BAIQAÝ QALAM QÝATYN BAIQATTY

“Nur Otan” halyqtyq-demokratııalyq partııasy ótken jyly elimizdegi BAQ-tar arasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly jazylǵan eń úzdik maqalalarǵa kezekti baıqaý jarııalaǵan bolatyn. Keshe osy baıqaýdyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi bolyp ótti. Marapattaýdy júrgizgen “Nur Otan” HDP Tóraǵasynyń birin­shi orynbasary Nurlan Nyǵ­matýlın Memleket basshysy, partııa kósh­basshysy Nursultan Nazarbaev jemqorlyqpen kúres elimizdiń ne­gizgi, basym jumys baǵyttarynyń biri ekendigin aıtqandyǵyn atap ótti. Bul oraıda ol Elbasynyń BAQ turaq­ty túrde jemqorlyqqa qarsy aýqymdy nasıhattaý jumys­taryn júrgizýi tıis, degen sózin tilge tıek etti. N.Nyǵmatýlın negizgi maq­sat­qa qol jetkizý úshin jem­qor­lyqqa qarsy jalpyhalyqtyq qozǵa­lys­ty qurýda partııa ár túrli for­ma­lar men ádisterdi paıdalana­ty­nyn aıtty. О́tken jyly qurylǵan medıa-ortalyq jarty jylda jemqorlyq derek­teri boıynsha 20 jýrnalıstik tergeýler júrgizdi. Qoǵamda jem­qorlyqqa qarsy kóz­qa­ras qa­lyptastyrý úshin qazaq­stan­dyq buqaralyq aqparat qural­dary úlken áleýetke ıe bolǵan­dyq­tan, ekinshi jyl qatarynan partııa uıymdastyryp otyrǵan jýrna­lıster arasyndaǵy baıqaý tıimdi formalardyń biri bolyp taby­lady. Baıqaýǵa barlyǵy 64 qa­tysýshy atsalysyp, bedeldi qa­zylar alqasynyń qaraýyna 136 materıal usynylǵan. Sóıtip, olar BAQ-tardaǵy úzdik jarııa­lanym­dar”, “Eń úzdik beıne­sıýjet/tele­vızııalyq baǵdar­lama”, “Eń úzdik jýrnalıstik tergeý” sekildi úsh no­mı­nasııa boıynsha júzden júırik jeńim­pazdar men laýreattardy anyqtady. “Egemen-aqparat”. BRIýSSELDE EÝROODAQPEN KEŃES О́TKIZILEDI Keshe Syrtqy ister mınıstr­ligi­niń resmı ókili Asqar Abdrah­manov aptalyq brıfıng ótkizdi. Onda syrtqy saıasat salasyndaǵy osy aptada bolatyn negizgi is-áreketter týraly aıtyldy. Sonyń ishinde 20 qańtarda EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń elimizde tir­kel­gen dıplomatııalyq korpýs ókil­derimen kezdesý ótkizetini bel­gili boldy. Onda Is basyndaǵy tór­aǵa dıplomatııalyq korpýs bas­shylaryn halyqaralyq qaty­nas­tardaǵy kókeıkesti máselelerdi she­shýdegi Uıymnyń úlesi men tıim­diligin arttyrýǵa baǵyttalǵan Qa­zaqstan tóraǵalyǵynyń basym ba­ǵyttarymen tanystyrady dep kútilýde. Sonymen birge, 20 qańtarda Mem­lekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Jappaı qyryp-joıatyn qarýlardy taratpaý máseleleri jónindegi komıssııanyń alǵashqy otyrysyn ótkizedi eken. Atalmysh komıssııa El­basynyń 2010 jylǵy 11 qańtar­daǵy Jarlyǵymen qurylǵan bolatyn. 26 qańtarda Is basyndaǵy tór­aǵa, Memlekettik hatshy – Syrt­qy ister mınıstri Qanat Saýda­baev Brıýsselde mınıstrler deń­geıindegi EQYU – EO birlesken otyrysyna qatysady. Josparlan­ǵan kelissózder barysynda Aýǵan­stan problematıkasy, “sozylyp ketken janjaldardy” retteý, “Kor­fý úderisin” odan ári ilge­riletý jáne Eýropa qaýipsizdiginiń bolashaǵy jónindegi únqatysýlar sııaqty eki jaqty da qyzyqtyra­tyn máseleler boıynsha pikir alma­sylady dep kútilýde. Sapar aıasynda Q.Saýdabaev­tyń Belgııa