Ulttyń uıytqysy, jurttyń jetekshisi bolǵan Alash arystarynyń alǵa qoıǵan maqsaty, kózdegen jeri, dittegen muraty táýelsizdik edi. Táýelsizdik jolynda kúresken ulylarymyzdyń kósh basynda «Qazaqtyń – Qazaqstannan basqa Otany joq» dep qaımyqpaı aıtqan Álıhan Bókeıhanovtyń turǵany anyq. Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy men sol ult asylynyń 145 jyldyǵyna arnalǵan «Alash muraty jáne Táýelsiz Qazaqstan» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa keshe elordadaǵy Táýelsizdik saraıynda ótti. Mundaı alqaly basqosýǵa «Nur Otan» HDP, «Azattyq» – «Azat Eýropa», Azattyq radıosynyń Qazaq redaksııasy, «Abaı.kz» aqparattyq portaly jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti uıytqy boldy. Konferensııa jumysyna Alash týraly tyńǵylyqty zerttep júrgen ǵalymdar, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa, Memleket tarıhy ınstıtýttarynyń basshylary, Syrym jáne Nurym Bókeıhanovtar, ózge de azamattar, otandyq jáne sheteldik sarapshylar qatysty. Bulardyń arasynda AQSh-tan, Japonııadan, Reseıden, Chehııadan, Mońǵolııadan kelgen qonaqtar da bar.
Alǵashqy sózdi «Nur Otan» HDP hatshysy, saıası ǵylymdar kandıdaty Erlan Qarın alyp, táý eter táýelsizdigimiz týraly jan-jaqty aıta kelip, Táýelsizdik Kenesary, Álıhan, Ahmet, Mustafa, Smaǵul, Mirjaqyp, Maǵjan, Shákárim jáne túrli dáýirlerde qurban bolǵan basqa da urpaqtardyń ańsaǵan armany edi. Sol erkindikke jetkizgen qazaqtyń órshil rýhy. Bul rýh qar jamylyp, muz tósense de keńes ımperııasyna qarsy shyqqan jeltoqsandyqtardy da jasqandyra almady. Sóıtip, qazaq qamyndaǵy azattyq rýh 1991 jyly táýelsizdikke bastap ákeldi, dep el úshin, el táýelsizdigi úshin kúresken arystardyń biri Álıhan Bókeıhanov ekenin qadap aıtty. Osyndaı bolmysy bólek, bitimi eren, tulǵasy bıik, tuǵyry myqtylardy jańǵyrtý arqyly keıingi urpaqtyń boıyna otanshyldyq sezimdi sińirýge bolatynyn da nazarǵa saldy.
Budan keıingi sózdi alashtanýshy, kórnekti ǵalym T.Jurtbaı alyp, Alash kósemi týraly arnaıy konferensııa uıymdastyrý Qazaqstannyń saıası partııasynyń qýat alyp kele jatqanyn dáleldeıdi. Bul úlken ulttyq jubanysh, uıymdastyrýshylarǵa myń alǵys deı kelip, Bókeıhanov jáne ulttyq birlik ıdeıasy týraly oı órbitti. Al Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory E.Sydyqov Alash jáne qazirgi zaman týraly áńgime qozǵap, elimizdegi demokratııanyń saltanat qurýy týraly baılanyp, baıyptalyp Alash qozǵalysynyń tabıǵatyn, taǵylymyn aıqyndaý jolynda atqarylýǵa tıis bes usynysyn jurt talqysyna saldy. Máskeýden kelgen professor D.Amanjolova Bókeıhanovtyń saıası sabaqtary, japonııalyq professor Tomohokı Ýıama Álıhan men onyń zamandastarynyń HHI ǵasyrdyń basyndaǵy halyqaralyq ahýaldy uǵynýy, AQSh-tan kelgen Karnegı korynyń ǵylymı qyzmetkeri, Orta Azııa boıynsha sarapshy Marta Brıl Olkott Alash jáne Álıhan jaıly oı qozǵap, Qazaqstannyń ótkeni men búgingisine toqtaldy. «Azattyq» radıosynyń Pragadaǵy tilshisi S.Aqqululy Álıhan Bókeıhanovtyń ult kósemi bolarlyq úlgisin tilge tıek etse, professor D.Qamzabekuly Álıhan jáne ult rýhanııaty, professor B.Aıaǵan Álıhannyń asqaq armany, H.Ábjanov Bókeıhanov ult zııalylarynyń kóshbasynda turǵany týraly taldaýlar jasady.
Budan keıin konferensııaǵa qatysýshylar seksııalarda táýelsizdik jáne Álıhan Bókeıhanov degen taqyryptar boıynsha jumys jasady. Osy jıynnyń aıasynda Alash arysynyń «Álıhan Bókeıhan. Shyǵarmalarynyń tolyq jınaǵy – Polnoe sobranıe sochınenıı» degen 7 tomdyq kitabynyń tusaýkeseri boldy. Sol sekildi Álıhan Bókeıhanov pen onyń «Alash qozǵalysyndaǵy úzeńgilesteriniń ómiri men qyzmeti týraly muraǵat qujattardyń, tarıhı derekter men jádigerlerdiń jáne sýretterdiń kórmesi ótti.
Súleımen MÁMET.