Saltanatty jıynnyń resmı bóliminde Qazaqstan Qorǵanys mınıstriniń orynbasary Talǵat Muhtarov qatysýshylarǵa quttyqtaý sózin arnady. Ol Bolıvııa memleketine EKSPO-2017 kórmesin Astanada ótkizý bastamasyn qoldaǵany úshin alǵysyn bildirip, halyqaralyq sharaǵa Latyn Amerıkasy elderiniń qatysýynyń mańyzdylyǵyn áńgimeledi. «Bolıvııanyń jańǵyrmaly energııa naryǵy belsendi damyp kele jatqandyǵy álemge aıan. Memleket basshylyǵy elde tabıǵı gazdyń mol qoryna qaramastan, balamaly energetıkany damytýǵa múddeli. Osy rette biz memlekettiń 2025 jylǵa deıin alǵa qoıǵan maqsatyn atap ótsek deımiz, Bolıvııa joǵarydaǵy mejege deıin el aýmaǵynda óndiriletin energııanyń 70 paıyzyn sý, kún, jel elektr stansalarynan alýdy kózdeýde. Bul saıasat salada óte qundy dep esepteımin jáne osy kórme aıasynda ózge eldermen bólisýge turarlyq», dedi Talǵat Muhtarov.
Basqosýda Bolıvııa kópultty memleketiniń syrtqy saýda jáne ıntegrasııa boıynsha vıse-mınıstri Endar Ver Valter Klarems sóz sóılep, respýblıkanyń ekonomıka jáne energetıka salasyndaǵy josparlarymen bólisti. «Biz ekonomıkalyq jáne áleýmettik damý josparymen jumys isteýdemiz, oǵan shamamen 35 joba engizilgen. Basty maqsat – dástúrli energetıkalyq matrısany balamaly energııa kózderine, dálirek aıtsaq, kún, jel, bıomassa, geotermaldy, sý elektr stansalaryna almastyrýǵa baǵyttalǵan. Mysaly, 2020 jyly 4878 MVt elektr energııasy óndiriledi dep kútilýde, onyń 2592 MVt-y eksportqa baǵyttalǵan. Osy rette men Qazaqstannyń energetıkalyq jeke sektoryn balamaly energııany damytýda meniń elimmen jumys isteýge jáne ınvestısııalaýǵa shaqyramyn. Bul EKSPO-2017 kórmesiniń bizdiń basymyzdy qosýdaǵy basty maqsaty emes pe?» degen Endar Ver «Qýattyń balamaly túrleri» taqyrybynda kelýshilerge kórsetetin jobalary bar ekenin jasyrmady. «Osy salaǵa ınvestısııa kóbirek quıýymyz kerek. О́ıtkeni bizdiń bolashaǵymyz jasyl energııamen baılanysty bolady», – dedi ol sóziniń sońynda.
Kómirteksiz júretin kólikterdi kóbeıtpek
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesindegi Nıderland Koroldigi pavılonynda 3D shoýdy kózildiriksiz tamashalaýǵa múmkindik bar. «Shaǵyn el, sheksiz energııa» dep atalatyn pavılon 3 bólikten turady.
Alǵashqysynda qonaqtar memlekettiń salt-dástúrimen tanyssa, ekinshi bólmege kelýshiler 3D shoýdy alǵash ret kózildiriksiz tamashalaı alady. 3D konstrýksııa úsh deńgeıli matadan turady. Ol EKSPO-2017 kórmesi úshin arnaıy Nıderlandtan jetkizilgen. Al úshinshi bólmege ınteraktıvti taqtalar qoıylǵan. Munda koroldiktiń jańǵyrmaly qýat kózderine qatysty tyń jobalary týraly aqparattar qamtylǵan», – deıdi pavılon qyzmetkeri Ardaq Qojahmet.
Interaktıvti taqtadan «mobıldilikti» tańdasańyz, Gollandııa ýnıversıtetiniń stýdentteri oılap tapqan «Teamfasta» jobasymen tanysasyz. Ol – gıdrozınmen júretin avtobýs. Gıdrozın – azot pen sýteginiń qosyndysy, suıyq balamaly qýat kózine jatady. Ony jańa revolıýsııalyq turaqty otyn dep te ataýǵa bolady. Gıdrozın arqyly avtobýs kómirteksiz júredi. Demek, qorshaǵan ortaǵa zııandy qaldyqtar shyǵarmaıdy.
Joǵarydaǵy ınteraktıvti taqtada Soltústik teńizinen 85 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan, álemdegi iri «Gemini» jel elektr stansasy da qamtylǵan. Onda «Siemens» jel týrbınalary qoıylǵan eken. 2017 jyldyń sońynda jel elektr stansasynan óndirilgen qýatty 785 sharýa qojalyǵy paıdalanbaq.
