Qarqyndy damý óńirde de etek alǵan

Pavlodar oblysy elimizdegi eń iri óndiristik ortalyqtardyń biri. Búginde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memleket­tik baǵdarlamasynyń ekinshi bes jyldyǵy aıasynda óńirde 35 joba júzege asyrylýda. Olarǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 1 trln teńgeden as­tam qarajatty quraıdy. Son­daı-aq oblystaǵy shaǵyn jáne orta bızneske de memleket tarapynan úlken qoldaý kórsetilýde. Aımaqta ónimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin 2017 jyly 3 mlrd teńgeden astam qarjy bólindi. Osyndaı tyń bastamalardyń arqasynda tek bıyldyń ózinde Pavlodar óńirinde 23 myńnan astam jańa jumys ornyn ashý josparlanyp otyr.

Sapar barysynda Muh­tar Qul-Muhammed oblys áki­mi Bolat Ba­qaýov­­pen birge «Pavlodar» arnaıy ekonomı­kalyq aımaǵyna bardy. Munda qazirdiń ózinde 6 ınnovasııalyq kásiporyn jumys istep tur. Aldaǵy ýaqytta taǵy 6 óndiris orny iske qo­sylmaq.

Arnaıy ekonomıkalyq aı­maq­taǵy zamanaýı óndiris oshaqtarynyń biri «Gıssen­haýz» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Qospaly alıýmınıı ónimderin daıyndaıtyn zaýyt taıaýda ǵana alǵashqy quımalaryn shyǵardy. Munda suıyq alıýmınıı Qazaqstan elektrolız zaýytynan tike­leı ákelinedi. Oǵan arnaıy qospalar qosý arqyly profıl, folga, avtomobıl dıs­kileri sııaqty halyq keńinen tu­ty­natyn ártúrli zattar ja­saýǵa múmkindik bar. Osy rette kásiporyn aýmaǵynda dısk da-ıyndaıtyn sehtyń qurylysy týraly kelisimniń jasalyp qoıylǵanyn atap ótken jón. Naqty aıtqanda, zaýytpen jumys isteýge Reseıdiń avtomobıl dıskilerin óndiretin iri kompanııasy qyzyǵýshylyq bildirip otyr. О́ıtkeni osy joba boıynsha bıznes-jos-par daıyndaǵan reseılikter qarjy máselesin jáne taǵy da basqa basymdyqtardy eskerip, mundaı sehty Qazaqstanda salýdyń tıimdi ekenine kóz jetkizgen.

«Pavlodar» arnaıy ekono­mı­­ka­lyq aımaǵynda ornalas­qan «Agro­HımProgress» za­ýy­ty­ da tolyǵymen qazirgi za­­manǵy qon­­dyr­ǵylarmen jabdyqtalǵan. Indýs­trııalyq-ın­no­vasııalyq damý mem­lekettik baǵ­darlamasy arqyly sa­lyn­ǵan bul kásip­orynda mıneraldy tyńaıtqyshtar, ósimdikterdi qorǵaýǵa arnalǵan hımııa­lyq qospalar, shegirtkege qarsy bıologııalyq dári-dár­­­mek jáne aram­shópterge qar­sy qoldanylatyn glıfo­sat-gerbısıd óndiriledi. Búginde kásip­oryn Qazaqstan boıyn­sha barlyq suranystyń 40 pa­ıyzyn qamtamasyz etip otyr. Jobanyń jalpy qu­ny – 3,2 mlrd teńge. Al onyń basty erek­sheligi re­tin­­de joǵary ekologııalyq qa­ýipsizdik jaǵ­daıynda jumys is­teýin aıtýǵa bolady. Iаǵnı zaýyttaǵy bar­lyq seh zııandy qaldyqtar men hımııalyq býlanýdyń 99,99 paıyzyn joıatyn sýly-gazdy reaktorlarmen jabdyqtalǵan.

Memlekettik baǵ­dar­­la­ma­lardy jú­ze­ge asyrý ná­tı­­je­sinde iske qosyl­ǵan ká­sip­oryndardyń jumysymen ta­nysqan «Nur Otan» partııasy Tó­raǵasynyń birinshi orynbasary Pavlodar óńiriniń osynshalyqty qar­qyndy damýy Elbasymyzdyń eren eńbeginiń jemisi ekenine nazar aýdardy. Bul jóninde Muhtar Qul-Muham­med: «El­ba­­symyzdyń aıryqsha qam­qorlyǵynyń arqasynda Pavlodar oblysynyń ekono­mıkalyq, áleýmettik jáne rý­ha­nı damýynda orasan zor órleý oryn alýda. Tek ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy boıynsha óńirde 35 iri ónerkásip orny ashylyp, oǵan 1 trıllıon teńgeden astam qarajat bólindi. «Nurly jol» baǵdarlamasy boıyn­sha tek keıingi eki jylda ob­lys­qa 125 mlrd teńge qar­jy jumsalǵan. Mundaı qar­qyn­dy damý óńir tarıhynda bu­ryn-sońdy bolǵan emes. Ob­ly­sta balabaqsha, mektep máselesi de birjolata she­shil­gen. Halqymyzǵa qazaq ǵylymy men ádebıetiniń aıtýly qaıratkerlerin bergen óńirde «Rýhanı jańǵyrý» boıynsha da kóptegen jobalar júzege asýda. Pavlodarlyqtar Elbasynyń osy qamqorlyǵyn baǵalaı bilýi kerek», dedi.

