Shara aıasynda Májilistiń jalpy otyrys zalynyń foıesinde kórme uıymdastyryldy. Ol jerde áskerı salanyń búgingi tynys-tirshiligi men jalpy áleýetin pash etetin qyzmettik zattar men qarý-jaraq túrleri jáne turmystyq buıymdar men áskerı kıimder úlgisi qoıylǵan edi. Bulardyń qatarynda, árıne, otandyq ónimder kózge erekshe túsip turdy.
Jıyndy ashqan V.Bojko bıyl Memleket basshysynyń Jarlyǵymen ulttyq Qarýly Kúshterdiń qurylǵanyna shırek ǵasyr tolyp otyrǵandyǵyn atap ótti. «Osy ýaqyt aralyǵynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń áskerı áleýetin qaıta jańǵyrtýdan ótkizýge erekshe kóńil bólip keldi. Sondyqtan da, sheberligi shyńdalyp, tájirıbesi jınaqtalǵan áleýeti zor áskerılerdiń ázirlik deńgeıi udaıy nazarda ustalýda. Árıne, mundaı aýqymdy qurylymdy qurý men onyń júzege asyrylýyn qamtamasyz etetin negizgi tetik zańdyq normalar bolǵandyqtan, Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Bas qolbasshylyqqa qatysty birneshe mańyzdy qujattar men 2 Úkimet qaýlysy jáne 7 normatıvtik-quqyqqa negizdelgen zańdar jobasy qabyldandy», – dedi V.Bojko.
Sodan keıin sóz alǵan Qorǵanys mınıstri 25 jyl ishinde qaıta qurylymdaýdan ótken Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń keshegisin ekshep, búgingi jumysyn tarazylady. Sondaı-aq, aldaǵy josparlaryn halyq qalaýlylarynyń nazaryna usyndy. Mınıstrdiń aıtýynsha, búginde el men jerdi qorǵap, kúzetý maqsatyndaǵy jumystarmen qosa, ozyq tehnologııalarǵa negizdelgen sony jańalyqtarǵa qol jetkizýge kirisippiz. Onyń aıqyn deleli, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń áskerı robottardy ózderi jasaı bastaýy.
S.Jasuzaqovtyń aıtýynsha, bolashaǵy zor áskerı tehnologııalar Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy atyndaǵy Ulttyq qorǵanys ýnıversıtetinde jasalǵan. Búginde bilim ordasynda áskerı óner men bolashaǵy zor qarý-jaraqty meńgerý úshin eki ǵylymı-zertteý ınstıtýty bar ortalyq qurylǵan. Ulttyq ýnıversıtettiń oqytýshylar quramynda qazirgi tańda 16 ǵylym doktory men 28 kandıdat jáne 47 magıstr qyzmet etýde. «Bizdiń áskerı-ǵylymı ortalyqtyń alǵashqy jobasy – ushqysyz basqarylatyn ushý apparatynyń alǵashqy tájirıbelik úlgisi bolyp tabylady. Men ony kórip, áskerı synaqtardy ótkizýdi tapsyrdym. Iаǵnı, bul olardyń qoldarynan kóp dúnıe keletinin bildiredi. Qazirgi kezde ǵalymdarymyz jaýynger robot jobasy boıynsha da jumys isteýde. Meniń oıymsha, qarjylandyrýdy eskere otyryp, olar osy eki baǵyttaǵy jobany sátti aıaqtaıtyn bolady», – dedi S.Jasuzaqov.
Sondaı-aq, jıyn barysynda baıandamashy saladaǵy áskerı ushaqtar sanyn arttyrýǵa jiti kóńil bólinip otyrǵanyn atap ótti. Búginde jaýyngerlik avıasııadaǵy ushaqtar sanynyń kóbeıýi maqsatty túrde júzege asyrylyp keledi. «Sońǵy jyldary áskerı áýe qorǵanysy kúshin jabdyqtaýǵa álemdik qoldanystaǵy sońǵy býyn – «4++» joıǵysh ushaqtary, SI-295 áskerı-kóliktik ushaqtary jetkizildi. Bıyldyń ózinde biz eki jıyntyǵyn alǵannan keıin, áskerı-kóliktik avıasııany jasaqtaýdy óz mejesine jetkizetin bolamyz. Sonymen qatar, áskerı avıasııaǵa tek shabýyldaý tikushaqtary ǵana emes, jaýyngerlik Mı-35 tikushaqtary da tartyla bastady. Búginge deıin tórteýin aldyq jáne taǵy tórteýi taıaý ýaqytta jetkiziledi. Sóıtip, 2020 jylǵa qaraı osy baǵyttaǵy prosesti aıaqtaıtyn bolamyz», – dedi S.Jasuzaqov.