Nıderlandtyń Qazaqstanmen ınnovasııa salasynda birigip atqarǵan jobalary da barshylyq.
Qarııalar men jetkinshekter kórmeni aralady
Ǵalamtor jelisinde «Astananyń aq kóńildiler klýby» degen ataýmen tanylǵan qaıyrymdylyq qozǵalysynyń músheleri qarttar úıiniń qamqorlyǵyndaǵy qarııalar men erekshe kútimdi qajet etetin balalardy EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine aparyp, ekskýrsııa ótkizdi.
«Áleýmettik mekemeniń 60 turǵyny men múmkindigi shekteýli 15 jetkinshekti elordada ótip jatqan halyqaralyq sharaǵa ákelip, «Bolashaq energııa- sy» taqyrybyndaǵy qyzyqty dúnıelerdi tanystyrdyq. Ata-ájelerimiz ben balalardyń qýanyshyn aıtyp jetkizý múmkin emes», – deıdi klýbtyń negizin qalaýshy Gúlmıra Abdrasheva. Onyń aıtýynsha, elimizdegi iri qozǵalysqa aınalyp úlgergen atalǵan uıym alty qalada jumys isteıdi.
Qozǵalys músheleri – eriktilerge qoıylatyn basty shart – jaqyn kentterdi qamqorlyqqa alyp, sol jerdiń turǵyndarymen jumys isteý. «Astananyń aq kóńildiler klýby» elorda mańyndaǵy birqatar aýyldardy qamqorlyqqa aldy. Atap aıtqanda, Atbasar qalasy, Kolýton, Semenov aýyldary bar. Jaqynda olardyń qataryna Novoıshım aýyly qosyldy», dedi G.Abdrasheva.
Qaıyrymdylyq qoǵamy áleýmettik az qamtylǵan otbasylardan bólek, búginde qaraýsyz qalǵan janýarlar máselesine, qalanyń sanıtarlyq tazalyǵyna qatysty bastama kóterip, naqty jumystar istep keledi.
Áskerı qyzmetshiler Ekspo alańynda
«ArMI-2017» halyqaralyq áskerı oıyndaryna qatysyp jatqan 17 memlekettik áskerı qyzmetshileri EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin tamashalady. Ár eldiń komanda basshylary elorda tórindegi jahandyq kórmege arnaıy qonaq retinde shaqyrylǵan bolatyn. Olar eń aldymen, «Nur Álem» pavılonyn aralap, ǵımarattan shyqqannan keıin alǵan áserlerimen bólisti.
«Halyqaralyq kórmeni tamashalaýǵa múmkindik týǵanyna qýanyshtymyn. Sharanyń aýqymdylyǵy, uıymdastyrylýy, pavılondar meni qatty tańǵaldyrdy. Áskerı oıyndardyń arqasynda ózge eldegi áriptestermen tanysyp, tájirıbe almasyp jatyrmyz. Osyndaı dostyq, tatýlyq baılanystyń úzilmeýin tileımin», – deıdi Zımbabve eliniń ókili Medı Mýrýlas.
Qytaılyq áskerı qyzmetshi Van Tıe Fen ózin beıne bir ózge álemge nemese bolashaqqa enip ketkendeı kúıde qalǵanyn, ótken tarıhqa da bir saıahattap qaıtqanyn aıtty. «Ár qabattyń ózindik syrlary bar, solar arqyly óskeleń urpaq qandaı zamanda kún keshetindigin bilýge bolady. Qazaq eliniń mundaı belesti baǵyndyrýy – úlken jetistik», – dedi ol.
1 tamyz kúni «Otar» áskerı bazasynda bastalǵan «ArMI-2017» oıyndary aıasynda «Artıllerııadan oq atý sheberleri», «Mergender shebi» jáne «UUA toptarynyń saıysy» atty úsh baıqaý ótti. Toǵyz kúnge jalǵasatyn baıqaýda 18 eldiń – Ázerbaıjan, Armenııa, Bangladesh, Belarýs, Venesýela, Grekııa, Zımbabve, Úndistan, Iran, Qazaqstan, Qytaı, Qyrǵyzstan, Mońǵolııa, Reseı Federasııasy, Taıland, Tájikstan, О́zbekstan jáne Ońtústik Afrıka elderiniń áskerı qyzmetshileri baq synasýda.
Toptamany ázirlegen
Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgender
Orynbaı Balmurat, Erlan Omar, «Egemen Qazaqstan»