Daıyndyqta damyldaý joq

Jalpy, bıyl óńirde 4744,8 ga alqapqa tuqym sebý jospar­lanǵan. Sonyń ishinde 4338,3 myń ga dándi daqyldar. Budan basqa, 142,2 myń ga jerge azyq­tyq jem ósirý qolǵa alyn­baq. Alaıda Astrahan, Arshaly, Ereımentaý jáne Jarqaıyń aýdandarynan ózgelerinde jem­dik daqyldar kólemi azaıatyny baıqalyp otyr. Ásirese, Býrabaı aýdanynda onyń kólemi 8,2 myń gektarǵa qysqarady dep kútilýde. Qazir mal basynyń artyp kele jatqandyǵyn qaper­ge alǵan oblys basshylyǵy jer­gilikti ákimdikterden jemdik daqyl­dar kólemin arttyrý qa­jettigine nazar aýdarýdy talap etip otyr. Buǵan múmkindik jeterlik. Oblys ákiminiń orynbasary E.Kappeldiń málimetine qaraǵanda, aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerdiń tuqym sebý jumystaryn júrgizýi ekinshi dárejeli bankterdiń kepil­demesimen jáne múlikti ke­pilge qoıý arqyly júzege asy­rylady. Osyǵan oraı bıyl oblysta tek 49 AShTО́ 265,4 myń ga alqapqa egin egetindigi týraly tapsyrys bergen. So­nyń tek 9-y ǵana nesıege qol jetkizipti. Sondyqtan da oblys basshylyǵy ósimdik sha­rýa­shylyǵyna usaq jáne orta sharýashylyqtardy tartý ar­qyly aýyl sharýashylyǵy ko­ope­­­ratıvterin qurýǵa jumyl­dyrýdy kózdep otyr. Sonda olar da nesıe ala alady eken. Sondaı-aq, bıyl 241,5 myń ga alqapqa maıly daqyldar egil­mek. Bul ótken jylmen sa­lystyrǵanda 21 myń gek­tar­ǵa artyq. О́ńirde maıly da­qyldardan gektaryna 10-12 sent­nerden ónim alyp, jalpy kó­lemde onyń mólsherin 240-260 myń tonnaǵa jetkizý kózdelip otyr. Sondaı-aq, aldaǵy ýa­qytta 18,4 myń ga jerge kartop jáne 4,3 myń ga alqapqa je­mis­ter otyrǵyzylady. Bul ret­te kar­top pen jemister otyr­ǵyzý kólemi byltyrǵy deń­geı­de qalatyndyǵyn aıta ketken lázim. Tolyqtaı alǵanda, mundaı qadam osyǵan deıin Aýyl sha­rýa­shylyǵy mınıstrligi men oblystyq ákimdik arasynda ja­salǵan egistik alqaptardy árta­raptandyrý jónindegi me­morandýmǵa sáıkes keledi. Jalpy, óńir aýylsharýashylyq daqyldarymen tolyq qam­tamasyz etilgen. Qazirgi tańda 522 myń tonna tuqym sebilgen. Bul oraıda 1 jáne 2 klasty tu­qymdyqtyń 86 paıyzy egistik standartyna saı. Budan basqa, óńirde bıylǵy tuqym sebý ju­­mystaryna qoldanylatyn aýyl­sharýashylyq tehnıkala­ry barynsha saqadaı-saı tur. Naqtyraq aıtqanda, oblys boıynsha jalpy mashına-traktor parkiniń daıyndyǵy 91 paıyz dep baǵalanýda. О́ńir basshysy orynbasarynyń só­zine qaraǵanda, bıyl birin­shi toqsanda 10 dana traktor, 55 dana tuqymsepkish já­ne 1 dana egý kesheni satyp alyn­­­ǵanymen, báribir tehnı­ka­nyń jetispeýshiligi baı­qa­­lýda. О́ıtkeni, oblys boıynsha aýylsharýashylyq tehnı­ka­larynyń tozyǵy 66 paıyzdy qu­raıdy. Sonyń ishinde traktorlar – 72 paıyz, al sebý keshenderi 11 paıyz. Deıturǵanmen, bı­ylǵy egin naýqanyna 17 myń dana tuqym sebetin qurylǵy men 1145 dana ónikti egý kesheni jumyldyrylmaq. Al kóktemgi-egis jumys­ta­ryn júrgizýge qajetti janar-ja­ǵarmaı týraly aıtqanda, dızel otyny – 79,2 myń tonnany, benzın – 7,4 myń tonnany jáne jaǵarmaı 4,6 myń tonnany quraıdy. Energetıka mınıstrligi kóktemgi-egis ju­mys­taryn júrgizý úshin ob­lys­qa kepildendirilgen aýqym­daǵy 65 myń tonna dızel otynyn bólgizip bergen kóri­nedi. Pavlodar munaı-hımııa zaýytynan dızel otynynyń 55 myń tonnasy bosatylsa, al qalǵan bóligin Atyraý munaı óńdeý zaýyty beretin bolyp sheshilgen. Naýryz aıynda sonyń 30 myń tonnasy jáne sáýirde 20 myń tonnasy jetkizilse, mamyrda qalǵan 10 myń tonnasy jetkiziledi dep kú­tilýde. Bıyl óńirge mıneraldy tyńaıtqyshtar 47,3 myń tonna kóleminde ákelinse, bul ótken jyldyń kórsetkishinen eki esege joǵary eken. Olaı deı­tinimiz, ótken jyly bar-joǵy 22,4 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh jetkizilipti. Bıyl sonymen qatar, memleket ósimdik sharýa­shylyǵyn damytýǵa sýbsıdııa túrinde 10,7 mıllıard teń­geden astam qarjy bólgen. Tuqym sharýashylyǵyn qoldaý maqsatynda 582,5 mıllıon teńge kózdelgenimen, qosymsha 660 mıllıon teńge qajet ekendigi de ashyp aıtyldy.

Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan» Aqmola oblysy