Soltústik Koreıa raıynan qaıtar emes. Bul joly KHDR Gýam aralyn ballıstıkalyq zymyranmen atqylaıtynyn, AQSh-tyń aıbatynan seskenbeıtinin málimdedi. Aq úı basshysy da óz kezeginde Soltústik Koreıanyń shabýylyn «ot jáne oqpen» qarsy alatynyn habarlaǵan-dy. Alda-jalda Kım Chen Yn Gýamdy nysanaǵa alsa, AQSh-tyń qol qýsyrmaıtyny túsinikti. Oqıǵa mundaı jaǵdaıda órbise, Koreıa túbeginde soǵys órti lap etýi yqtımal.
Osydan 72 jyl buryn tamyzda AQSh Hırosıma men Nagasakıge atom bombasyn tastap, japon halqyn zar jylatqan edi. Sondyqtan, taǵy bir zulmat qarýdyń oqpanynan ushýyn shyǵys Azııadaǵy memleketter qalamaıtyny anyq. Degenmen, Soltústik Koreıa bas bermes asaý sekildi jıi-jıi týlap jatyr. Sınhýa agenttigi taratqan aqparatqa súıensek, KHDR áskeri tamyzdyń ortasynda Gýamdy orta qashyqtyqta ushatyn ballıstıkalyq zymyranmen atqylaýǵa ázir ekenin jetkizgen. Sońǵy sheshim Kım Chen Ynnyń qolynda tur. Sınhýa agenttiginiń habarlaýynsha, Koreıa halyq áskeriniń (KPA) Strategııalyq qarýly kúshteriniń komandıri, general Kım Rak Gıomnyń Gýamdaǵy AQSh bazasyna shabýyl jasaýǵa daıyn tur. General bylaı dep málimdegen:
«Hvasong-12 zymyrandary Japonııadaǵy Shıman, Hırosıma, Kochıdiń ústinen ushyp, 3356,7 shaqyrymdy 1065 sekýndta basyp ótip, Gýamǵa taıaý tustaǵy sýǵa qulaıdy».
Soltústik Koreıanyń jelke jalyn jıi kújireıtýiniń óz sebebi bar. Buǵan deıin KHDR 5 márte ıadrolyq qarýyn synaqtan ótkizdi. Sońǵy ret byltyr qyrkúıekte jasalǵan baıqaý nátıjesinde eldegi ıadrolyq qarýdyń qarymy 10-30 kılotonna ekeni belgili bolǵan-dy. Biraq synaqta qandaı bomba qoldanylǵany beımálim. Buǵan deıin Soltústik Koreıa 2006, 2009, 2013 jyldary atom bombasyn synap kórgen. Al 2016 jyly termoıadrolyq qarý qoldanǵanyn málimdegen-di. Onyń qanshalyqty ras ekeni belgisiz. Eger Soltústik Koreıa termoıadrolyq qarýdy qoldanýdy meńgerse, olardyń ıadrolyq arsenalynyń áleýeti kútkendegiden de asyp túsedi. Bıylǵy shildede KHDR qatarynan 2 ret qurlyq aralyq ballıstıkalyq zymyrannyń qarymyn baıqap kórgen. Demek, álemniń kez kelgen núktesine ıadrolyq qarý jetkizýi olardyń qarymy jetedi.
Blýmbergtiń habarlaýynsha, soǵys bastala qalǵan jaǵdaıda álem ekonomıkasy da zııan shegedi. Sebebi Koreı túbegindegi turaqsyzdyq Ońtústik Koreıa jáne Qytaı saýda aınalymyna kedergi keltiredi. Máselen, Ońtústik Koreıa televızııa men elektrondy qurylǵylarǵa qoldanylatyn suıyq krıstaldy ekran naryǵynyń 40 paıyzyn qamtamasyz etip otyr. Sondaı-aq, jartylaı ótkizgishterdiń 17 paıyzy sol Ońtústik Koreıadan shyǵarylady. Oǵan qosa, kólik jáne keme shyǵarý da turalap qalatyny anyq. Qytaı – álemdegi eń iri taýar aınalymyna ıe memleket. Koreı túbegindegi soǵystyń bastalýy aımaqtaǵy keme qatynasyna tikeleı kedergi keltiredi. Iаǵnı, kóptegen elder taýar jetispeýshiligine tap bolady. Bloomberg-tiń málimetinshe, soǵystan keıingi jaǵdaıdy qalpyna keltirýge 2 jyldaı ýaqyt ketýi yqtımal.
