Elbasy Senim gramotalaryn qabyldaǵan elderdiń qatarynda Marokko Koroldiginiń elshisi Abdeljalıl Sobrı, Ońtústik Afrıka Respýblıkasynyń elshisi Kııtýmetsı Sııpelo Tandeka Mettıýs, Birikken Arab Ámirlikteriniń elshisi Muhammed Ahmed Sultan Isa ál-Djaber, Saýd Arabııasy Koroldiginiń elshisi Zahır ben Mýtısh ál-Anezı, Malaızııa elshisi Dato Saıd Mohamad Bakrı Bın Saıd Abdýl Rahman, Grýzııa elshisi Zýrab Abashıdze, Mońǵolııa elshisi Lývsan Battýlga sekildi jeti memlekettiń elshisi boldy.
Memleket basshysy rásimge qatysýshylardy quttyqtap, sheteldik dıplomattardyń qyzmetteri Qazaqstan úshin mańyzdy kezeńde bastalǵaly otyrǵanyn atap ótti.
– Qańtar aıynda men halyqqa arnaǵan Joldaýda Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýyn qamtamasyz etý mindetin belgiledim. Biz kúsh-jigerimizdi eldiń jahandyq básekege qabilettigin qamtamasyz etetin ekonomıkalyq ósimniń jańa modelin qurýǵa baǵyttaımyz, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti óziniń bıylǵy 10 naýryzda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıýy el ómirindegi taǵy bir mańyzdy oqıǵa bolyp sanalatynyn aıtty.
– Sońǵy túzetýlerge sáıkes, Prezıdenttiń birqatar ókilettikteri bıliktiń basqa tarmaqtaryna berildi. Konstıtýsııalyq qurylymnyń, el egemendigi men táýelsizdiginiń myzǵymastyq kepildigi nyǵaıa tústi, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retinde óńir atynan ókildik etý Qazaqstan úshin zor mártebe ekenin jetkizdi.
Qazaqstan Prezıdenti ıadrolyq qaýipsizdik, energetıkalyq qaýipsizdik, sý qaýipsizdigi jáne azyq-túlik qaýipsizdigi memleketimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesindegi jumysynyń basymdyǵy bar tórt baǵyty retinde qarastyrylatynyn atap ótti.
– Qazaqstan – jahandyq antııadrolyq qozǵalystyń bastaýshysy ári kóshbasshylarynyń biri. Bıyl Astanada Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni – 29 tamyzda birqatar mańyzdy halyqaralyq is-shara ótkizýdi josparlap otyrmyz, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev BUU-nyń turaqty damý maqsattaryn, Parıj kelisimderin iske asyrýǵa jáne «jasyl ekonomıkany» nasıhattaýǵa Qazaqstannyń belsene atsalysyp otyrǵanyn aıtty.
– Osy maqsatta Astanada «Bolashaqtyń energııasy» taqyrybymen EKSPO halyqaralyq kórmesi ótedi. Kórme jumysy aıaqtalǵan soń EKSPO bazasynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy resmı túrde jumysyn bastaıdy, sondaı-aq onda IT-startaptardyń halyqaralyq tehnoparkin, energetıkaǵa, qorshaǵan ortaǵa jáne tehnologııalarǵa mamandanǵan klasterlerden turatyn ǵylymı-tehnologııalyq parkin qurý kózdelgen, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy ekonomıkalyq baǵyt sheteldik seriktestermen yntymaqtastyǵymyzdyń negizgi elementi bolyp sanalatynyn atap ótti.
– Biz saýdany ulǵaıtyp, óndiristi damytý úshin sapaly ınvestısııa tartýǵa múddelimiz. Investorlar úshin túrli jeńildikter qarastyrylǵan, sondaı-aq «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha qyzmet kórsetiledi. Bizdiń el 2015 jyldan beri Dúnıejúzilik saýda uıymynyń múshesi bolyp sanalady. Qazaqstan «Bıznes júrgizý jeńildigi» kórsetkishi boıynsha álemniń 190 eliniń arasynan 35-shi oryn alyp otyr, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń geografııalyq turǵydan ońtaıly ornalasqanyna toqtalyp, munyń Qazaqstandy mańyzdy kólik-tranzıt toraby retinde qarastyrýǵa múmkindik beretinin aıtty.
