EQYU men EÝROODAQ ÁRIPTESTIKTI NYǴAITPAQ

Seısenbi kúni Venada Eýropa­daǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tas­tyq jónindegi uıymnyń Turaqty keńesiniń arnaıy otyrysy bolyp ótti. EQYU-ǵa qatysýshy elderdiń ókilderi aldynda Eýropa Odaǵyna 2010 jyldyń birinshi jartyjyl­dyǵynda tóraǵalyq etetin Ispanııa Koroldiginiń Syrtqy ister mınıstri Mıgel Anhel Mora­tınos sóz sóıledi. Ádette beısenbi saıyn bolatyn májilis osy joly joǵary meıman qurmetine kezekten tys shaqyryl­dy. Sońǵy jyldary qalyptasqan dástúr boıynsha Eýropa Odaǵyna tóraǵalyq etetin árbir el óz qyz­metin EQYU-ǵa kelip, basymdyq­taryn jarııalaýdan bastaıdy. Onyń sebebi Eýroodaq pen EQYU-nyń tyǵyz baılanysta jáne kóp­tegen birlesken jobalardyń bolýyn­da jatyr. Eýroodaq – EQYU-nyń asa iri áriptesi. EQYU-ǵa qatysýshy 56 memlekettiń 27-si Eýroodaq músheleri bolyp tabyla­dy. EQYU-nyń jıyntyq bıýdje­tiniń 70 paıyzy jáne erikti jar­nalardyń 55 paıyzy Eýroodaq músheleri esebinen qalyptasady. Iаǵnı, Uıymdaǵy salmaǵy men róli orasan. Al mınıstr Moratınosqa kele­tin bolsaq, Venanyń Hofbýrg saraıy oǵan beıtanys meken emes. Osydan dál úsh jyl buryn Ispa­nııanyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy bastalǵan kezde Moratınos myrza EQYU shtab-páterinde óz eliniń Uıymdaǵy basymdyqtaryn jarııa­laǵan bolatyn. Sol 2007 jyldyń qarashasynda ıspan tóraǵalyǵymen ótken EQYU Syrtqy ister mınıs­­trleriniń Madrıdtegi keńesinde Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵy boıynsha tarıhı sheshim qabyl­danǵan edi. Al búgingi Ispanııanyń Eýro­odaqqa tóraǵalyǵy Odaqtaǵy jańa­rý kezeńine tuspa-tus keldi. Eýro­odaqtyń sheshim qabyldaý tetikte­rin jetildirýge baǵyttalǵan, ári Odaqtyń turaqty prezıdenti men syrtqy saıasat basshysyn taǵaıyn­daýdy kózdeıtin Lıssabon kelisimi jýyrda ǵana kúshine endi. Osy jańalyqtardy iske qosý ıspan tóraǵalyǵynyń mindetine kiretin bolady. Sondyqtan da bolar ıs­pan­dyqtar óz tóraǵalyǵyna “Eý­ropany jańartý” uranyn tańdap aldy. Turaqty keńes májilisinde sóılegen M.Moratınos Qazaqstan­dy EQYU tóraǵalyǵymen quttyq­tady. Onyń pikirinshe, bul oqıǵa Qazaqstan men Uıym aldynda orasan tarıhı múmkindik ashady, sonymen qatar, Eýroodaq pen Or­talyq Azııany odan ári jaqyn­dastyrýǵa orasan serpin beredi. Turaqty keńes otyrysynda M.Moratınos Korfý úderisi aıa­syn­daǵy eýropalyq qaýipsizdik jónindegi únqatysý týraly aıryq­sha toqtaldy.  