Keleshektiń kemel kilti

­

Atalmysh sharanyń mańy­zy jaıly jýrnalısterge baıan­daǵan Sh.Shaıahmetov atyndaǵy Tilderdi damytý respýblı­ka­lyq úılestirý-ádistemelik ortaly­ǵynyń dırektory Erbol Tile­shovtiń paıymy boıynsha, Parlament qabyrǵasynda maquldanǵan latyn álipbıiniń jańa jobasyn til janashyrlary durys qabyldap jatyr. Ortalyq qyzmetkerleri joba talqylan­ǵan sátten bastap, táýlik boıy áleý­mettik jelilerdegi pikirlerdi jınap, arnaıy saraptaǵan. Tipti keıbir baǵaly usynystardy jınaqtap, jumys tobyna joldaý ústinde eken.

Álipbı máselesi túsingen janǵa áriptiń tańbasyn aýys­tyrý emes. Bul ulttyq rýhanı reforma. Iаǵnı keleshektiń kemeldigi úshin jasalyp jat­qan sharýa. Kez kelgen reforma qıyn­­dyqsyz iske aspaıdy. Son­dyq­tan da, bul máselede qoǵam­dyq turǵydan asqan baıyp­tylyq pen salmaqtylyq, ǵyly­mı taraptan tolyq zerdelengen áreket qajet deıdi, jıyndy uıymdastyrýshylar.

Elbasy tapsyrmasymen latyn álipbıin jasaýǵa baılanys­ty qurylǵan jumys tobyna júzdegen nusqa kelip túsken. Osylardyń ishinen – ulttyq jáne zamanaýı ınternet nusqa atty eki joba tańdap alynyp, olar Parlamentke usynylǵan bolatyn. Parlament osyndaǵy ekinshi nusqany maquldaǵan.  «Maquldanǵan nusqanyń utym­dy jaǵy, mundaǵy latyn árip­teri kúndelikti qoldanyp júr­gen pernetaqta ústindegi tańba­lardyń ornalasý retine dál sáıkestendirilgen. Sol sebepti, esh qıyndyq týǵyz­baıdy. Al ulttyq nusqa­nyń erek­sheligi – tildiń ishki dybys­talý úılesimine oraı­las­tyryp jasalǵanymen, keıbir tań­ba­lar úshin arnaıy baǵdar­lama qurý qıynǵa soqty», deıdi baspasóz más­lıhatyn uıym­das­tyrýshylar. 

Osy oraıda, «Latyn álip­bıine kóshý sharasy – qoǵam­ǵa, halyq­qa, ultymyzǵa nendeı paıda ákeledi?» degen suraqty fılologııa ǵylym­darynyń dok­tory Álimhan Júsip­bekov myr­zaǵa qoıyp kórdik. Ǵalym:

 – Árip degenimiz – halyqtyń tildik bolmysyn óz aldyna aıshyqtap turatyn ulttyq beıne. Osy beıneni dybystaıtyn ul­ttyq tańba tańdalýy kerek. Bul tańba tildiń qorǵanys-qaýy­zy bolýy tıis. Osy tańba-dybys­tardyń basyn qosyp ult­tyq emle-ereje jasala­dy. Biz latyn álipbıin qabyl­daý arqyly burynǵy oqýlyq­tardaǵy basy artyq 40-50 túrli emle-ereje­den qutylamyz ári álemdik aqpa­rat keńistigine kirýge keń jol ashylady, – dep jaýap berdi. 

Latyn álipbıine kóshý máse­lesi kóterilgeli halyq arasynda kóp aıtylyp júrgen taǵy bir suraq «buǵan deıingi kırıllısamen jaryq kórgen dúnıeler oqylmaı qalmaı ma?». Bul suraqtyń sheshimi de tabylypty. «Attila group» atty kompanııa ókilderi qazirgi tańda paıdalanyp otyrǵan álipbıler – kırıllısa, latyn, arab áripterimen jazylǵan mátinderdiń elektron­dy nusqasyn bir túımeni basyp qalyp qana bar-joǵy 3-4 se­kýndta siz qalaǵan jazýmen oqýǵa daıyndap beretin keremet baǵdarlamany jasap qoıyp­ty. Bul joba jaıly jumys jetek­shileriniń biri Qýanysh Bilál kópshilikti habardar etti.

Beken Qaıratuly, «Egemen Qazaqstan»