Oblysta óńirdegi ónerkásip oryndaryna maman daıarlaý isi de júıeli jolǵa qoıylǵan. Partııa Tóraǵasynyń birinshi orynbasary osy baǵytta ju­mys isteıtin Pavlodar tústi metallýrgııa kol­led­jiniń stýdentterimen arnaıy kezdesti. Munda metallýrgııa salasy boıynsha naryqta erekshe suranysqa ıe mamandyqtar: tokar, slesar, elektrogazben dánekerleýshi, elektromonter, tehnık-metallýrg sııaqty kásibı mamandar daıarlaıdy. Oqý bitirgennen keıin túlekter «Qazaqstan alıýmınııi» AQ, «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ, «Qazaqmys korpo­rasııasy» AQ sııaqty iri kásiporyndarda jumys isteýge múmkindik alady. Bul jumystar memlekettik baǵdarlama aıasynda kolledj ben atalǵan kompanııalar ara­syndaǵy kelisim boıynsha júr­giziledi.

Kolledj stýdentterimen kez­­desý barysynda Muhtar Ab­raruly elimizde qolǵa alynǵan latyn álipbıine kóshý máselesi týraly sóz qozǵady. «Biz latyn qarpine kóshý arqyly aǵylshyn tiline qaraı ıntegrasııalanamyz. Álemdik órkenıetke umtylamyz. Sondyqtan bul mańyzdy qadamnyń aǵylshyn tilin úırený úshin de óte úlken máni bar»,  degen partııa Tó­r­aǵasynyń birinshi orynbasary latyn álipbıiniń jastar úshin qıyndyq týdyrmaıtynyna nazar aýdardy. О́ıtkeni jas býyn latyn áripterin ınternet, uıaly telefon, kompıýter sııaqty zamanaýı tehnologııa­ny qoldaný kezinde keńinen paıdalanady.

Stýdentterdiń sapaly bilim alýy úshin bıyl oqý korpýsy janynan quny 580 mln teńge bolatyn Stýdentter úıi salyndy. О́tken oqý jylynyń qorytyndysy boıynsha kolledj bitirgen 163 túlektiń 97 paıyzy turaqty jumysqa ornalasqanyn da aıryqsha atap ótken jón.

Sonymen qatar partııa Tór­­a­ǵasynyń birinshi orynbasary Pavlodar memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýty ja­­nyndaǵy ǵylymı bólim – «Margulan center» ortalyǵynda boldy. Onda Muhtar Qul-Muhammed «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy boıynsha atqa­rylyp jatqan jumysta­rmen tanysty. Ortalyqta XVIII ǵa­syrda Qazaq handyǵynyń kórnekti memleket qaıratkeri bolǵan Sultanbet sultannyń ordasy qaıta qalpyna kel­ti­­rilgen. Bul jumystar arhıv­ter­den tabylǵan sultan orda­synyń túpnusqa jobasy bo­ıyn­sha júrgizilip, aǵashtan sa­lynǵanyn atap ótken jón. Sultanbet sultan jońǵar shap­qynshylyǵy kezinde qalyń qol bastaǵan qolbasshy, Reseı jáne Qytaımen aradaǵy má­se­le­lerdiń oń sheshilýine ti­ke­­leı qatysqan mámileger bol­ǵan. Sondaı-aq «Rýhanı jań­ǵyrýdy» júzege asyrý jó­nin­degi «Nur Otan» partııasy Pavlodar oblystyq fılıalynyń jobalyq keńse­si ornalasqan. Jańadan ashyl­ǵan keńsede pavlodarlyq nurotan­dyqtar men ózge de sarapshy­lar baǵdarlamanyń basym baǵyttaryn oryndaýdyń tıim­di joldaryn talqylamaq.

«Nur Otan» partııa­sy­ Tór­­­a­ǵa­synyń birinshi oryn­­ba­sary Muhtar Qul-Mu­ham­med Pavlodar oblysynda Elbasy bastamalary men ekonomıkalyq, áleýmettik jáne rýhanı jańǵyrý jumys­tarynyń nátıjeli júrgizilip jatqanyna erekshe nazar aýda­ryp, aldaǵy ýaqytta da osy qarqynnan taımaı eńbek etýge shaqyrdy.

Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»