Elimizdiń órkendeýine jáne memlekettik bıliktiń qalyptasýyna, ekonomıka, áleýmet, mádenıet salalarynyń qarqyndy damýyna jol ashqan Qazaqstan Konstıtýsııasy kúni aıtýly mereke retinde Almatyda da atalyp ótti. Táýelsiz elimizdiń tuǵyrynyń myqty, týynyń bıik bolýynyń myzǵymas tiregine aınalǵan Qazaqstannyń Ata zańy qabyldanǵan aıyryqsha mańyzy mol merekeni ulyqtaý dástúri bıyl da qala ákimdiginiń uıytqy bolýymen elge belgili zııaly qaýym, máslıhat depýtattary, etnomádenı birlestikterdiń, jastar uıymdarynyń ókilderi Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatryndaǵy saltanatty jıynǵa shaqyryldy.
Jıyndy quttyqtaý sózimen ashqan qala ákimi Baýyrjan Baıbek barsha qazaqstandyqtardyń teń quqyqtary men múmkindikteriniń kepili bolyp otyrǵan Konstıtýsııanyń qalyptasý tarıhyna, Ata zańymyzdyń Almaty sekildi alyp shahardy órkendetýdegi roline toqtaldy.
Jyl saıyn áleýmettik-ekonomıkalyq áleýeti artyp kele jatqan Almatynyń qarjy, ekonomıkalyq, ǵylymı, áleýmettik, mádenı ortalyq bolǵanyn jáne aldaǵy ýaqytta da dál sondaı bolyp qala beretinin aıta kelip, jalpy elimiz ekonomıkasynyń kúretamyry ispettes Almatynyń damý dınamıkasyndaǵy ońdy ózgerister týraly áńgimeledi. Orta jáne shaǵyn kásipkerlik kórsetkishiniń óristeýi myńdaǵan almatylyqtyń jumyspen qamtylýyna jol ashyp otyr. Turǵyn úı keshenderin salý qurylysy burynǵydan eki ese artyp, oǵan salynatyn qarjy kólemi de ulǵaıǵan. Ákimniń aıtýynsha, elimizdiń asa aýqymdy megapolısindegi baspanaǵa muqtajdyq máselesin sheshý eshqashan kún tártibinen túspeıdi. Kóshelerde kólik sany bes ese ósti. Keptelisterden qutylý úshin osy ýaqytqa deıin Almatyda 20 jol aıyryǵy salyndy. Kósheler keńeıtilip, velosıped joldary tósele bastady. Qala turǵyndarynyń ómirine kúrt jaqsy ózgerister enip, ómir súrý sapasy burynǵydan jaqsara tústi. Búginde turǵyndardyń ómir súrý uzaqtyǵy 75 jasqa deıin jetip otyr.
Almatyda ótken Ýnıversıadany dúnıejúzi mamandary Ýnıversıada tarıhyndaǵy bıik deńgeıde ótkizilgen, eń úzdik sport jarystarynyń qataryna jatqyzdy. Bolashaqta Ýnıversıada ótkizerde uıymdastyrý komıteti Almaty tájirıbesiniń esepke alynatynynan habardar etken.
Álemdik ekonomıkadaǵy daǵdarystyń salqyny dúnıejúzine ortaq bolsa da, Almaty áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishtiń barlyǵynda damý kórsetkishin senimdi saqtaı alyp otyr. О́ndiris 4,5%, ınvestısııa kólemi 12,6 % orta jáne shaǵyn kásiptiń ónimin satyp alý 1,5 % artqan. «Shaǵyn jáne orta kásip ónimin satyp alý degen ne? Ol – azamattardyń kóńil kúıi, ol – jumys ornynyń ashylýy, ol – kásipkerdiń ózin senimdi sezinýi» deıdi B.Baıbek.
