Qalaı oqýǵa bolady?

Qaıda oqýǵa túsýge bolady? Bul barlyq qa­zaqstandyq mektep túlekteri men olardyń ata-analaryn mazalaıtyn máseleniń biri. Qujattar qabyldanyp, emtıhandardan ótip, stýdent oqýǵa kirisýge daıyn bolǵan kezde «Men qalaı oqımyn?» degen basqa suraq týyndaıdy. Mektep qabyr­ǵa­synan shyqqan jastar joǵary oqý ornyna beıimdelý problemasyna tap bolyp, óziniń qabi­let­tilikterin baǵalaı almaıdy jáne Qazaqstannyń óskeleń urpaǵynyń aldynda burynǵydan da kók­jıegin keńinen ashatyn jańa múmkindikter týraly bilmeıdi. Oqýshylardyń óz bolashaǵyn qurýda qan­shalyqty «tasy órge domalaǵany» kóbine-kóp mek­tep pen joǵary oqý oryndarynyń qalaı ty­ǵyz áriptestikte bolǵanyna jáne olardyń bir-biriniń qajettikterin qalaı elep-eskergendigine baılanysty bolmaq. Orta bilim berý ókilderimen árip­testik qarym-qatynastardy qoldaı­tyn tabysty joǵary oqý ornynyń jarqyn mysaly Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ıns­tıtýty (QMEBI) bolyp tabylady. QMEBI-de bilim berý turǵysy qazaq­standyq basqa joǵary oqý oryndary júıesinen kóp jaǵynan aıyrma­shy­ly­ǵy bar, sondyqtan ınstıtýt oqý­shy­lar­dy stýdenttik ómirge daıyn­daýǵa belsendi túrde qatysa otyryp, talapkerler men mektep ákimshiligine Qazaqstannyń óskeleń urpaǵynyń al­dynan ashylatyn jańa múmkin­dik­ter týraly aqparat beredi. Jaqynda ǵana ákimdikter men bilim basqarmasynyń qoldaýy bary­syn­da joǵary oqý orny men orta oqý or­yndary ákimshiliginiń arasyndaǵy óz­ge­she dıalog bolyp tabylatyn «QMEBI kóktemgi qabyldaýlar» top­ta­masy aıaq­taldy. Ústimizdegi jyly osyndaı qa­byl­daý Almatyda úshinshi ret ótip ot­yr. Astana, Shymkent, Aq­tóbe jáne Aty­raý qalalarynda bul shara birinshi ret boldy. Bes qaladaǵy 80-nen asa mektep oqýshylardy daı­yn­daý sapa­syn moıyndaý belgisi retinde QMEBI-den qurmet gramota­laryn aldy. Sonymen qatar, QMEBI búkil el boıynsha ýnıversıtetter men mektepterde ınstıtýttyń jetekshi pro­fes­sorlarynyń qatysýymen qonaq­káde leksııalar, aǵylshyn tili mu­ǵa­limderine arnap sheberlik synyp­ta­ryn uıymdastyrady, sondaı-aq jo­ǵa­ry synyp oqýshylaryna arnap aqy­syz negizde sabaqqa qatysý arqyly bilimdi sapaly túrde jaqsartý maq­satymen aǵylshyn tili men matematıka áýesqoılary úshin klýbtar uı­ym­dastyryldy. Al kásibı beıimdilik semınarlar aıasynda mektep túlekteri QMEBI usynǵan mamandyqtar boı­yn­sha tabysty mansapty qalaı ja­saýǵa bolatyny týraly tolyq aqpa­rat alýlaryna bolady. Sonymen, 16 maýsymda Shymkent qalasynda QMEBI áldeqashan dás­túr­ge aınalǵan, ıaǵnı bolashaq stýdentter men olardyń ata-analaryna arnalǵan shara – «Birinshi kýrs stý­den­tiniń kúni» merekesin ótkizdi, onda QMEBI ókilderi stýdenttermen jáne túlektermen birge balalardy