– Elimiz arqyly Eýropadan Qytaıǵa jáne Ońtústik-Shyǵys Azııaǵa baratyn qysqa joldar ótedi. Osyǵan oraı, «Nurly jol» ulttyq ınfraqurylymdyq baǵdarlamasy belsendi túrde júzege asyrylýda. Kásipkerler qaýymy Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna jáne aýqymdy jekeshelendirý naýqanyna atsalysa alady. Sizderdiń elderińiz osy jobalarǵa belsene qatysady dep úmittenemin, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev táýelsiz Qazaqstannyń syrtqy saıasatynyń kópvektorly sıpatta ekenin aıtyp, Birikken Arab Ámirlikterin álemdegi negizgi seriktesimizdiń biri retinde dep atady.
– Ámirlikter Qazaqstan ekonomıkasy úshin asa iri óńirlik ınvestor bolyp sanalady. Bizdiń elde ámirlikter kapıtalynyń úlesi bar 200-ge jýyq birlesken kásiporyn jumys isteıdi. Astanada qurylysy júrip jatqan óńirdegi asa iri «Abý Dabı Plaza» ınvestısııalyq jobasy kóz aldaryńyzda júzege asýda. Ámirlikter basshylyǵymen meniń kezdesýlerimniń qorytyndysy boıynsha birlesken iri jańa jobalardy júzege asyrý jóninde ýaǵdalastyq, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti Saýd Arabııasy Koroldigin elimizdiń syrtqy saıasattaǵy bastamalaryn udaıy qoldap kele jatqan mańyzdy halyqaralyq seriktesimizdiń biri retinde qarastyratynymyzdy jetkizdi.
– Ekijaqty ózara is-qımyldy meılinshe damytýǵa meniń Er-Rııadqa byltyrǵy qazan aıyndaǵy saparym da septigin tıgizdi. Biz agroónerkásip kesheni, munaı hımııasy, energetıka, geologııalyq barlaý salalaryndaǵy ózara is-qımyldy ilgeriletýge ózara múddelilikti qýattadyq, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy Marokko Koroldigimen qarym-qatynasymyzdyń júıeli damyp kele jatqanyn atap ótti.
– Astanada Marokko elshiliginiń ashylýy ózara tıimdi saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq yntymaqtastyqty arttyrýǵa tyń serpin beredi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń Azııa-Tynyq muhıty óńirindegi senimdi seriktesi – Malaızııamen únqatysý qarqyndy damyp kele jatqanyn aıtty.
– Joǵary tehnologııalyq ınfraqurylym jáne qurylys jobalary, ıslam bankıngi júıesi, «halal» standartyndaǵy azyq-túlik ónimderin shyǵarý sııaqty baǵyttarda yntymaqtastyqty damytýǵa mán berý qajet. Malaızııa – ASEAN-nyń moıyndalǵan kóshbasshysy. Qazaqstan bul qaýymdastyqpen tyǵyz baılanysyn odan ári nyǵaıtýǵa múddeli, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti Birikken Arab Ámirlikteriniń, Saýd Arabııasynyń, Marokkonyń jáne Malaızııanyń elshilerine sóz arnaı otyryp, olar bıyl qyrkúıekte Astanada ótetin Islam yntymaqtastyq uıymynyń Ǵylym men tehnologııalar jónindegi sammıtine óz elderiniń joǵary deńgeıde qatysýy úshin belsene atsalysady dep úmit artatynyn jetkizdi.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń Ońtústik Afrıka Respýblıkasymen ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytýǵa basa mán beretinin aıtty.
– Ońtústik Afrıka Respýblıkasy álemdik qoǵamdastyqtyń bedeldi múshesi ári Afrıka qurlyǵyndaǵy saıası jáne ekonomıkalyq úderisterge qatysyp otyrǵan negizgi el retinde tanymal. Qazaqstan bul elmen yntymaqtastyǵyn seriktestiktiń joǵary deńgeıine kóterýge múddeli. Áriptestigimizdiń jarqyn mysaly retinde 2015 jyly qurylǵan «Qazaqstan Paramaýnt Injınırıng» birlesken kásipornyn aıtýǵa bolady, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti Grýzııamen ekijaqty qarym-qatynasty damytýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
– Biz Tbılısımen únqatysýdy barlyq salada jáne barlyq deńgeıde ári qaraı jalǵastyrýǵa múddelimiz. Grýzııa Prezıdentiniń Astanaǵa aldaǵy sapary aıasynda biz keń aýqymdy máselelerdi talqylap, ekijaqty ózara is-qımyldyń jańa perspektıvaly baǵyttaryn aıqyndaımyz dep senemin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy elimizdiń Mońǵolııany Shyǵys Azııadaǵy mańyzdy seriktes retinde qarastyratynyn atap ótti.