Koroldigi, Eýroodaq jáne NATO basshylarymen kezdesýi josparlanǵan. Qazaqstannyń Saýd Arabııasy Koroldigindegi elshiliginiń aqpa­ra­tyna qaraǵanda, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen BUU-nyń 2010 jyldy Mádenıetter ja­qyndasýynyń jyly dep jarııa­laý­yna sáıkes Islam Konferen­sııa­sy Uıymynyń (IKU) Bas hat­shysy qa­tysýshy memleketterden dinara­lyq jáne mádenıetaralyq únqa­ty­sý­lardy, túsinistik pen ynty­maq­tas­tyqtardy burynǵydan góri yn­ta­landyra túsetin qosymsha shara­lar ótkizýdi surady. Sonymen bir­ge, belgilengen sharalar men usy­nys-pikirler týraly Qazaqstan ta­ra­byn qulaqtandyryp qoıýdy usyndy. A.Abdrahmanov sóziniń sońynda Qazaqstannyń  2011 jyly IKU-nyń tóraǵasy bolyp saılanýyn elimizdiń musylman álemindegi zor bedeliniń kórinisi ekendigimen baı­lanystyrdy. Astana IKU Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń 38-shi tóraǵasy bolyp saılanýyna  úlken mán beredi jáne ol Qazaqstan dıplomatııasynyń 2010 jyly EQYU-ǵa tóraǵalyq etýimen bas­talǵan belsendi áreketiniń jalǵasy bolady dep úmittenedi, dedi ol. Osydan keıin resmı ókil jýr­na­lıs­terdiń suraqtaryna jaýap berdi. Jaqsybaı SAMRAT. MINDET ORYNDALÝYMEN QUNDY Keshe Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Dıachenkonyń jetekshiligimen ótken Úkimet saǵatynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdiqalyqova “Áleýmettik-eńbek salasy: 2009 jyldyń qorytyndylary jáne 2010 jyldyń negizgi basymdyqtary” taqyrybynda baıandama jasady. 2009 jyldyń basynda elimizdiń eńbek rynogynda kúrdeli ahýal qalyptasqandyqtan, jumyssyzdardyń sany artqan. “Jumyssyz­dar­dyń jalpy sany 135 myń adamdy quraı­tyn 264 kásiporyn óndirisin tolyqtaı jáne jarym-jartylaı toqtatty. 25 myńy jar­tylaı jumys kúnimen qamtylsa, 15,6 myńy eń­bekaqysy saqtalmaıtyn demalysqa shyq­ty”, dedi mınıstr osy oraıda. Jumys­syz­dyqtyń kóbeıýi munaı-gaz óndirisi basym ól­kelerde baıqalǵan. Sarapshylar 136 myńnan astam jumys orny qysqarady dep boljaǵan, al buǵan sol kezdegi jumyssyzdardy qosqanda 700 myńǵa tarta azamat jumyspen qamtý problemasyna tap kelýi yqtımal edi. Osyndaı jaǵdaılarda Úkimet strategııalyq úsh baǵytty – jumystan bosap qalǵandarǵa nazar aýdarý, jańa jumys oryndaryn ashý, kadrlardy daıarlaý jáne qaıta daıarlaý ba­ǵyt­taryn anyqtady. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı Ulttyq qordan jáne respýblıkalyq bıýdjetten 1,2 trln. teńge bólindi. Sonyń nátıjesinde, ótken jyldyń sáýir aıynan bastap eldegi jasyryn jumyssyzdyqtyń kólemi 3,5 esege tómendedi. Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyra otyryp, eńbek rynogyn turaqtandyrý, aımaq­tyq jumyspen qamtýdy jáne mamandardy qaıta daıarlaýdy qamtamasyz etý úshin respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetterden qosymsha 191,5 mlrd. teńge nemese 1,3 mlrd. AQSh dollary bólingen. “Jol kartasy” boıynsha 5 261 joba iske asyrylsa, bul – josparlanǵannyń 99,8 paıyzy. Sóıtip, 2009 jyly 109,3 myń jumyssyz qoǵamdyq jumystarǵa jiberilse, bul – 2008 jylǵy deńgeıden 80,5 paıyzǵa artyq. Sońǵy 3 jylda Qazaqstandaǵy