Konstıtýsııalyq Sottyń tóraǵasy – Konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Elvıra Ázimova Qazaqstannyń jańa Konstıtýsııasy jobasy boıynsha júrgizilgen jumystyń aldyn ala qorytyndysyn shyǵardy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Komıssııa músheleri men azamattardyń pikirlerin eskere otyryp, ol Ata Zańdy respýblıkalyq referendýmǵa shyǵarýdy usyndy. Bul jóninde Memleket Basshysy Qasym-Jomart Toqaev túpkilikti sheshim qabyldaıdy.
Sóz basynda Elvıra Ázimova azamattyq jáne zań qaýymdastyqtarynyń ókilderi, ǵalymdar, quqyqtanýshylar, lıngvıster, qoǵamdyq uıymdardyń múshelerine jáne Ata Zańnyń taǵdyryna beı-jaı qaramaı, óz usynystaryn bildirgen myńdaǵan azamatqa alǵys bildirdi.
«Biz árbir ýájdi jan-jaqty saralap, halyqaralyq tájirıbe men ulttyq múddeni ózara sabaqtastyra otyryp, salmaqty sheshimder qabyldaýǵa umtyldyq», dedi ol.
Konstıtýsııalyq komıssııanyń mıssııasy basynan bastap aıqyn bolǵanyn, ol – azamattardyń kópshiliginiń erkin kórsetetin, quqyqtar men mindetterdiń tepe-teńdigin qamtamasyz etetin, memlekettilikti nyǵaıtyp, adam quqyqtarynyń kepildikterin qorǵaýǵa baǵyttalǵan úılesimdi, salmaqty Ata Zań modelin ázirleý ekenin atap ótti Elvıra Ázimova.
«Sizdermen birneshe otyrys barysynda talqylanǵan mátin túbegeıli jetildirilip, túsken usynystar eskerildi. Azamattar, zańgerlik jáne azamattyq qaýymdastyqtar, saraptamalyq alańdardan túsken bastamalardyń basym bóligi jan-jaqty taldandy. Kóptegen baptar tikeleı jobada kórinis tapsa, basqalary mátindik nusqada jáne konseptýaldyq sheshimderge áser etti», dedi komıssııa tóraıymy.
Mysaly, jańa Konstıtýsııanyń jobasyna advokattyń mártebesi, menshik quqyǵynyń kepildikteri, memleket keltirgen zııandy óteý quqyǵy, ekologııalyq qaýipsizdik, azamattyq máseleleri týraly normalar jáne t.b. engizildi.
Qazaqsha mátinniń sapasyna erekshe nazar aýdaryldy – termınologııa jańartyldy jáne qazirgi zamanǵa beıimdeldi. Sonymen qatar ótpeli erejeler týraly usynystar eskerildi.
Elvıra Ázimovanyń aıtýynsha, Eýrazııa keńistiginde alǵash ret mundaı jumys tolyq ashyq rejimde júrgizildi.
«Barlyq otyrystar onlaın rejimde translıasııalandy. Muny qoǵamdy Konstıtýsııalyq úderiske tartýdyń jańa modeli dep qabyldaýǵa bolady», dep atap ótti ol.
Komıssııa tóraıymy Konstıtýsııa normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń búkil júıesi úshin baǵyt beretin baǵdar ekenin eske saldy: ol baǵyt-baǵdardy anyqtaıdy, bazalyq qaǵıdattardy, adam men azamattyń basty quqyqtary men bostandyqtaryn, memlekettilik jáne ulttyq múddelerdiń negizderin bekitedi.
«Konstıtýsııany shamadan tys júkteýge kelmeıdi. Qalǵan máselelerdi Parlament pen memlekettik organdar qabyldaıtyn zańdar men quqyqtyq aktiler arqyly retteý kózdelgen. Kóptegen ıdeıalar aldaǵy zań shyǵarý jumysynyń negizine aınalyp, konstıtýsııalyq baptardy nyǵaıtyp, ári qaraı damytýǵa yqpal etedi», dep atap ótti Elvıra Ázimova.
Onyń aıtýynsha, Komıssııa músheleriniń basym kópshiligi jańa Konstıtýsııanyń jobasyn respýblıkalyq referendýmǵa shyǵarýdy qoldady.
«Osyǵan baılanysty, komıssııa músheleriniń jáne azamattardyń kópshiliginiń pikirin eskere otyryp, Memleket basshysyna jańa Konstıtýsııanyń pysyqtalǵan jobasyn respýblıkalyq referendýmǵa shyǵarýdy usyný qajet dep sanaımyn», dedi Komıssııa tóraıymy.
Elvıra Ázimova respýblıkalyq referendýmdy ótkizý árbir azamatqa óziniń konstıtýsııalyq quqyǵyn iske asyryp, Qazaqstannyń jańa Konstıtýsııasynyń jobasy boıynsha pikir bildirýge múmkindik beretinin atap ótti.
«Memleket basshysy referendým ótkizý týraly sheshim qabyldaǵan jaǵdaıda, Konstıtýsııalyq komıssııanyń mıssııasy óz máresine jetken bop sanalady. Jańa Ata Zań ádilettilik, turaqtylyq jáne qoǵamdyq senimniń berik negizine aınalýy tıis. Ol memlekettilikti nyǵaıtyp, árbir adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaı otyryp, elimizdiń damýynyń senimdi baǵytyn aıqyndaıdy», dep qorytyndylady Konstıtýsııalyq komıssııanyń tóraıymy.