– Sońǵy jyldary Mońǵolııanyń Azııadaǵy mańyzdy tranzıttik memleket, saýdadaǵy áriptes jáne tabıǵı resýrstardy jetkizýshi retindegi róli aıtarlyqtaı artty. Halyqtarymyzdyń tarıhyndaǵy ortaqtastyq, ekonomıkalyq múddelerimiz ben geosaıası syn-qaterlerdiń uqsastyǵy Qazaqstan men Mońǵolııanyń saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyǵyn odan ári tıimdi nyǵaıtý qajettiligin týdyrady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev 2017 jyly Qazaqstan men rásimge qatysyp otyrǵan elshilerdiń elderi arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynastyń ornaýynyń mereıli mejesi atap ótiletinin aıtty.
– Bıyl bizdiń elaralyq baılanystarymyzdyń bastalǵanyna 25 jyl tolady. Sizderdiń Astanadaǵy qyzmetterińiz elderimiz arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalady dep senemin, – dep túıindedi Memleket basshysy.
Sońynda Nursultan Nazarbaev rásimge qatysýshylardy Qazaqstandaǵy dıplomatııalyq qyzmetteriniń resmı túrde bastalýymen quttyqtap, olarǵa jáne otbasylaryna densaýlyq pen tabys tilep, elimizde ótkizetin kúnderiniń jaıly bolýyna nıettestik bildirdi.
Elshi Zahır ben Mýtısh ál-Anezı Qazaqstan Prezıdentine Saýd Arabııasy Koroliniń sálemin jetkizgeni týraly aıtty.
– Senim gramotasyn tapsyrǵanym úshin qýanyshtymyn. Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵary mártebeli Prezıdentine Saýd Arabııasynyń Koroliniń sálemin jetkizdim. Prezıdent myrza Saýd Arabııasynyń Koroli joldaǵan qasıetti Qaǵbanyń jamylǵysyn qýanyshpen qabyl aldy. Sonymen qatar, Saýd Arabııasy Koroliniń Qazaqstan Respýblıkasyna resmı saparmen kelý nıeti kórsetilgen hatyn jetkizdim. Qudaı qalasa, sapar jaqyn arada júzege asady degen úmitimiz bar,– dedi Saýd Arabııasy Koroldiginiń elshisi.
Marokko Koroldiginiń elshisi Abdeljalıl Sobrı jýrnalısterge bergen suhbatynda Qazaqstan Prezıdentine Marokko Koroli Muhammed VI-nyń ystyq sálemin jetkizgenin aıtty.
– Mártebeli Korol baýyrlas ári dostas el Qazaqstanmen arada baılanysty damytýǵa múddeli ekendigin jetkizdi. Qazaqstan men Marokko arasyndaǵy baılanystardyń jaqsy ekeninen habardarsyzdar. Bizdiń elderimiz óz aımaǵynda mańyzdy ról atqarady. Eki memleket te basqa dinder, mádenıetter jáne órkenıetter úshin ashyq. Eki elde de beıbitshilik pen turaqtylyqty saqtaýǵa mańyz beriledi, – dedi ol.
Birikken Arab Ámirlikteriniń elshisi Muhammed Ahmed Sultan Isa ál-Djaber Qazaqstan Prezıdenti men halqyna qonaqjaı peıili úshin alǵysyn bildirdi.
– Qazaqstan Respýblıkasyna kelgen alǵashqy kúnnen bastap ystyq peıilmen qarsy alǵandaryńyz úshin alǵys bildiremin. Birikken Arab Ámirlikteriniń basshylyǵyna da maǵan Qazaqstan syndy dostas memlekette dıplomatııalyq mıssııa atqarý syndy mártebeli mindet júktegeni úshin rıza,– dedi ol. Elshi aıtyp ótkendeı, eki memlekettiń arasyndaǵy baılanystar memleketterdiń basshylarynyń ózara dostyǵynyń arqasynda jyl sanap nyǵaıyp keledi.
Jeti memlekettiń Tótenshe jáne ókiletti elshileri Qazaqstan Prezıdentine alǵystaryn bildirdi. Olar óz elderiniń aldaǵy ýaqytta Qazaqstanmen aradaǵy jan-jaqty yntymaqtastyq baılanystardy nyǵaıta túsýge nıetti ekendikterin jetkizdi.
Arnur ASQAR, «Egemen Qazaqstan»