zeınetaqy tólemderiniń ortasha mólsheri 1,6 esege artqan. Sonymen birge, 677 myńǵa tarta adam jı­naqtaýshy zeınetaqy júıesinen zeınetaqy ala bastady. Memlekettik áleýmettik járdemaqylar mólsheri (onyń ishinde): múgedektik boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqynyń ortasha mólsheri 2007 jyly 9 331 teńgeden 2009 jyly 14 094 teńgege deıin; asyraýshysynan aıyrylý boıynsha 8 507 teńgeden 12 534 teńgege deıin; jasyna baılanysty – 4 670 teńgeden 6 858 teńgege deıin ósken. Bala týǵanda beriletin birjolǵy járdem­aqy 2 esege, balany bir jasqa tolǵanǵa deıin kútýge tólenetin aı saıynǵy járdemaqy 1,6 esege ulǵaıtyldy. Osyndaı járdemaqylardy 410 myńǵa jýyq otbasy aldy. №2 tizimge jatatyn adamdarǵa járdemaqylar engizilip, tólenýde. Mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesiniń qatysýshylary úshin tólemderdiń ótken jylǵy ortasha mólsheri 5 199 teńge boldy. Tek qana júktilik pen bala týýǵa jáne balany bir jasqa tolǵanǵa deıin kútýge 41,8 mlrd. teńge bólindi. 1,2 mln.-nan astam adam járdemaqy alýshylardyń zańnamada belgilengen sanattaryna qaraı 1-den 15-AEK (aılyq eseptik kórsetkish) mólsherinde arnaıy memlekettik járdemaqylar aldy. Sóıtip, 4 mln.-ǵa jýyq adam nemese eldegi halyqtyń tórtten bir bóligi aı saıyn jáne ýaqtyly respýblıkalyq bıýdjetten áleýmettik járdemaqylar alyp turdy. Qosymsha baıandamany palatanyń Áleý­mettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Dı­nara Nóketaeva jasady. Depýtat ótken jyly qabyldanǵan zańdyq qujattardy erek­she atap ótti. Eńbek kodeksine, “Jumyspen qamtý týraly” jáne “Mindetti áleýmettik saqtandyrý týraly” zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilse, olar “Jol karta­sy­nyń” oıdaǵydaı iske asyrylýyn qamtamasyz etýge, eńbek rynogyndaǵy ahýaldy birshama turaqtandyrýǵa jáne elde jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeýge múmkindik týǵyzdy. Sol sııaqty “Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattardyń jeke­le­gen sanattaryn áleýmettik qoldaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly” zańdyq qujat ta aıtarlyqtaı ıgi yqpa­lyn tıgizgeni málim. “Bizdiń aldymyzda asa mańyzdy mindetter tur. Bárimiz de “Nur Otan” HDP-nyń halyqty áleý­mettik qorǵaý salasynda qandaı úlken mindetter alǵanyn jaqsy bilemiz. Árıne, olardyń tolyq iske asyrylýyna álemdik eko­nomıkadaǵy bolyp jatqan qıyndyqtar edáýir keri yqpalyn tıgizip otyr. Alaıda, bizder oǵan qaramastan, alǵan barlyq mindetterimizdi oryndaýǵa qosymsha kúsh-jiger tabýymyz kerek”, dedi komıtet tóraıymy. Úkimet saǵa­tyn­da depýtattar N.Sabılıanov, A.Samaqova, A.Momyshev, M.Tynykeev jáne ózgeleri suraqtar qoıdy. Sonyń barysynda áleýmettik salanyń zańnamalyq bazasyn jetildirý boı­yn­sha birlesip jumys isteý qajettigine nazar aýdaryldy. Úkimet saǵatyn Májilis Tóraǵa­sy­nyń orynbasary S.Dıachenko qorytyndylady. Asqar TURAPBAIULY. EL BOLAShAǴY – ǴYLYMDA, ǴYLYM BOLAShAǴY – JASTARDA El Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen ótken tikeleı telejelide bilim salasyna baılanysty bes myńnan astam