Májiliste Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń kezekti otyrysy ótip, onda «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Kodekstiń jobasy ilespe túzetýlermen tanystyryldy. Komıtet tóraǵasy Nurtaı Sabılıanov jetekshilik etken jıynda Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Aıbatyr Jumaǵulov zań jobasy jóninde negizgi baıandama jasady.
Jumys tobynyń jetekshisi Nurtaı Salıhulynyń aıtýynsha, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Kodeksiniń jobasyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jańa Keden kodeksine sáıkestendirý maqsatynda ázirlengen.
«Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Parlamenttiń altynshy shaqyrylymyndaǵy úshinshi sessııasynda «Keden kodeksiniń» qabyldanýyn jáne onyń mańyzdylyǵyn aıryqsha atap ótken bolatyn. Sondyqtan da biz búgin EýrazEO Keden kodeksiniń aıasynda ulttyq keden zańnamasynyń quzyretin keńeıtýge jol ashatyn siltemelik normalardy iske asyrýdy kózdep otyrmyz», dedi ol.
Al baıandamashy A.Jumaǵulovtyń túsindirýinshe, sońǵy úsh jyl ishinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alańynda Odaqtyń jańa Keden kodeksiniń jobasy ázirlengen.
«Jumys memlekettik organdar men bıznes – qaýymdastyq ókilderiniń qatysýymen júrgizildi. Negizgi maqsat – bızneske ákimshilik júktemeni azaıtý. Osy baǵytta atqarylǵan jumystar nátıjesinde, Qazaqstan tarapy EýrazEO Keden kodeksine 552 túzetý joldady. Bul barlyq túzetýlerdiń 38 paıyzyn quraıdy jáne biz usynǵan túzetýlerdiń 65% qabyldandy», dedi Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri.
Osy oraıda bir eskerte ketetin jaıt, keler jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine enetin jańa Keden kodeksi – Odaqtyń normatıvtik-quqyqtyq bazasynyń negizgi qujattarynyń biri bolyp tabylady. Ol Keden odaǵynyń qoldanystaǵy Keden kodeksin jáne birqatar halyqaralyq kelisimderdi aýystyrady dep josparlanǵan. Sondaı-aq, kedendik retteý jónindegi negizgi tásilderdiń qaıta qaralýyna baılanysty Odaq Kodeksi aıtarlyqtaı qaıta óńdeldi.
Búginde ulttyq zańnamanyń quzyretine 350-den astam silteme norma berilgendikten, A.Jumaǵulov qoldanystaǵy «Kedendik retteý týraly» kodeksti ulttyq keden zańnamasyna sáıkes keltirý boıynsha birqatar jumystar atqarylǵanyn alǵa tartty.
«Ásirese, Keden kodeksi jobasynyń qurylymy kedendik operasııalardy jasaý logıkasyn basshylyqqa ala otyryp qalyptastyryldy. Iаǵnı, kedendik retteýdiń túbegeıli jańa tásili – kedendegi bıznes prosesterdi avtomattandyrý bolǵandyqtan, elektrondy deklarasııalaý qyzmeti keńinen engizilýde. Qaǵazda deklarasııalaý jekelegen jaǵdaılarda, mysaly, tehnıkalyq aqaýlar kezinde ǵana qalady. Sol sııaqty «Biryńǵaı tereze» tetigi kózdelgen. Ol jerde Keden organdary qujattardy memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerinen alǵan jaǵdaıda deklaranttan artyq qaǵaz suralmaıdy. Osy eki erejeni iske asyrý taýarlardy avtomatty túrde shyǵarýǵa múmkindik beredi», dedi baıandamashy.
Zań jobasynda aqparattyq tehnologııalarǵa basa nazar aýdarýdan basqa, syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylarǵa óz shyǵystaryn ońtaılandyrý úshin birqatar múmkindikter qarastyrylǵany da aıtyldy. Máselen, kedendik bajdar boıynsha tóleýdi keıinge qaldyrý. Bul jerde memleket deklarantqa paıyzdyq tóleýdi bir aıǵa keıinge qaldyrýdy paıdalaný quqyǵyn beredi. Jekelegen jaǵdaılarda paıyzdardy tólemeı, alty aıǵa deıin bólip tóleý usynylady. Mundaı múmkindikter, ásirese: halyqaralyq sharttar sheńberinde jetkizilimderdi júzege asyrý kezinde; aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn, egin jumysynyń materıaldaryn, asyl tuqymdy janýarlardy ákelý kezinde; tabıǵı zilzala, tehnologııalyq apat nemese ózge de eńserilmeıtin kúsh jaǵdaılary nátıjesinde tóleýshige zalal keltirilgen kezde usynylady.
Negizgi baıandamadan soń depýtattar zań jobasyna qatysty saýaldar joldady. Onyń biri – ulttyq Keden Kodeksi men Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq Kodeksiniń ózara úılesimdiligi jaıynda bolsa, endi birinde – ıntegrasııalyq ınstıtýttar aıasynda ázirlenetin basymdyqqa ıe qujattarda Qazaqstan ekonomıkasynyń múddesin qorǵaý máselesi kóterildi. Sondaı-aq, halyq qalaýlylary baıandamashyǵa til termınologııasynyń tazalyǵyn saqtaý maqsatynda halyqaralyq sheńberde bekitilgen «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq» sózin qysqartyp, «odaqtas memleketter» dep paıdalanýǵa bolmaıtyndyǵyn da eskertti. San salaly saýaldarǵa jaýaptaryn alǵan depýtattar zań jobasynyń tolyqtyratyn tustary bar ekendigin anyqtap, jumys tobynyń aldaǵy otyrystarynda qaıta talqylaıtyn bolyp sheshim qabyldady.
Aıta keteıik, komıtet otyrysyna «Aýyl» men «Birlik» saıası partııalarynyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń mamandary, qaýymdastyqtar men qoǵamdyq birlestik ókilderi syndy kásibi kedendik qyzmetpen tikeleı baılanysty túrli salanyń qyzmetkerleri qatysyp, zań jobasynyń talqylanýyna belsendi atsalysty.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»