• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
15 Shilde, 2011

Jańa jumys oryndary – jańa múmkindikter

490 ret
kórsetildi

Búgingi tańda elimizdiń azamat­taryn, sonyń ishinde, aýyl tur­ǵyn­dary men aýyl jastaryn tu­raqty jumys kózderimen qamtý túıtkildi másele kúıinde qalyp otyr. Statıstıka málimetterine sú­ıensek, búgingi tańda halqy­myzdyń 16,5 paıyzy «óz kúnin ózi kórip júrgen adamdar» qata­rynda. Olar mal-janymen óz kún­derin kórip, kóbi aýlasynda eńbek etip júrgen aýyl turǵyn­dary. Bular qalaısha memleket qamqorlyǵynan shet qalýy kerek?! Olar da bizdiń memleke­ti­mizdiń bir bólshegi emes pe?! Osyndaı atalmysh olqylyq­tardyń ornyn toltyratyn kún de jetti. Elbasy N.Á.Nazarbaev­tyń tikeleı tapsyrmasymen ázirlen­gen «Jumyspen qamtý-2020» baǵ­darla­ma­sy óz jumysyn bastap ta ketti. О́z betinshe qareket etip júrgen adam­dar, jumyssyzdar men az qam­tylǵan turǵyndardy jumysqa or­nalastyrýdy qaras­ty­ratyn atal­­mysh baǵdarlama aıasynda elimizde jumyssyz­dar­dyń sany aza­ıyp, aýyl turǵyn­dary men jas­tary­na kómek kór­setilip, qalyp­tas­qan ahýaldy sheshýge múmkindik beredi. Elbasy N.Á. Nazarbaev óziniń Qa­zaqstan halqyna Joldaýynda bıyl­ǵy «Elimizdegi jumyssyz adam­­­dardyń sanyn azaıtý – bú­gingi kúnniń basty talaby. Úki­met osy maqsatta halyqty ju­myspen qam­tý­dyń túbegeıli jańa strat­e­gııa­syn ázirleýi qajet», degen bola­tyn. Osylaısha, Elbasy­nyń tap­syr­masymen ázirlengen joba úsh kezeń, úsh baǵyt bo­ıyn­sha júzege asy­ry­latyn bolady. Baǵdarla­ma­nyń aty aıtyp tur­ǵan­daı, baǵdar­la­ma jos­par­lanǵan ondaǵan jyl­dar ishinde myń­da­ǵan jańa turaq­ty jumys oryn­­dary ashylyp, osyn­shama adam turaqty jumys kóz­derimen qam­­ty­latyn bolady. Baǵ­darla­ma­nyń birinshi baǵyty aza­­mattardyń tur­ǵylyqty jeri bo­ıynsha jumys­qa ornalasýyna jár­demdesý arqy­ly olardyń ju­mys­pen turaqty jáne nátıjeli qam­tylýyn qamta­ma­syz etýdi kóz­deı­di. Sonymen qa­tar, bul baǵyt óz betinshe jumys­pen aınaly­sý­shylar, ju­myssyzdar já­ne taby­sy az adam­dardy qam­tı­tyn bola­dy. Al, ekinshi baǵyt­tyń maq­saty jeke isin uıym­das­tyrý ar­qy­ly azamattar­dyń eko­no­mıkalyq belsendiligin art­tyrý bolyp otyr. Bul rette, jeke isin uıymdas­tyrý­dy qalaı­tyn jáne oǵan múmkindigi bar azamattar baǵ­darlamanyń qa­ty­sýsh­y­lary bola alady. Jeke isin aýylda uıym­dastyrýdy qalaı­tyn­darǵa da múm­kindik beriledi. Baǵ­dar­­la­ma­nyń sońǵy baǵyty – baǵ­dar­la­maǵa qatysýshylardyń jo­ǵa­ryda aı­tyl­ǵan eki baǵyttan ótken soń jaldamaly eńbekpen nemese jeke ispen aınalysýǵa naq­ty múm­kindigi bolmaǵan jaǵ­daıǵa arnalǵan. Shyndyǵyn aıtý kerek, elimizde buryn-sońdy mundaı aý­qymdy joba bolmaǵan. Tuńǵysh ret qolǵa alynyp otyr. Memlekettik baǵdar­la­manyń bir qýan­tar­lyǵy – aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn jaq­sar­týǵa basym­dyq­tyń berilýi. Bul rette, kásip­tik bilim alýǵa qolje­tim­diligi shek­teýli bolyp, resmı eńbek ry­nogynda is júzinde báse­kege qa­biletsiz bolyp kelgen, osy ar­qyly alańdaýshylyq týdyrǵan aýyl jastarynyń da problemasy jolǵa qoıylatyn bolady. Atalmysh baǵdarlama aıasyn­da, joǵaryda atap kórsetkeni­miz­deı, Úki­met aýyl ónerkásibin jań­ǵyr­typ, oǵan jańa tynys bermek. О́z isin bastaımyn, burynǵysyn jal­ǵas­tyramyn deýshiler, tipti dıp­lom­syz júrgen adamdardy bıýd­jet qarjysyna oqytyp, biliktiligin art­tyramyn deýshilerge qol ushyn sozady. Munymen qatar, qara­paıym turǵyndardy aı­maq­tar­dyń ekono­mı­kalyq áleýe­ti men múmkin­digin es­kerip, aýdan, tipti oblys deń­ge­ıinde laıyqty jumys­pen qam­tý maq­satynda kóshirý de qa­ras­tyry­lyp qoıǵan. Jańa tur­ǵy­lyqty jer­ge qonystanyp, oryn tepken aza­mattar jaldamaly tur­ǵyn úı­men de qamtylady. Ol úıdi ýaqyt óte sa­typ alýǵa da quqyly. Taǵy bir erek­she atap óter jáıt – bir mekennen ekinshi mekenge kóshý, oqý kýrs­tary, jolaqy syndy barlyq shy­ǵyn­dardy Úkimet ózi óteıdi. Qurylystardy qarjylan­dyrý nemese birkelki jaldamaly úı alý 2011 jyly bıýdjet nesı­leriniń ese­­binen, al aldaǵy jyl­dary res­pýblıkalyq bıýdjettiń maqsatty transfertterinen júze­ge asady. Úı­­­di óteý quqyǵymen jaldaý ár­kim­­niń óz erkinde. Oǵan qosa, eger baǵdarlamaǵa qatysý­shy­nyń jańa oryndaǵy kirisi kún­kóris mını­mýminen tómen bol­sa, onda jalǵa alýshynyń jal­dama­lyq tólem­derin tóleý merzimi 2 jylǵa deıin uzar­tylatyn bolyp otyr. Hal­qy­myzda «Aldyńa as qoı­dym, eki qolyńdy bos qoı­dym» degen mátel bar. Ju­myssyz júrgen adamdarǵa jańa múmkindikter berildi. Elbasy tap­syr­masymen ázirlengen jańa baǵ­dar­lama óz jumysyn bastap ta ketti. Endigi kezek qarapaıym halyqta. Muhtar IBRAIMOV.
Sońǵy jańalyqtar