suraq túsken eken. Bul oryndy da. О́ıtkeni, búgingi tańda táýelsiz elimizdiń aıaǵyna nyq turýy úshin bilim men ǵylym salasynyń atqarar róli erekshe. Elbasy Nursultan Nazarbaev Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­versıtetinde bolyp, osynda oqyǵan dárisinde bul máselege aıryqsha na­zar aýdar­dy. Bir mezgilde Qazaq­stan­nyń bar­lyq ýnıversıtetteriniń stý­dent­te­ri onlaın júıesinde tikeleı tyń­daǵan bul dáriste Elbasy Qazaq­stannyń endigi bolashaǵy bilimdi jastarda ekendigin qadap aıtty. Dáristiń “Intellektýaldy ult” atty taraýynda ǵylym men bilim­niń ınnovasııalyq damýyna aı­ryq­sha toqtala ketken Elba­sy­nyń jastarǵa: “Ǵylymǵa ba­ryń­dar, qulshynyńdar, ózderiń­niń zertteý talant­taryńdy júze­ge asy­ryńdar! Qazirgi Qazaqstan úshin úlken múm­kindikter bar”, – degen sózi tek jas stýdentter ǵana emes, ózde­riniń sanaly ǵumy­ryn jas ur­paq­qa bilim berý men ǵylym sala­syna arnap kele jatqan ustazdar qaýymyna da úlken áser etti. Ýnıversıtettiń hımııa fa­kýl­te­tiniń jańadan ashylǵan ǵımaratynda bolǵan Elbasy bizdiń “Hımııalyq fı­zıka jáne joǵary molekýlalyq qo­sylys­tar hımııa­sy” kafedrasy­nyń da ju­mys­tary­men tanysyp, mun­da­ǵy atqarylyp jatqan shara­lar­ǵa oń baǵa berdi. Rasyn aıtý kerek, polımerler hı­mııa­sy salasynda aýyz toltyryp aı­tarlyqtaı je­tis­tikterge jetken bizdiń kafe­dra­nyń ustazdary, ǵa­lym­dary, stý­dentterine Elba­sy­nyń bul sózi úlken kúsh-jiger berdi. Búginde qoǵamda “jastar ǵy­lym­men aınalyspaıdy, oǵan qa­ra­ǵanda aqshasy kópteý oryn­darǵa ketip qala­dy” degen pikir qa­lyp­tasqan. Bul sóz­diń bir jaǵy­nan qaraǵanda jany bar shyǵar. Biraq, qanshalyq­ty qıyn jaǵ­daıda bolsa da ǵylym­men aına­ly­sý­dy júrek qalaýymen tańdaǵan jas­tardyń da aramyzda bar ekendigin aıta ketý kerek. Perızat ÚRKIMBAEVA, hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń dosenti. “ARDAGERLERDI  ARDAQTAIYQ” AKSIIаSY  BASTALDY О́zderińizge málim, Elbasynyń bastamasymen Uly Jeńistiń 65 jyldyǵy qarsańynda “Ardager­ler­di ardaqtaıyq” uranymen qaı­yrym­­dylyq aksııasynyń uıym­das­tyrylýy aǵa býynǵa kórsetiler qo­shemet pen qurmettiń kórinisi bol­maq. Jyldar jyljyp ótken saıyn qatarlary sırep bara jatqan ar­dagerlerge qurmet kórsetýdiń maqsaty olarǵa áleýmettik kómek kórsetý bolyp tabylady. Osyndaı izgilikti shara “Nur Otan” HDP oblystyq fılıaly­nyń bastamasymen Syr aımaǵynda bastaý aldy, ıaǵnı oblys arda­ger­lerine arnap, úlken is-shara ótki­zildi. Oblystyq fılıal tóraǵasy­nyń birinshi orynbasary О́lmeshan Bolatbekov maıdangerlerdiń erlik isterin, olardyń jas urpaqty otan­súıgishtikke, patrıottyqqa tárbıe­leýdegi rólin jan-jaqty baıan etip, memleket tarapynan olarǵa ja­salyp jatqan qamqorlyq aıasynyń keńeıip kele jatqanyn jetkizdi. Basqosýda soǵys ardagerleri Tá­nesh Orazov, Keńes Qalıev, Ydy­rys Qalıev Elbasyna degen rıza­shylyqtaryn júrekjardy lebiz­deri­men jetkizdi. Ardagerlerge jer­gilikti ónerpazdar toby án-jyrmen shashý shashty. “Ardagerlerdi ardaqtaıyq” atty respýblıkalyq aksııa shilde aıyna deıin jalǵasady. Erkin ÁBIL, Qyzylorda.