Táýelsizdigimizdi aıshyqtaıtyn ári zor tarıhı sáýletke ıe eskertkishterdiń biri – búgingi «Abylaı han» rezıdensııasy. Jurtshylyq zerdesinde «Abylaıdyń aq úıi» retinde jattalyp qalǵan qymbat jádiger týraly ǵalymdardyń, zertteýshilerdiń eńbekterinde tam-tumdap bolsa da aıtylady. Olardyń sıpattaýynsha, úsh júzdiń basyn biriktirýge umtylǵan uly hannyń ordasy 1760 jyldary Esil ózeniniń jaǵalaýynda, qyzyl jarlaýytta aǵashtan turǵyzylǵan kórinedi.
Kezinde ult janashyrlary el aýzyndaǵy ańyzdarǵa súıenip qana qoımaı, Petropavl qalasy eki ret joıqyn jalyn qushaǵyna oranǵanda, órtenip qańqasy qalǵanyn, onyń ornyna kirpishten boı kótergen ǵımaratqa ár jyldary lazaret, áskerı bólim, sport kesheni ornalasqanyn, memlekettik múlikter tizimine «Abylaıdyń aq úıi» retinde tirkelip, qorǵaýǵa alynǵanyn alǵa tarta otyryp, óz oı-pikirlerin dáleldep baqqan. Bertinde sol kezdegi oblys ákiminiń orynbasary Qýat Esimhanovtyń suratýymen Reseıdiń Syrtqy ister mınıstrliginen jáne Omby oblystyq muraǵatynan Abylaıǵa 1762-65 jyldary úı salynǵanyn aıǵaqtaıtyn qujattardyń kóshirmeleri aldyrtylyp, bolǵan dúnıeni joqqa sanap júrgenderdiń aýzyna qum quıylǵan. Jer betinen joıylýǵa sál-aq qalǵan nysandy qalpyna keltirýdiń tehnıkalyq-ekonomıkalyq syzbasy túzilip, tarıhı eskertkishti múmkindiginshe saqtap qalýdyń joldary qarastyrylǵan.
Keshen quramyna rezıdensııa, kanselıarııa, han jáne qonaqtar tynyǵatyn bólmeler, qudyq, monsha kirgizilip, aty ańyzǵa aınalǵan aq orda barynsha jandandyrylyp, túpnusqaǵa uqsatylǵan. Aımaqtyń sol kezdegi basshysy Taıyr Mansurov Prezıdentke hat jazyp, jańǵyrtý jumystaryna qarjylaı kómek kórsetýdi ótinipti. Sodan «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasyna engizilip, jarty mıllıard teńgeden astam qarajat bólingen.
Qaıta jańǵyrtylǵan kóne ǵımarat búginde «Abylaı han» rezıdensııasy degen ataýǵa ıe. 1,2 gektar aýmaqty alyp jatyr. Murajaı birneshe zaldan turady. Olarda zamanynan asyp týǵan qaıratkerge qatysty qundy jádigerler toptastyrylǵan. Ásirese, qazaq jasaqtarynyń jońǵarlarmen shaıqasyn beıneleıtin polotno tutas qabyrǵany alyp, erekshe kóz tartady. Taq zalyna kirgende tiri han qarsy alǵandaı áserge bólenesiz. Osydan eki ǵasyr buryn Mońǵolııa jerinen tabylǵan dýlyǵa – qymbat múlikterdiń biri. Jylyna shamamen 20-25 myń adam qyzyqtaıtyn kórinedi. Aralarynda sheteldik týrıster de az emes.
Bárinen de rezıdensııa aldyndaǵy «At ústindegi Abylaıdyń» segiz metrlik aıbarly tulǵasy táýelsizdigimizdiń tapjylmas belgisindeı asqaq kórinetinin aıtsańshy!
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
PETROPAVL