Jıyn barysynda bıyldan bastap ýnıversıtetter janyndaǵy áskerı kafedralarda bilim alǵan túlekter Qarýly Kúshter qataryna shaqyrtylatyndyǵy da málim boldy. «Áskerı bilim alǵan rezervke erekshe nazar aýdarylyp otyr. Azamattyq joǵary oqý oryndarynyń janyndaǵy 29 áskerı kafedralarda tirkelgen 70 mamandyq boıynsha daıyndyq júrgizilýde. Jyl saıyn áskerı kafedralardan 3 700-den astam zapastaǵy ofıserler túlep shyǵady. Biz búginde qaıta baǵdarlaý sharalaryn júrgizip, birqatar kafedralarda qazirgi zamanǵy mamandyqtarǵa mán berip otyrmyz. Osy oraıda, olar IT-tehnologııa, aqparattyq qaýipsizdik mamandyqtaryna baǵyt aldy. Meniń oıymsha, bul mamandar suranysqa ıe bolady. Bıylǵy jyly áskerı kafedralardyń túlekterin erikti negizde kelisimshart boıynsha Qarýly Kúshter qataryna shaqyrýdy tapsyrdym», – dedi baıandamashy.
Onyń sózine qaraǵanda, bul turǵyda JOO-lar janyndaǵy áskerı kafedralar túlekteriniń bilimi tekseristen ótetin bolady. Sebebi, áskerı dárigerler, artıllerıster men baılanys mamandary boıynsha birshama tapshylyq bar kórinedi. Mınıstrdiń sózine qaraǵanda, Qarýly Kúshterdegi mamandyqtardyń barlyq túrleri Qorǵanys mınıstrliginiń úsh áskerı oqý ornynda daıarlanady. Sóıtip, jyl saıyn áskerı ınstıtýttar 650 ofıserdi oqytyp shyǵarady dep josparlanýda.
Qorǵanys mınıstriniń negizgi baıandamasynan soń, Májilis depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev qosymsha baıandama jasady. Sodan keıin depýtattar mınıstrge kókeıdegi saýaldaryn joldap, jaýaptaryn aldy.
Máselen, depýtat Saýytbek Abdrahmanov «Elbasy otanshyldyq tárbıeniń áskerge tikeleı qatysy bar ekendigin aıtqan bolatyn. Sonyń ishinde bir ǵana qyryn aıtatyn bolsaq, ol – áskerge shaqyrylǵan jastardyń arasynda ózge radıkaldy dinı baǵyttardyń áserine ilikken jastardyń bolatyndyǵy sózsiz. Al olar armııada atymen joq dep árıne aıta almaısyz. Sondaı-aq, olardyń saqalyn qyryp, áskerdiń uzyn shalbaryn kıgizýmen is bitpeıtini belgili. Ásker qatarynda, armııada sondaı jastarmen qandaı jumys júrgiziledi?» dep suraq qoıdy.
S.Jasuzaqov azamattardyń Qarýly Kúshter qataryna shaqyrylǵannan bastap eń aldymen psıhologtyń tekserýinen ótetindigin alǵa tartty. «Olar mamannyń suraqtaryna jaýap beredi. Al psıhologtyń bir suraǵy dinge baılanysty. Sonyń bárin qarap shyqqannan keıin ǵana áskerge shaqyramyz. Áskerde bizdiń árbir quramadaǵy psıhologtarymyz áskerı boryshyn óteýge kelgen sarbazdar men serjanttardy qaraıdy. Ekinshiden, brıgadada ıdeologııa jáne arnaıy nasıhat jaǵynan jumys isteıtin ofıserler bolady. Olar da barlyǵyn tekserýden ótkizip, komandırge baıandap turady. Merzim bitkennen keıin áskerden ketken sarbazdardyń barǵan jerlerine bizden málimetter joldanady. Biz qazir kóp jumysty IIM jáne UQQ-men birigip isteýdemiz. Barlyǵy baqylaýda jáne aıtylǵan máseleler boıynsha tıisti jumystar júrgizilýde», – dedi S.Jasuzaqov.
Nurlybek Dosybaı,
«Egemen Qazaqstan»