KHDR-dyń dóń aıbatyna qaramastan, mamandar soǵys órtiniń tutanýy neǵaıbyl ekenin aıtady. Onyń birneshe sebebi bar. Eń áýeli, eshkim soǵysýǵa qulyqty emes. Ázirge! Koreıa túbegindegi turaqsyzdyq KHDR-dy eń jaqyn seriktesi Qytaıǵa da unaı qoıýy qıyn. Alda-jalda Soltústik Koreıa AQSh-qa oq ata qalsa, amerıkalyq sarbazdar bes qarýyn saılap, saý etip jetip keletini málim. Qytaı qansha jerden AQSh-pen dıplomatııalyq tatý bolsa da, jelkesinde amerıkalyq myltyqtyń kezelip turǵanyn qalamaıdy.
О́z kezeginde Aq úıdiń de Soltústik Koreıamen qyrqysýdan utatyny shamaly. Japonııada, Ońtústik Koreıada AQSh-tyń birneshe áskerı bazasy bar. Onda sarbazdardan bólek, qarapaıym qyzmetkerler men olardyń otbasy turatyny taǵy málim. Olardy qaýipsiz aımaqqa kóshirmeı turyp Aq úı soǵysqa belsene qoıýy ekitalaı. CNN arnasynyń habarlaýynsha, AQSh birinshi bolyp KHDR-ǵa qarý kezenýge múddeli emes. AQSh qarýly kúshteriniń zeınettegi generaly CNN-ge bergen suhbatynda Soltústik Koreıanyń artıllerııalyq shabýylyna amerıkalyqtar ázir emestigin aıtady. Oǵan qosa, AQSh shabýyl jasasa, kóptegen beıbit turǵyn qyrylady. Bul «beıbitshilikti kózdeıtin» Aq úıdiń jáne Donald Tramptyń abyroıyna túsetin zor tańba.
Soǵystyń bastalýy KHDR-ǵa da tıimsiz. Soltústik Koreıanyń qazirgi negizgi maqsaty álemge óktemdigin júrgizý emes, óziniń memleketin saqtap qalý. BıBıSı-diń málimetinshe, AQSh-tyń áskerı bazasyna jasalǵan kez kelgen shabýyl surapyl soǵysqa ákelip soǵady. Oqıǵa bulaı órbigen jaǵdaıda, Soltústik Koreıa bıligi qurdymǵa ketetini anyq. BUU sanksııalary men jabyq saıasat áserinen álsirep turǵan el ekonomıkasy kúıreıdi. Phenıan óz-ózine qol jumsaıtyn áreketke bara qoıýy neǵaıbyl. Sondyqtan, KHDR eń áýeli alpaýyt ıadrolyq derjavaǵa aınalýdy kózdeıdi. «Kım Chen Yn eń áýeli Chıkagony nysanasynda ustap, sodan keıin ǵana dıplomatııalyq kelisimge kelýi múmkin», – deıdi BBC sarapshylary.
Soltústik Koreıanyń ıadrolyq qarýynyń qarymy qanshalyqty ekenin naqty aıtý qıyn. Onyń ústine, Kım Chen Ynnyń kútpegen áreketke barýyn da joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Áıtse de, qazirgi jaǵdaı AQSh pen KHDR arasyndaǵy sóz qaqtyǵysy ǵana. Ázirge!
Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»