Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda aldymyzǵa kóptegen mindetter qoıdy. Bilim, densaýlyq, kásipkerlik salalarynda tyń qarqyn, ıgi jobalardy qolǵa alýdy mindettedi. Sondaı-aq, «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda da ulttyq qundylyqtardy negizge alyp, naqty jobalardy atap kórsetti. Elbasy aıtqandaı, halqymyz úshin «Týǵan jer» baǵdarlamasynyń mańyzy eren. Sebebi, árbir azamat óziniń týǵan jerinen qanattanyp shyǵady. Búgingi tańdaǵy basty maqsat týǵan jerdi túletý bolmaq.
Búgingi tańda T.Rysqulov aýdanynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy oń kórsetkishke ıe. Onyń ishinde, ónerkásip, shaǵyn jáne orta bıznes, áleýmettik salalarda da birqatar tabystarǵa qol jetkizildi. Aǵymdaǵy jyly da aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaqsartý baǵytynda aıtarlyqtaı jumystar atqaryldy. Máselen, 37 000 ga kúzdik bıdaı, 44 000 gektarǵa jazdyq arpa, 16 000 gektarǵa maqsary sebildi. Sondaı-aq, 400 gektarǵa qant qyzylshasy, 100 gektarǵa júgeri, 30 gektarǵa suly, 500 gektarǵa kartop, 400 gektarǵa kókónis, 100 gektarǵa baqsha, 9 400 gektarǵa jońyshqa sebilip, 35 000 gektarǵa taza par aıdalyp, 141785 gektar egistik tolyq ıgerildi.
Qant qyzylshasyn egý úshin Merki jáne Taraz qalasyndaǵy qant zaýyttarynan fransýzdyń «avantaj» tuqymy alynýda. Kóktemgi jáne kúzgi dala jumystary men egin orý jumystaryna kepildendirilgen janarmaıǵa qajettilik anyqtalyp, oǵan 5 100 tonna suranys berildi. Onyń ishinen kóktemgi dala jumystaryna bólingen 2 235 tonna janar-jaǵarmaıdyń 1 500 tonnasyna suranys berilip, belgilengen operator «Taraz Munaı Oıl» JShS-nen 910 tonna alyndy.
Aýdanda 5 jylyjaıda eki kezeńde kókónis ónimderi jınalyp, olar aýdanda jáne Taraz qalasynda satylýda. Sonymen qatar, 74,48 gektar kópjyldyq jemis aǵashtaryna tamshylatyp sýarý ádisi, 300 gektar egistik alqapqa shashyratyp sýarý ádisi qoldanyldy. Jáne 600 gektar alqapqa elektr jelileri tartylyp, 27 dana artezıan qudyqtary qazyldy.
Aýdan mal sharýashylyǵy jóninen de órkendep keledi. Maldyń sany jáne mal ónimderiniń kólemi ótken jyldyń úsh aıymen salystyrǵanda kóbeıgen. Qoı-eshki 13 563, jylqy 772, iri qara 400, shoshqa 1 224, túıe 22 jáne qus sany 1 292 basqa deıin artqan. Sonymen qatar, aýdanda 2 174,5 tonna et, 2 174,5 tonna sút jáne 279,4 myń dana jumyrtqa óndirildi.
Memlekettik baǵdarlamalardyń da bereri kóp. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha sáýir aıyna 56 bas sıyr alynyp, tapsyrma 27, 5 paıyz oryndaldy.
«Altyn asyq» baǵdarlamasy boıynsha 737 bas qoı satyp alynyp, tapsyrmanyń 92,8 paıyzy oryndaldy. «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha 35 bas jylqy malyn satyp alý josparlanyp, 12 bas jylqy alynyp, jospar 34,3%, «Jaıylymdardy sýlandyrý» baǵdarlamasy boıynsha 13 dana qudyq qazylyp, jospar 185,7% oryndaıdy. Mal bordaqylaý alańdaryn qurý boıynsha 2017 jyldyń basynan 750 bas qoıǵa jáne 50 bas iri qaraǵa arnalǵan túpkilikti mal bordaqylaý keshenderi iske qosyldy.
Al ónerkásip salasy boıynsha 1 371,8 mıllıon teńgeniń ónimderi óndirilip, ótken jylmen salystyrǵanda naqty kólem ındeksi 106,6 paıyzdy qurady. Shaǵyn jáne orta bıznes salasynda da aıtarlyqtaı nátıjeler bar. Tirkelgen barlyq shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 3 705-ti qurap, 272-ge kóbeıdi. Aýdannyń shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasynda jumyspen qamtylǵandar sany 10 000-ǵa artyp, 103% qurady. О́tken jyly 10 011 bolǵan. Sondaı-aq, 1 184,3 myń teńgeniń qurylys jumystary atqarylyp, negizgi kapıtalǵa 1 477,5 mıllıon teńge ınvestısııa jumsaldy.
Avtomobıl joldaryn kútip ustaý da basty nazarda. Atalǵan maqsat boıynsha 13 eldi mekenniń uzyndyǵy 18,6 shaqyrymdy quraıtyn 24 kóshe joldaryna ortasha jóndeýge 173,4 mıllıon teńge bólingen. Kazirgi kezde memlekettik satyp alý konkýrstarynyń qorytyndylary anyqtaldy. Aýdandyq mańyzy bar «Jalpaqsaz – Tassholaq» avtojolyn ortasha jóndeýge bólingen 57 982,0 myń teńgege jumystar mamyr aıynda bastalyp ketti.
Jumyssyzdyq pen kedeıshilik te aýdanda tómen deńgeıde. Atap aıtsaq, 47 022,0 myń teńge balalar járdemaqysy, 1 296,0 myń teńgeniń memlekettik ataýly áleýmettik kómegi tólendi jáne 80 otbasyna 1 346,0 myń teńge turǵyn úı járdemaqysy taǵaıyndaldy.
Aýdan boıynsha 136 jańa jumys oryndary ashyldy. Tirkelýge qaıyrylǵan azamattardyń jumysqa ornalasýy 46,5 paıyz bolsa, nysanaly topqa jatatyn azamattardyń jumysqa ornalasýy 60,1 paıyzdy quraıdy. Jumyspen qamtý ortalyǵynda «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń» birinshi baǵyty boıynsha qysqa merzimdi oqýǵa 93 273,0 myń teńge qarajat bólinip, 309 adamdy oqytý josparlanýda. Sondaı-aq, baǵdarlamanyń ekinshi, úshinshi baǵyttary boıynsha da naqty jumystar atqarylady.
Elbasynyń basymdyq bergen negizgi mindetteriniń biri – buqaralyq sportty damytý. Bul turǵyda da aýdanda kóptegen jumystar atqaryldy. Sport úıirmelerinde sporttyń 12 túrimen 1 200 jasóspirimder men jastar dáris alýda.
Búginde T.Rysqulov aýdany turaqty túrde damý ústinde. Aldaǵy ýaqytta alǵa qoıǵan mindetter oryndalyp, josparlar júzege asyrylatyn bolady.
Jarylqasyn AITAQOV, T.Rysqulov aýdanynyń ákimi
Jambyl oblysy