Elorda sportynyń eńsesi bıik

Elorda keshendi túrde jan-jaqty damyp kele jatqan jas qala. Joǵarydaǵy kórsetkish As­tana úshin ótpeli meje ekendigi anyq. Nege deseńiz, qazirdiń ózin­de bas qalamyzdyń birneshe shahardy basyp ozyp, reıtıng bo­ıynsha joǵary kóterilýge mol múm­kindigi bar. Buǵan alǵyshart ta jetkilikti. Eń bastysy, As­tana turǵyndary sport pen deneshy­nyq­tyrýdy ómirine serik etken sergek halyqtyń biri. Jurttyń salamatty ómir saltyna degen umtylysyn qala basshylary da tıimdi paıdalanyp, qýana qup­tap otyr. Jańadan boı kó­­terip jat­qan sporttyq jańa ǵı­ma­rat­tar, jurtty buqaralyq sport­qa ju­­myl­dyrýdy kózdegen keshendi is-sha­ralar osynyń aıǵaǵy bolsa kerek. Bıyldyń ózinde Astana qala­synda iri-iri on shara ótkizý jos­parda bar eken. Shyn mánisinde, bulardyń bári de bas qalamyzdyń álemdik sport qaýymdastyǵy al­dyndaǵy abyroı-bedelin ósirip qana qoımaı, reıtıng boıynsha da ilgeri jyljýyna septigin tıgizbek. Qala sportynyń basynda otyrǵan azamattardyń aıtýynsha, Astana bıyldyń ózinde álemdegi úzdik sporttyq 20 qalanyń qataryna qosylýy bek múmkin. Qazirgi tańda Astanada 2020 jyl­ǵa deıin buqaralyq sport­ty damytý baǵdarlamasy qa­byl­danǵan. О́tken jylǵy sta­tıstıkalyq derekterge sener bol­saq, elordada sportqa beıim halyqtyń sany óse túsken. Qalada sport túrlerinen mek­tep lıgasy, stýdentter jáne áýes­qoılar bi­rinshilikteri turaqty túr­de ótip kele jatqanyn esepke alsaq, jaqyn arada buqaralyq sportpen udaıy aınalysatyn halyq sanynyń úlesi 30 paıyzdyq mejege de jetip qalýy ábden múm­­kin. Jalpy, joǵaryda aı­tyl­ǵan buqaralyq sportty da­my­tý baǵdarlamasyn qabyldar aldyn­da Astana sportyna jaý­apty aza­mattardyń álemdik tá­ji­rıbege jáne de bilikti ma­mandardyń aqyl-keńesine súıe­ne otyryp, or­taq maqsat jolyndaǵy mańyzdy qu­jatqa erekshe mán bergendigi qýantady.  Qazirgi tańda Astana qala­syn­daǵy sporttyq ınfra­qu­ry­lym 654 nysannan quralady. Munyń úshten biri − aýlalardaǵy sport alańqaılary. Bul jumys, árıne, úzdiksiz júrgiziledi. Kún ótken saıyn bas qaladaǵy jurt­tyń qoly erkin jetetin sport alańqaılary kóbeıip keledi. Mysaly, qalada toǵyz saıabaq bolsa, ondaǵy sport alań­qaılarynyń sany kúnnen-kúnge arta túsýde. Jáne de bul ba­ǵytqa ınvestor tartý isi de joǵary deńgeıde uıym­dastyryla bas­taǵan. Bul – búgingi talapqa to­lyǵymen saı keletin sharýa. Kóshe toly velosıped turaǵy. Min de, boıdaǵy qandy taratyp, deneniń qurys-turysyn jaz. Osynyń ózi deneshynyqtyrý degen salamatty istiń tóresi emes pe?! «Sporttyq Astana» degende eń aldymen aýyzǵa «Astana Arena» sta­dıony, «Barys Arena» sport saraıy, «Alaý» muz aıdyny saraıy jáne «Saryarqa» velotregi syndy keıingi on jyl ishinde salynǵan ǵajap ǵıma­rattar iligedi. Bul sport nysan­dary sporttyq Astananyń sımvolyna áldeqashan aınalǵan. Búgingi kúnde bularsyz elorda sportynyń saltanatyn kóz aldyna elestetý tipti de múmkin emes.

Qazirgi tańda «Astana Arena» stadıony álemge tanyldy. Bul keremet sport ǵımaratynda sońǵy jyldary fýtboldan Chempıondar lıgasy men Eýropa lıgasynyń oıyndary ótip júr. Alańy jasandy bolǵanymen, sheteldik ma­mandardyń biregeı nysan týraly jyly lebizder bildirip jatatyny kóńildi marqaıtady. Sonymen qatar, «Barys Arena» sport saraıy da óziniń álemdik standarttarǵa saı salynǵan ǵımarat ekenin dáleldep júrgen nysannyń biri. Munda sońǵy jyldary Qurlyqtyq hokkeı lıga­synyń oıyndary júıeli túrde ótip keledi.  «Astana Arena» desek, elimiz­diń chempıonatynda top jaryp, ÝEFA týrnırlerinde táp-táýir óner kórsetip júrgen «Astana» fýt­bol klýbyn mindetti túrde qo­sa aıtamyz. Al, «Barys Are­na» sport saraıynyń ataýyn Qur­lyq­tyq hokkeı klýbynda shet­eldik azý­ly komandalarmen terezesi teń dárejede tarty­syp júrgen «Ba­rys» hokkeı klýbymen baılanys­tyrýymyz da zańdy. Atalǵan klýbtar bas qa­lamyzdyń búgingi kúndegi sport­tyq sátti jobalary. Jalpy, joǵaryda atalǵan sport ǵımarattarynyń esigi qa­­ra­­paıym halyqqa qashanda ashyq. Mysaly, «Alaý» muz aıdyny saraıynan qysy-jazy konkı tepken tur­ǵyndardan, qala qonaqtarynan aryl­maıdy. Mundaǵy baǵa da qol­je­timdi. Al balalarǵa kirý tipti tegin. Balalar demekshi, bas qalada qazir 10 sport mektebi qalypty ju­mys isteıdi. Onda jeti myńnan astam bala sporttyń qyr-syryna qanyǵyp, shyńdalyp júr.  Astana, sóz joq, sport­shy­lar­dyń qalasy. Oǵan dálel – Rıo-2016 Olımpıadasynda elordadan 23 sportshy el namysyn qorǵady. Sonyń ishinde bylǵary qolǵap sheberi Danııar Eleýsinov elordadan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony atanyp, tarıhqa atyn altyn áriptermen jazdy. So­nymen qatar, balýan qyz Gúzel Ma­nıýrova men boksshy Vasılıı Levıt sol dúbirli dodada kúmis júlde alyp, Astana abyroıyn asyra tústi. Astana sporty degende bir­den «Astana» Prezıdenttik kásip­qoı sport klýbyn ataýǵa bola­dy. Búgingi kúnde bul qury­lym qanatyn keńge jaıyp, el sportynyń damýyna eleýli úles qosatyn ortalyqqa aınalyp keledi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qu­rylǵan klýbtyń maqsaty da zor. Ol – «Astana» syndy Ult­tyq brendti halyq­aralyq sport arenasynda tanymal etý.  Qazirgi tańda klýbtyń qura­mynda «Astana Pro Team» kásip­­qoı velokomanda, «Astana» fýtbol klýby, «Barys» hokkeı klý­by, «Astana» basketbol klýby, «Astana Motosports» rallı-reıd komandasy jáne «Astana Arlans» boks klýby bar. Búgingi kúnde atal­ǵan klýbtardyń elorda ımıd­jin halyqaralyq arenada sátimen ta­ny­typ júrgenine eshkim daý aıta al­maıdy. Iаǵnı, bul – joly bolǵan joba! Mine, sporty osynsha órlep turǵan Qazaqstan «Astana EKSPO-2017» kórmesi kezinde ózi­­­niń áleýetin taǵy bir márte pash etýge zor múmkindik aldy. Iаǵnı, alystan kelgen meımandar kórmeni ǵana qyzyqtap qoı­maı, alýan túrli sporttyq jarystardy da tamashalaı alady. Iá, bıylǵy jaz Astana dúbir­li jarystardyń ordasyna aınalǵaly tur. Elordamyzda atalǵan álemdik forým aıasynda 12 birdeı iri týrnır ótedi eken.  