О́nerdiń óter jylǵa ókpesi joq

Bıylǵy jyl mádenıet pen óner salasy úshin aıtarlyqtaı jemisti jyl bolǵany ras. El Táýelsizdigi­niń 25 jyldyq merekesi laıyqty tartýlarmen qarsy alyndy. Elbasy ıdeıasymen túsirilgen Qazaqstan kıno óneri tarıhyndaǵy eń iri ult­tyq joba – on serııaly «Qazaq eli» tarıhı kórkem fılminiń túsirilimi aıaqtaldy. Shoqtyǵy bıik týyndylardyń taǵy biri «Qunanbaı» tarıhı kórkem fı­l­- mi Memlekettik syılyqpen ma­ra­­pattaldy. Munymen qosa, osy jy­ly ulttyq kınonyń qataryna sta­lın­dik qýǵyn-súrginge ushyraǵan ta­rıhshy E.Bekmahanovtyń taǵdyry arqyly Kenesary hannyń ómiri men beınesin ekranda jańǵyrtqan «Amanat» kórkem fılmi kelip qosyldy. Belgili rejısser Aqan Sataevtyń «Anaǵa aparar jol» kınoepopeıasynyń Astanadaǵy 1 naý­ryzda ótken alǵashqy kórsetilimin Elbasy Nursultan Nazarbaev tamashalap, soǵys týraly tól týyndy Qazaqstan kınematografııasyndaǵy aıtýly jetistik retinde baǵalanǵany málim. Otandyq fılm 30 qyrkúıek pen 5 qazan aralyǵynda ótken «Eýrazııalyq kópir» Halyqaralyq kıno­festıvalinde bas báıgeni qan­jy­ǵasyna baılady. Qan maıdannan jalǵyz ulynyń aman-esen oralýyn kútken aq samaıly ana beı­ne­sin somdaǵan Ámına О́mirzaqova apamyz­dyń áziz beınesinen keıin buǵan at izin salǵan jáne ana júreginiń meıirimin osynshalyq súıispenshilikpen shynaıy somdaǵan ártis joq desek, «Ana­ǵa aparar jol» fılmindegi Altynaı Nógerbek róli talaıdan bergi sol ańsardy aqtaǵan ári qazaq ulttyq kıno ónerindegi analar beınesi galereıasyn tolyqtyrǵan birden-bir obraz boldy. Onyń talanty «Tulpar» ulttyq júldesiniń «Úzdik áıel róli» atalymymen baǵalandy. Al fılmniń operatory Hasan Qydyrálıev «Úzdik operatorlyq jumys» júldesin ıelendi. Sondaı-aq, bıylǵy qyrkúıekte Aqtóbe qalasynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Aqtóbe oblysy ákimdiginiń uıymdastyrýymen el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnal­ǵan XIV Qazaqstan drama teatrlarynyń respýblıkalyq festıvali ótti. Almaty, Astana, Atyraý, Aqtaý, Aqtóbe, Qaraǵandy, Petropavl qalalarynan kelgen 9 teatr otandyq jáne álemdik klassıkadan qoıylymdar usyn­dy. «Úzdik er adam beınesi» júl­des­imen Ý.Shekspırdiń «Gamlet» spek­taklindegi Gamlet róli úshin N.Jantórın atyndaǵy Mań­­ǵys­taý oblystyq sazdy drama teatrynyń akteri Kenjebek Basha­rov, «Taqyryptyq izdenis úshin» atalymymen D.Isabekovtiń «О́kpek jolaýshy» spektakli úshin S.Seıfýllın atyndaǵy Qaraǵandy ob­lys­tyq qazaq drama teatry, «Plastıkalyq sheshim úshin» ataly­my boıynsha Á. Baǵdattyń «Na Zemle (Rýh)» spektakli úshin Res­pýb­lıkalyq nemis drama teatry, «Rejısserlik izdenis úshin» atalymmen Q.Tolybaıulynyń «Daýylpaz baba - Qojabergen» spek­takli úshin Qazaqtyń S.Muqanov atyn­daǵy Soltústik Qazaqstan oblys­tyq mýzykalyq drama teatry­nyń re­jısseri Batyrbek Shambetov, Sh. Aıt­­­­ma­­tovtyń «Máńgúrt» spektakli úshin Qazaqtyń Mahambet atyndaǵy Aty­raý oblystyq drama teatrynyń re­jısseri Gúlnaz Qasymbaeva, N.Gogoldiń «Úılený» spektakli úshin T.Ahtanov atyndaǵy Aqtóbe ob­­lys­tyq drama teatrynyń re­jı­s­seri Dına Jumabaeva, «Úzdik spek­­tak­l» júldesimen  J.Pılo jáne O.Shýltezdiń «Mosart» spek­­takli úshin Astana qalasynyń Jas­­tar teatry men A.Chehovtyń «Shıe» spektaklin ázirlegen Qazaq­tyń memlekettik akademııalyq