Bıylǵy jyldyń sońyna deıin 85 úıdiń qurylysyn aıaqtaý josparlanǵan. Bul qurylystyń 40 paıyzy – Alataý aýdanynyń aýmaǵynda. Osynsha qurylys nysanyn salý 5000 jumys ornyn qamtýǵa múmkindik týǵyzdy. Páterge suranys qalada 6 esege artqan. Bıyldyń ózinde 3000 almatylyq otbasyna páter kilti tabys etildi. Jyl sońyna deıin taǵy da 3000 otbasy baspanamen qamtamasyz etilmek. Jańadan jasaqtalyp jatqan Alataý aýdanynyń damýyna 200 mlrd teńgeden artyq qarjy quıyldy. 12 mektep, 12 balabaqsha, 4 medısına mekemesi salyndy. Ákimshilik, sot, prokýratýra, salyq, HQO, órt sóndirý deposy, IIB sııaqty halyqqa qyzmet kórsetetin mańyzdy nysandar paıdalanýǵa berildi. Aýdan aýmaǵy 95 paıyzǵa abattandyrylǵan. 170 shaqyrym jol jóndeldi. Bir sózben aıtqanda, Alataý aýdanynyń tamyryna qan júgirip, az ýaqyttyń ishinde qalanyń burynnan qalyptasqan aýdandarymen ıyq teńestire alatyn dárejege jetti. Sondaı-aq ákim jańadan qurylǵan Naýryzbaı aýdanyndaǵy ońdy ózgeristermen, turǵyndar paıdalana bastaǵan tıimdi jańalyqtarmen de bólisti.
Qalanyń ortalyq kóshelerindegi jyldar boıy usaq sheneýnikterdiń «qamqorlyǵymen» jumys istep, kóleńkeli ekonomıkaǵa qyzmet etip kelgen júzdegen zańsyz salynǵan saýda nysandary, dúńgirshikter súrilip tastaldy. Shahar ákimi qala turǵyndarynyń bıýdjetine nuqsan keltiretin, bir tıyn salyq tólemeı, jeke adamdardyń qaltasyna ketip jatqan mundaı nysandardyń qojaıyndarymen eshqashan ymyraǵa kele almaıtynyn kesip aıtty. Bul sekildi zańsyzdyqtardy júgendep, damyǵan elderdegi úlgige uqsas, quqyqtyq qarjylyq mádenıetke negizdelgen nysandarmen almastyrý – qala bıliginiń maqsaty. Sondaı-aq, Baýyrjan Baıbek Almaty kósheleri boıynan alynyp tastalǵan 100 shaqyrym uzyndyqty quraıtyn qorshaýlar, qala turǵyndary arasynda shý týǵyzǵan Almaty zoobaǵy, kıkiljińnen kóz ashpaıtyn KSK jumysy, kópshilikten qoldaý tapqan velojoldar, qalanyń barlyq buryshyna ornatylyp jatqan beınebaqylaýdyń tıimdiligi týraly áńgimeledi.
– Memleket qurý, onyń mártebesin bıik ustaý – máńgilik el múddesiniń asqaq kórinisi. Bul oraıda memlekettiligimizdiń myzǵymastyǵy, eldigimizdiń aıbyny Ata zańymyzda kórsetilgen quqyqtarymyzdy túsinýde, olardy qasterleı bilýde jatyr. Qazaqstannyń Konstıtýsııasy búgingi kúnge deıin ómirsheńdigi men tıimdiligin tolyq dáleldedi. Ýaqyttyń talaı syny men sabaǵynan ótip qabyldanǵan onyń basty qundylyǵy eshqashan mán-mańyzyn joǵaltpaı, qaz-qalpynda saqtalyp qala bermek. Zańy zańǵar eldiń – zamany ozyq. Táýelsizdiktiń arqasynda Ata zańymyzdy basshylyqqa ala otyryp, biz barlyq qazaqstandyqtardyń jarqyn bolashaǵyna jol ashatyn jańa belesterdi baǵyndyratyn bolamyz,– dep sózin túıindedi B.Baıbek.
Saltanatty shara Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń sımfonııalyq orkestiniń súıemeldeýimen «Uly dala ańyzy» atty eki bólimdi balet qoıylymyn tamashalýǵa ulasty.
Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»