıssııa­nyń tóraǵasy, Batys Qazaqstan ob­lysy ákiminiń qurylys máse­leleri jónindegi orynbasary T.Shákimov bir ap­ta­nyń ishinde degen jaýap qaı­tar­dy. Búgingi kúni oblysta tasqyn keltirgen shy­ǵyndar ornyn tolyq aıqyn­daý da kezek kúttirmeıtin máse­leniń biri. Joǵaryda aıtyl­ǵan­daı, al­dyn-ala jasalǵan esepter onyń mólsheri jıyrma mıllıard teńgege jýyqtaıtynyn kór­sete­di. Bul san áli de óse tústetini kámil. Úkimettiń kóshpeli májilisin qorytyndylaı kele Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary tup-týra bir aıda biz bárimiz jańa bastalǵan qurylystardy kóretin bolaıyq degen tujyrym jasady. Temir QUSAIYN. Batys Qazaqstan oblysy. ––––––––––––– Sýretti túsirgen Rafhat HALELOV.