stýdenttik ómirge daıyndap, sonymen qa­tar ózderin QMEBI-de kútip tur­ǵan jańa múmkindikter men perspektıvalar týraly áńgimelep berdi. Al, 25 maýsymda «Birinshi kýrs stýden­tiniń kúni» Astanada ótpek. Osyndaı sharalardyń nátıje­sin­de talapkerler 10 paıyzdan 100 paı­yz­ǵa deıin qarjylyq qoldaý alý múm­kindigi, tek QMEBI-degi oqýǵa ǵana tólep, Soltústik Amerıkanyń, Eý­ropa men Shyǵys Azııanyń 70 ýnı­versıtetiniń birinde almasý baǵdar­la­masy boıynsha oqý múmkin­digi, son­daı-aq osy jyly iske qosylatyn qu­qyqtaný salasyndaǵy kópten kútken bakalavrıat baǵdarlamasy (LL.B) sııaqty QMEBI-diń artyqshy­lyq­ta­ry jaıly tolyq bile alady. QMEBI akademııalyq máseleler jónindegi dekany, doktor Deına Stı­vens­tiń aıtýy boıynsha, «oqýshy­lar­dy qarqyndy oqýǵa mektep parta­sy­nan bastap daıyndaý qajet. Bul olar­dyń jańa akademııalyq jaǵdaılarǵa jyldamyraq beıimdelip, oqýda jáne bolashaq mansabynda úlken tabys­tar­ǵa jetýine kómektesedi. QMEBI mek­tepterdiń joǵary maqsattarǵa qol jetkizýine kómektesýge árdaıym daıar, burynǵydan da kóp granttar bó­lip, talantty oqýshylarǵa qarjy­lyq qol­daý kórsetýge tyrysady. Biz ta­lapty jáne eńbek súıgish stýdentterdi qol­daı otyryp, bilim salasynda únemi oq boıy ozyq turamyz». Ár túrli stýdenttik sharalarǵa qatysý (ol QMEBI-de 30 shaqty), shetelde oqý tájirıbesi, tórtkúl álem­nen kelgen kórnekti professorlardan dáris alý múmkindigi, ınternasıo­nal­dyq stýdentter kontıngenti, Qazaq­stan­nyń bıznes salasyndaǵy kósh­bas­shylardyń sheberlik synyptary – bul joǵary bilikti mamandar qa­lyp­tastyratyn biregeı tájirıbe. Naq osy­nyń nátıjesinde 20 jyl derlik QMEBI túlekteri qazaqstandyq eń­bek naryǵynda joǵary baǵalanyp keledi. «Meniń oıymsha, QMEBI-degi ta­bys kepili, bul joǵary oqý ornynyń tek teorııalyq bilimge ǵana emes, jeke tulǵany, kóshbasshylyq qasıetterdi jáne stýdentterde syndarly oılaýdy damytýǵa kóp kóńil bóletini bolsa kerek edi, deıdi QMEBI-diń 4-kýrs stýdenti Ermanov Dáýlet, biz únemi ózge­she bıznes ortada bolamyz, jańa jobalar jasaımyz, nátıjege qol jetkizemiz jáne jeńiliske tóze bilemiz, bir turyp, bir jyǵylamyz, bárin qaı­tadan jasaımyz, biraq árdaıym alǵa qaraı jyljımyz. Maqsatqa um­ty­lýshylyq, batyldyq jáne pers­pek­tıvalardy kóre bilý – mine, osynyń bárin QMEBI beredi. Jas kásibı ma­mandardyń neni úırený kerektiginiń eń basty sharty osy dep esepteımin». Leıla AIDARBEKOVA. *  *  * QMEBI Almaty qalasynda qa­byldaý emtıhandaryna qujattar qa­­byldaýyn jalǵastyrady: 2011 jyl­dyń 22 maýsym, 20 shilde, 3 ta­my­zy­na deıin. Kez kelgen máseleler boı­ynsha Almatydaǵy 270-42-13, 270-43-20 telefonyna habarlasy­ńyz­dar nemese admis@kimep.kz el­ek­tron­dyq poshtasyna hat jazyńyzdar.