Q.Qýanyshbaev atyndaǵy mýzykalyq drama teatry marapattaldy. Mı­nıstrlik Almaty oblysynyń ákim­­­digimen birlesip 24-27 qazanda Tal­dyqorǵan qalasynda eldik mereke aıa­synda Ortalyq Azııa elderiniń VI halyqaralyq «Qazaqstan – Eýrazııa júregi» teatr festıvalin ótkizdi. Festıval Ortalyq Azııa elde­ri men Qazaqstannyń sahna óneri sa­­las­yndaǵy áriptestik ynty­maq­t­as­tyǵyn nyǵaıtýdy, teatr ónerin damytý jáne óner ujymdary­nyń shy­­ǵarmashylyǵyn arttyrýdy, son­daı-aq, jurtshylyq nazaryn jańa, za­manaýı úlgidegi teatrǵa barynsha aýdarýdy kózdegen bolatyn. Festıval aıasynda Taldyqorǵan qala­synyń turǵyndary men qonaqtary B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatry sahnasynda Astana qalasynyń Jastar teatry, T.Mınnýllın atyndaǵy Nıjnekamsk memlekettik tatar drama teatry, T.Abdýmomýnov atyndaǵy Qyrǵyz ulttyq aka­demııalyq drama teatry, B.Rımova­ atyndaǵy Taldyqorǵan dra­ma teatry, M.Vahıdov atyndaǵy Tájik memlekettik jastar teatry,­ Báı­ten Omarov atyndaǵy Almaty «Jas sahna» teatry jáne Qazaq­­tyń­ memlekettik akademııalyq Q.Qýanysh­­baev atyndaǵy mýzykalyq dra­­ma teatry ujymdarynyń oryn­daýyn­da Ý.Shekspır, A.Chehov, Sh.Aıtmatov, T.Slobodzıanek jáne B.Rımova sııaqty otandyq, shetel­dik jáne qa­zir­gi zamanǵy avtor­lar­dyń qoıy­lym­darymen tanysa aldy. KSRO Memlekettik syıly­ǵynyń laýreaty, KSRO jáne Qazaq­stannyń halyq ártisi, professor Asanáli Áshimov tóraǵalyq etken festıvaldiń qazylar alqasy quramynda prozashy, aýdarmashy, dramatýrg, Tájikstannyń Kórkemóner akademııasynyń aka­de­mıgi Abdýgaffor Abdýjab­bo­rov (Tájikstan), teatr synshysy, D.Sırazıev atyndaǵy teatr syı­ly­ǵynyń laýreaty, halyqaralyq, bú­kil­reseılik teatr festıvalderi qa­zy­lar alqasynyń múshesi Nııaz Iglamov (Tatarstan, Reseı Federasııasy), teatr synshysy, dramatýrg, Qyrǵyz Respýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, Qyrǵyz Respýblıkasy Teatr qaı­ratkerleri odaǵynyń tóraǵasy Janysh Qulmanbetov (Qyrǵyzstan), Ázerbaıjan memlekettik jas kó­rer­men­der teatrynyń bas re­jı­sseri, Ázerbaıjan memlekettik má­denıet jáne óner ýnıversıteti «Drama teat­ry rejıssýrasy» ka­fed­rasynyń meńgerýshisi, dosent, Ázer­baıjannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Bahram Osmanov (Ázerbaıjan) bar edi. О́ner dodasynyń qorytyndysy boıynsha «Sh.Aıtmatov prozasynyń kla­ssı­kalyq baǵytyn saqtaǵany úshin» júldesimen T.Abdýmomýnov atyndaǵy Qyrǵyz elinen kelgen teatr ujymy Sh.Aıtmatovtyń «Saman­chynyn jolý» spektakli úshin marapattaldy. «Sh.Aımatovtyń ádebı murasyn jańa teatr baǵytynda tanystyrýdaǵy izdenisi úshin» atalymy T.Mınnýllın atyndaǵy Nıjnekamsk memlekettik tatar drama teatry­nyń ujymynyń «Anam kyry» spek­takline berildi. «Tarıhı estelikti jańǵyrtqany úshin» júldesi Báıten Omarov atyn­daǵy Almaty «Jas sahna» teatry sahnalaǵan T.Slobodzıanektiń «Odnoklassnıkı. Ýrokı jıznı» spektakline buıyrdy. «Teatr óne­rine qos­qan zor úlesi úshin» marapatyna B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatrynyń aktrısasy Almahan Kenjebekova laıyq dep tabyldy. «Akterlik dýet úshin» – B.Sobırdiń óleńderi boıynsha qoıylǵan «Noch vdaleke ot Rodıny» spektaklindegi rólderi úshin M.Vahıdov atyndaǵy Tájik memlekettik jastar teatrynyń akterleri Abdýmýmın Sharıfı men Mohpaıkar Iorovaǵa (Tájikstan) tapsyryldy. Birinshi oryn Ý.Shekspırdiń «Asaý­ǵa tusaý» spektakli úshin Astana qala­synyń Jastar teatry ujy­­­my­nyń qanjyǵasyna baılan­sa, al bas báıgege A.Chehovtyń «Shıe» pesasyn sahnalaǵan Qazaq­tyń mem­le­kettik akademııalyq Q.Qýanysh­ba­ev atyndaǵy mýzykalyq dra­ma teatry­nyń óneri ábden laıyq dep tabyldy. 