Korfý úderisiniń EQYU-da ornyqqany Eýropadaǵy qaýipsizdiktiń  jahandyq ári bó­lin­beı­tin sıpatqa ıe bolǵanynyń bel­gisi bolyp tabylady, dedi mınıstr. Eýroodaq Qazaqstannyń EQYU sammıtin shaqyrý týraly bastama­syn qoldaıdy, sonymen qatar jo­ǵa­ry deńgeıdegi kezdesýdi mazmundy etý qajet degen ustanymda. О́z tarapynan M.Moratınos sammıt ózekti máselelerdi sheshýge EQYU-ǵa asa qajetti saıası serpin berý turǵysynan óte mańyzdy bolady, dep sanaıdy. Qyrǵı-qabaq soǵys aıaqtalǵannan keıin jahandyq shıelenis aıtarlyqtaı azaıdy, degenmen, jeke aımaqtarda janjaldardy boldyrmaý boıynsha birlesip jumys jasaý qajet. Sonymen qatar, kún tártibinde “sozylyp ketken janjaldardy” retteý, lańkestikpen kúres, Aýǵanstandy turaqtandyrý jáne taǵy basqa máseleler bar. Mınıstr EQYU elderin senim sharalaryn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan Eýropadaǵy ádettegi qarýly kúshter týraly shart jáne 1999 jylǵy Vena qujatyn jandandyrýǵa sha­qyrdy. Sonymen birge qaýipsizdikti adam quqyǵy, zań ústemdigi, halyq­tyń ál-aýqaty, ekonomıka jáne ekologııalyq máselelerden ajyra­typ qarastyrýǵa bolmaıtynyna basa nazar aýdartty. Eýroodaq basshysynyń aıtqan­dary ótken aptada Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń EQYU Turaqty keńesiniń múshelerine arnaǵan úndeýimen tikeleı túıisedi. Ásirese, Qazaqstan tóraǵalyǵynyń ustanymyna negiz bolǵan tórt “T” – “trast” (senim), “tradıshn” (dás­túr), “transparensı” (ashyqtyq) jáne “tolerans” (tózimdilik) qazirgi halyqaralyq qatynastar úshin asa qajeti tuǵyrlar bolyp tabylady. Halyqaralyq uıymdar jumysynyń tıimdiligin jahandyq jańa qaterlerge sáıkestendirip, arttyrý máselesi barsha álem qaýymy úshin ózekti ekeni anyq. Májiliske tóraǵalyq etken elimizdiń EQYU-daǵy Turaqty ókili Qaırat Ábdirahmanov Turaqty keńes atynan mınıstrge jasaǵan mazmundy baıandamasy úshin shy­naıy alǵysyn bildirdi. О́tken apta­da óziniń baǵdarlamalyq málim­demesinde EQYU-nyń Is basynda­ǵy tóraǵasy, Qazaqstannyń Memle­kettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev “Biz EQYU-nyń basqa halyqaralyq uıymdarmen jáne ınstıtýttarmen yqpaldastyǵyn nyǵaıtamyz, olardyń ókilderin pikir almasý­larǵa jıi shaqyryp otyratyn bolamyz”, dep aıtqan bolatyn. Moratınos Qazaqstan tóraǵa­lyǵyndaǵy EQYU-da baıandama jasaǵan alǵashqy meıman ekenine elshi qýanyshpen nazar aýdardy. Al EQYU-nyń Eýroodaqpen tyǵyz baılanys kestesi kelesi ap­tada, 26 qańtarda Brıýssel qala­synda jalǵaspaq. Onda Memleket­tik hatshy – Syrtqy ister mı­nıstri Qanat Saýdabaev mınıstr­ler deńgeıindegi EQYU úshtigi men Eýroodaq birlesken otyrysyna qatysady. Kezdesý barysynda eki uıym ókilderi óz qyzmetteriniń úılestirý joldaryn talqylaıdy. Talqylanýy josparlanǵan taqy­ryptar arasynda aımaqtyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý, onyń ishinde Aýǵanstandy turaqtandyrý, “sozylyp ketken janjaldardyń” beıbit sheshimin tabý joldaryn izdestirý, eýropalyq qaýipsizdik sáýletiniń bolashaǵyn anyqtaıtyn Korfý úderisin ilgeriletý jáne basqa da ortaq qyzyǵýshylyq týdyratyn máseleler bar. Talǵat JUMAǴULOV, “Egemen Qazaqstan” – Venadan.