Búgingi tańda elimizdiń azamattaryn, sonyń ishinde, aýyl turǵyndary men aýyl jastaryn turaqty jumys kózderimen qamtý túıtkildi másele kúıinde qalyp otyr. Statıstıka málimetterine súıensek, búgingi tańda halqymyzdyń 16,5 paıyzy «óz kúnin ózi kórip júrgen adamdar» qatarynda. Olar mal-janymen óz kúnderin kórip, kóbi aýlasynda eńbek etip júrgen aýyl turǵyndary. Bular qalaısha memleket qamqorlyǵynan shet qalýy kerek?! Olar da bizdiń memleketimizdiń bir bólshegi emes pe?!
Osyndaı atalmysh olqylyqtardyń ornyn toltyratyn kún de jetti. Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń tikeleı tapsyrmasymen ázirlengen «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy óz jumysyn bastap ta ketti. О́z betinshe qareket etip júrgen adamdar, jumyssyzdar men az qamtylǵan turǵyndardy jumysqa ornalastyrýdy qarastyratyn atalmysh baǵdarlama aıasynda elimizde jumyssyzdardyń sany azaıyp, aýyl turǵyndary men jastaryna kómek kórsetilip, qalyptasqan ahýaldy sheshýge múmkindik beredi.
Elbasy N.Á. Nazarbaev óziniń Qazaqstan halqyna Joldaýynda bıylǵy «Elimizdegi jumyssyz adamdardyń sanyn azaıtý – búgingi kúnniń basty talaby. Úkimet osy maqsatta halyqty jumyspen qamtýdyń túbegeıli jańa strategııasyn ázirleýi qajet», degen bolatyn. Osylaısha, Elbasynyń tapsyrmasymen ázirlengen joba úsh kezeń, úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylatyn bolady. Baǵdarlamanyń aty aıtyp turǵandaı, baǵdarlama josparlanǵan ondaǵan jyldar ishinde myńdaǵan jańa turaqty jumys oryndary ashylyp, osynshama adam turaqty jumys kózderimen qamtylatyn bolady. Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty azamattardyń turǵylyqty jeri boıynsha jumysqa ornalasýyna járdemdesý arqyly olardyń jumyspen turaqty jáne nátıjeli qamtylýyn qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Sonymen qatar, bul baǵyt óz betinshe jumyspen aınalysýshylar, jumyssyzdar jáne tabysy az adamdardy qamtıtyn bolady. Al, ekinshi baǵyttyń maqsaty jeke isin uıymdastyrý arqyly azamattardyń ekonomıkalyq belsendiligin arttyrý bolyp otyr. Bul rette, jeke isin uıymdastyrýdy qalaıtyn jáne oǵan múmkindigi bar azamattar baǵdarlamanyń qatysýshylary bola alady. Jeke isin aýylda uıymdastyrýdy qalaıtyndarǵa da múmkindik beriledi. Baǵdarlamanyń sońǵy baǵyty – baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń joǵaryda aıtylǵan eki baǵyttan ótken soń jaldamaly eńbekpen nemese jeke ispen aınalysýǵa naqty múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıǵa arnalǵan.
Shyndyǵyn aıtý kerek, elimizde buryn-sońdy mundaı aýqymdy joba bolmaǵan. Tuńǵysh ret qolǵa alynyp otyr. Memlekettik baǵdarlamanyń bir qýantarlyǵy – aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa basymdyqtyń berilýi. Bul rette, kásiptik bilim alýǵa qoljetimdiligi shekteýli bolyp, resmı eńbek rynogynda is júzinde básekege qabiletsiz bolyp kelgen, osy arqyly alańdaýshylyq týdyrǵan aýyl jastarynyń da problemasy jolǵa qoıylatyn bolady.
Atalmysh baǵdarlama aıasynda, joǵaryda atap kórsetkenimizdeı, Úkimet aýyl ónerkásibin jańǵyrtyp, oǵan jańa tynys bermek. О́z isin bastaımyn, burynǵysyn jalǵastyramyn deýshiler, tipti dıplomsyz júrgen adamdardy bıýdjet qarjysyna oqytyp, biliktiligin arttyramyn deýshilerge qol ushyn sozady. Munymen qatar, qarapaıym turǵyndardy aımaqtardyń ekonomıkalyq áleýeti men múmkindigin eskerip, aýdan, tipti oblys deńgeıinde laıyqty jumyspen qamtý maqsatynda kóshirý de qarastyrylyp qoıǵan. Jańa turǵylyqty jerge qonystanyp, oryn tepken azamattar jaldamaly turǵyn úımen de qamtylady. Ol úıdi ýaqyt óte satyp alýǵa da quqyly. Taǵy bir erekshe atap óter jáıt – bir mekennen ekinshi mekenge kóshý, oqý kýrstary, jolaqy syndy barlyq shyǵyndardy Úkimet ózi óteıdi.
Qurylystardy qarjylandyrý nemese birkelki jaldamaly úı alý 2011 jyly bıýdjet nesıleriniń esebinen, al aldaǵy jyldary respýblıkalyq bıýdjettiń maqsatty transfertterinen júzege asady. Úıdi óteý quqyǵymen jaldaý árkimniń óz erkinde. Oǵan qosa, eger baǵdarlamaǵa qatysýshynyń jańa oryndaǵy kirisi kúnkóris mınımýminen tómen bolsa, onda jalǵa alýshynyń jaldamalyq tólemderin tóleý merzimi 2 jylǵa deıin uzartylatyn bolyp otyr. Halqymyzda «Aldyńa as qoıdym, eki qolyńdy bos qoıdym» degen mátel bar. Jumyssyz júrgen adamdarǵa jańa múmkindikter berildi. Elbasy tapsyrmasymen ázirlengen jańa baǵdarlama óz jumysyn bastap ta ketti. Endigi kezek qarapaıym halyqta.
Muhtar IBRAIMOV.