19 sáýir men 2 mamyr ara­ly­­ǵynda Túrkııa memleketiniń Konıa qalasynda ótken Túrki halyq­tarynyń VIII «Tysıacha vdohov ı odın golos» teatr fes­tıvaline Qa­zaq­­tyń memlekettik akademııalyq Ǵ.Músirepov atyndaǵy balalar men jasóspirimder teatry G.Hýgaevtyń «Qara shekpen» áfsanasymen qatysyp, «Eń úzdik qoıylym» júldesine ıe boldy. Al 18-21 mamyrda Ǵ.Músirepov atyndaǵy balalar men jasóspirimder teatry II Halyqaralyq «Dıdar» teatr óneriniń eksperımentaldyq festıval-laboratorııasynda E.Amanshaevtyń «Ol» psıhologııalyq dramasymen qatysyp, «Eń úzdik qoıylym» marapatyn ıelendi. 13-19 maýsymda Qazan qalasynda Túrki halyqtarynyń halyqaralyq IV «Naýrýz» teatrlyq bilim berý forým-festıvali ótti. Forýmǵa Qazaqstannan birqatar teatr mamandary qatysyp qaıtty. 17-21 mamyrda Tájikstan Respýblıkasynyń astanasy Dýshanbe qalasynda ótken halyqaralyq V «Nıgohı nav» teatr festıvaline M.Áýezov drama tea­t­ry Ý.Shekspırdiń «Lır Patsha» qoıylymymen qatysty. 20-26 maý­symda Astana qalasy ákimdiginiń uıymdastyrýymen Astana kúnine oraı ótken «Sahnadan sálem» 4-shi halyqaralyq teatr festıvaline elimizdiń jáne shet elderdiń teatrlary qatysyp, úzdik qoıylymdaryn tartý etti. 21-27 qarashada Reseıdiń Rıazan oblystyq drama teatrynda ótken halyqaralyq teatrlar festıvaline orystyń memlekettik akademııalyq M.Lermontov atyndaǵy drama tea­try­ Ý.Shekspırdiń «Romeo men Jýletta» spektaklimen qatysyp, «Eń úzdik spektakl» júldesin jeńip aldy. «Eń úzdik áıel beınesi úshin», «Eń úzdik qosalqy rólder úshin» – teatrdyń tanymal ártisteri Vıktorııa Pavlenkoǵa, Irına Lebsakqa, Tatıana Banchenkoǵa, son­daı-aq, «Eń úzdik akterlik ansam­bl úshin» júldesi Roman Jý­kov, Maksım Lýkoıanov, Dmıtrıı Bag­rıa­nsev, Ilıa Shılkın men Raýf Habı­býllınge tapsyryldy. ...Bıyl jer-jerde «Ulttyq mý­zeıge syı tartý» aksııalary ótti. Elordadaǵy oblystardyń mádenıet kúnderi aıasynda barlyq óńirlerdiń derlik beıneleý jáne qolóner sheberleriniń kórmeleri uıymdastyryldy. Munda sonymen qatar sheteldik jekelegen tanymal tulǵalar men mýzeılerdiń kórmelerin ótkizý turaqty dástúrge aınalǵan. О́tip ketip bara jatqan jyldyń jetistikterine mán bersek, Almaty­da «Alataý» dástúrli óner teatry, Astanada Qazaq Ulttyq horeografııa akademııasy ashyldy. Áıgili «Qazaqkonsert» ujymy qaı­ta qu­ry­lyp, elordaǵa qonys aýdar­dy. Sondaı-aq, onyń janynan «Astana-mıýzıkl» mýzykalyq teatry quryl­dy. Jas ujymnyń tól týyndysy – «Dostar serti» qoıyl­y­­my óte sátti ótti. Estradalyq, dás­­túrli ánshi­lerdiń halyqaralyq, res­pýb­lıkalyq baıqaýlardaǵy oljalary otan­dyq ónerdiń ortaq jetistigi bolyp tabylady. Qysqasy, «Ulttyń ar­tyq­shylyǵy onyń mádenıeti men ónerine qarap baǵalanady» desek, ónerdiń óter jylǵa eshqandaı ókpesi joq eken. Bıylǵy jyl tek mańyzdy oqıǵalarymen ǵana este qalypty, rýhanı kókjıektiń shuǵylaly jaryǵy molyraq tógilipti. Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan»