О́zindik erekshelikteri men tarıhı mańyzy bar bul nysandarda týrızmdi damytý baǵytynda jumystar atqarylýda. Onyń ishinde Túrkistan qalasyn tarıhı-mádenı jáne týrıstik ortalyq retinde kórkeıtý maqsatynda «Kóne Túrkistan» jobasy ázirlenip, IýNESKO-nyń kelisimimen jumystar júrgizilýde. Túrkistan qalasyna kelýshiler sanyn 2025 jyly 1,5 mln adamǵa jetkizý josparlanyp otyr.
Qazirdiń ózinde tarıhı, mádenı jáne dinı jádigerlerge baı qalaǵa kelýshiler az emes. Bir ǵana mysal, Túrkistan qalasynan júz shaqyrym qashyqtyqta, teńiz deńgeıinen 1300 metr bıiktikte ornalasqan sarqyrama – úńgir «Jylaǵan ataǵa» jylyna eki myńǵa jýyq adam keledi eken. Ásirese, Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tatarstan, Qytaıdan jáne elimizdiń barlyq óńirlerinen kelýshiler kóp. Ázirge bul jerge arnaıy jol talǵamaıtyn kóliktermen ǵana barýǵa bolady. Jol qıyndyǵyna qaramastan, jyl saıyn tabıǵat tylsymyn tamashalaýǵa keletinderdiń kóbeıe túsýi týrıstik orta úshin taptyrmas baǵyt ekendigin dáleldep otyr. Sondyqtan Túrkistan qalalyq ákimdigi jol - kólik ınfraqurylymyn qalyptastyrý jóninde usynystar ázirlepti. Qala ákimi Á.О́serbaevtyń málimdeýinshe, osydan 4 jyl buryn qalaǵa 618 myń týrıst kelse, ótken jyly bul kórsetkish 1 mln 60 myń bolǵan, onyń 24 myńy alys-jaqyn shetel azamattary. О́tken jyly týrısterden 4080,0 mln teńge tabys túsip, bıýdjet kólemi 1 10,0 mln teńgege ulǵaıǵan.
Elimizdegi tarıhı-mádenı eskertkishterdiń 80 paıyzdan astamy Ońtústik jerinde ornalasýy da týrızm ındýstrııasyn jan-jaqty damytýǵa múmkindik beredi. Bul baǵytta 3 basymdyqqa kóńil aýdarylýda. Birinshisi – týrıstik ınfraqurylymdy damytý, onyń ishinde serpindi jobalardy júzege asyrý. Olar Túrkistan, Shardara, Saryaǵash, Qasqasý keshenderi. Ekinshisi, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý bolsa, úshinshi basymdyq – óńirdiń týrıstik áleýetin nasıhattaý jáne jarnamalaý. Oblysta «Qasqasý» taý-shańǵy kýrorty, «Saryaǵash» jańa kýrort qalashyǵy, Túrkistan men Otyrarda tarıhı-tanymdyq týrızm kesheni, al Shardarada jaǵajaı týrızmi damytylatyn bolady. Nátıjesinde, 2021 jyly ishki týrızm kólemin 220 000 adamǵa jáne syrttan keletin týrızmniń kólemin 20 000 adamǵa arttyrý kózdelýde.
Shymkent qalasynyń ortalyǵynda eski qalashyqtyń orny bar. Kóne qalanyń tarıhyn túgendeý túgil bir kúndik alańsyz as ishý qıyn bolǵan zamandarda osy mádenı eskertkish súrilip ketýge shaq qalǵan. Jan-jaǵyn qıdalap kesip, qurylys bazary boı kóterdi. Ústińgi qabatyn tesip shaǵyn turǵyn úıler salyndy. Tegistelip ketýge shaq qalǵan. Alla qalap, arheolog-ǵalymdar men jýrnalısterdiń janaıqaıy arqasynda osy qalashyq aman qaldy.
Búginde oblys ákimdiginiń aralasýymen eski qalashyq aspan astyndaǵy ashyq murajaıǵa aınalatyn boldy.Endi ondaǵy bazar, turǵyn úıler súrilip, onyń ornyna burynǵy qalanyń kóne eskertkish qorǵan qabyrǵalary salynatyn bolady. Qazba derekter Shymkent qalasynyń shyn jasy 2200 jyl ekendigin dáleldegenin eskersek, kóne qalashyq týrıster úshin de qundy jádiger bolatyny anyq.
Sonymen qatar, Shymkentten bólek, Túrkistan qalalary men Otyrar aýdanynda dúnıejúzilik talaptarǵa saı etnoqalashyqtar boı kóteretin bolady. Ondaǵy maqsat – kóne muralardy saqtap, týrısterge óńir tarıhyn keńinen nasıhattaý. Bul týraly Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaevtyń tóraǵalyǵymen ótken qala qurylysy keńesiniń kezekti májilisinde málim boldy. Keńes otyrysyna Qazaqstan Sáýletshiler odaǵynyń tóraǵasy Aqmyrza Rústembekov pen elimizge tanymal sáýletshiler men qalalyq ákimdiktiń ókilderi, sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys isteri boıynsha jergilikti atqarýshy organdardyń, memlekettik sáýlet-qurylys basqarmasynyń basshylary qatysty.
Kún tártibinde 10 sáýlettik joba qaraldy. Solardyń ishinde Túrkistan qalasyn álemdik deńgeıdegi tarıhı-mádenı ortalyq retinde damý tujyrymdamasyn bekitý, Otyrar aýdanyndaǵy «Arystanbab» kesenesiniń jáne «Kóne Otyrar» qalashyǵynyń aınalasyn abattandyrý men Shymkent qalasyndaǵy – «Shymkent SITI» turǵyn aýdanynyń janyndaǵy etnoqalashyqtyń eskızdik jobalary talqylandy.
– Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda týǵan jerimizdegi tarıhı keshenderdi qalypqa keltirý men olardy álemge tanytý jaıynda erekshe tebirenispen jazdy. Al elimizdegi arheologııalyq muralardyń basym bóligi Ońtústik Qazaqstan oblysynda. Sondyqtan kóne muralarymyzdy saqtaı otyryp, birlese keńesip, jańa sáýlettik ǵımarattardy dúnıejúzilik talaptarǵa saı etip salýymyz qajet. Ol ǵasyrlarǵa qalatyn erekshe ǵımarattar bolýy tıis. Osyndaı sáýletti nysandarymyz arqyly týrısterdiń sanyn arttyrýǵa bolady, – dedi Janseıit Qanseıituly. Endi etnoqalashyqtar týrızm áleýetin kóterýge qyzmet etedi.