Birer kúnnen soń karate-shınkıokýshınkaı sheberleri álem chempıonatynyń júldeleri úshin tar­tysqa túspekshi. Ile-shala, karate-do shıto-rıý dep atalatyn sport túrinen Azııa chempıonaty jalaý kóteredi. Budan keıin, tennısten Prezıdent kýbogy jolyndaǵy týrnır ótedi. Al 20-24 shilde aralyǵynda ótetin bel­beý kúresi boıynsha álem chem­pıo­­naty kim-kim­di bolsyn qy­zyq­­tyrary sózsiz. Mine, qarap tursańyz, shilde aıynda elordada sporttyq sharalardyń qara qazany burq-sarq qaınap ja­tady eken! Astanaǵa myń-mıl­lıondap keletin qonaqtardyń aldynda Qazaq eliniń tól sporty – qazaq kúresin taǵy bir qyrynan tanystyrýdyń múmkindigi týyp tur. Jarnamasy kelisse, tamyz aıynyń 3-6 kúnderi «Barys Arena» sport kesheninde ótetin qazaq kúresinen «Álem barysy» týrnırine kelýshilerdiń az bolmasy anyq. Álemniń ár túkpirinen kelgen balýandar qazaq kúresi dodasynyń kórigin qyzdyryp jatqan tusta «Eldorado» atys alańynda stendtik atýdan álem chempıonaty shymyldyq túredi. Týrnır 3 tamyzdan bastalyp, 13 tamyz kúni aıaqtalady dep jos­parlanǵan. Qazaqtyń qandaı jaýynger halyq ekenin pash etetin sporttyq sharanyń biri – «Qazanat» atshabarynda ótetin kókpardan álem chempıonaty dep oılaımyz. Bul dodany tamashalaǵan sheteldik meımandar kórgen qyzyq, alǵan áserden kópke deıin aıyǵa almasy sózsiz.  Tórtkúl dúnıege maqtan eter taǵy bir tamashamyz – toǵyz­quma­laq sporty. Qyrkúıek aıy­nyń 2-9 kúnderi «Hotel ibis Astana» qonaqúıinde sporttyń osy túri­nen álem chempıonatynyń jalaýy jelbireıdi. Mine, «As­tana EKSPO-2017» kór­mesi Qa­zaq eli sportynyń qaryshtap damy­ǵanyn ǵana emes, memle­ketimizdiń halyqaralyq deń­geı­degi mańyzy zor jarystardy ót­kizýge qanshalyqty qaýqarly eke­nin, ıaǵnı álemdik sport qaýym­dastyǵynyń senimine áb­den kirgen áriptes ekendigin tórt­kúl dúnıege taǵy bir márte dáleldemek.  Mine, sporttyq derjavalarmen terezesi teń dárejede qa­rym-qatynas jasaı alatyn Qazaq eliniń astanasyna osyndaı qurmetti hám asa jaýapty mıssııa-mindet júk­telgen. «Azamatyna qarap aýylyn tany» degen. Aıdaı álemniń qudi­retti sport arqyly ýyǵyn Elbasynyń ózi qadaǵan Asta­nany jańa bir qyrynan tanıtynyna tıtteı de kúmán joq!

Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan»