Máslıhattar máselesi tolǵandyrady

Memleket basshysy N. Á. Nazarbaev 2007 jylǵy 28 aqpandaǵy Qazaqstan hal­qyna Joldaýynda jergilikti ókiletti organ­dardy damytýǵa oraı: «Biz máslıhattardy da kúsheıtemiz, olardyń qolyna qosymsha ókilettikter beretin bolamyz. Máslıhat­tardyń tekserý komıssııalaryn nyǵaıtamyz. Ýaqyt óte kele aýdandyq máslıhattardyń jergilikti ózin-ózi basqarý negizine aınalýy múmkin», degen edi. 2009 jylǵy Joldaýynda da Elbasy bıýdjettik qarajattyń jum­sa­lýyn jiti baqylaýdy tapsyryp, oǵan depýtattardy da shaqyrǵan, jergilikti ózin-ózi basqarý organdary retinde aýdandyq máslıhattarǵa qarajat bólinýi tıis ekendigin aıtqan. Sóz joq, bul baǵytta birshama jumystar atqaryldy. Atap aıtqanda, «Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik bas­qarý týraly» 2001 jylǵy 23 qańtardaǵy Zań­ǵa 2009 jylǵy aqpannyń 9-ynda ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizilip, atalǵan zań­nyń ataýy «Qazaqstan Respýblı­kasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» bolyp ózgerdi. Osy zańda jergilikti ózin-ózi basqarý degen uǵymǵa túsinik berilgen, onyń uıymdastyrý negizderi, mindetteri, jaýaptylyǵy anyqtalǵan. Osyǵan deıin máslıhattardyń tekserý komıssııasynyń tóraǵasy ǵana óz qyzmetin basqa jumystan bosatylǵan negizde júzege asyrsa, endi osy zańmen sany máslıhat apparatynyń qurylymyna kiretin tekserý komıssııasyna qyzmetshiler alýǵa bolatyn­dyǵy belgilendi. Keıin, 2010 jylǵy 2 sáýir­de zań engizilgen ózgerister men tolyq­tyrý­larǵa saı memlekettik qyzmetshiler degen sózdermen tolyqtyryldy. О́kinishke qaraı, atalǵan zańnyń oryn­dalýy bizdiń oblysta baıaý júrgeni jasyryn emes. Daǵdarysqa tap boldyq, qarjy jetpeıdi degen jeleýmen bir jyldyń ústinde kidirdik. О́tken jyldyń sońǵy toq­sanynda ǵana osy máselemen shyndap aınalysyp, 26 qarashada ótken aýdandyq máslıhattyń sessııasynda arnaıy kún tártibine engizip, tekserý komıssııasy bólimi­niń qurylymyn bekitip, qarjy máselesin sheship, 2011 jyl­dan bastap kirisetin bolǵanbyz. Gazetke konkýrs ta jarııaladyq. Osyndaı qareket jasap jatqanymyzda Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep ko­mıtetiniń tóraǵasy O.О́ksikbaevtan Prezıdent Ákimshiligine máslıhattardyń tekserý komıssııalaryn taratý jóninde usynys tú­sipti. Sonyń negizinde tıisti mınıstrlikter men vedomstvolarǵa, oblys, Astana, Almaty qalalarynyń ákimderine 2010 jylǵy 23 jeltoqsanda hat jiberilgen. Osy hat negizinde bastalǵan jumystyń barly­ǵyna tos­qaýyl qoıyldy. Jańa jylǵa bólin­gen qarjy aqpan aıynda keri qaıtarylyp alyndy. Máslıhattyń, onyń tekserý komıssııa­synyń mártebesin kóteremiz dep júrgende kúshi joıylmaǵan qoldanystaǵy zańnan Esep komıteti tóraǵasynyń usynys haty joǵary bolyp shyqty. Meniń paıym­daýym­sha, bul asyǵys sheshim sekildi. О́ıtkeni, más­lıhattar tıisti ákimshilik-aýmaqtyq bólinis­tiń bıýdjetin bekitip, ol qarajattyń atqa­rylýyna memlekettik qarjylyq baqylaýdy júzege asyra almasa, ondaı ókildi bılik kimge qajet? Jalpy, jergilikti bıýdjettiń, aý­maqty damytý baǵdarlamalarynyń atqary­lýy­na baqylaý jasaý ókilettigin máslı­hat­tan alyp tastaý eshqandaı aqylǵa syımaıdy dep esepteımin. Jergilikti ókildi organ (máslıhat) – tıisti ákimshilik-aýmaqtyq bóli­nistiń halqy saılaıtyn, halyqtyń erkin bildiretin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańnamasyna sáıkes ony iske asyrý úshin qajetti sharalardy aıqyndaıtyn jáne olar­dyń júzege asyrylýyn baqylaıtyn saılan­baly organ bolǵandyqtan, ony tekserý ko­mıs­sııasynan, baqylaý ókilettiginen aıyrý eshkimge de abyroı ápermeıdi. Jergilikti ókildi organdarynyń jumysyn óz dáre­jesinde júrgizý úshin áli de bolsa birqatar máseleler sheshimin tabýy kerek. Birinshi kezekte, máslıhat depýtattarynyń mártebesi týraly zań qabyldansa, máslıhattardy tol­ǵan­dyryp júrgen kóptegen máseleler sheshimin tabar edi. О́tep NURIEV, Inder aýdandyq máslıhaty tekserý komıssııasynyń tóraǵasy. Atyraý oblysy.