Qazaq kınosyn sıfrlaý

Dóńgelek ústelde atalmysh ıns­tıtýttyń bas dırektory And­reı Hazbýlatov sıfrly kınokolleksııa qalyptastyrý jobasynyń bıyl bastalǵanyn aıtty. «Bizdiń ınstıtýt fılmderdiń tizimin anyq­taý úshin ǵylymı-zertteý ju­mys­taryn júrgizdi. Búgingi kúni «Qa­zaq­fıl­m­de» 1,5 myń shamasynda kór­kem, de­rekti jáne ǵylymı-ta­nym­dyq fı­lmder bar. Olar sıfr­lan­baǵan kúıi saqtaýly tur», dep málimdedi ol.

Qazaq kınosynyń tarıhy beriden bas­talatynyn kópshilik biledi. Al­ǵash­qy kınolar surapyl soǵys jyl­darynda túsirile bastaǵany bel­gili. Áıt­se de osy jetpis jyldyń ózi de kı­no­taspalar sapasynyń nasharlaýyna jetip jatyr. Olar uzaǵanda 100 jylǵa shydas berer, biraq ári qaraı qıyndaý. Bul turǵydan alǵanda qa­zaq kınosyn sıfrlaý máselesi der ke­zinde kóterildi. Hazbýlatovtyń só­zine qaraǵanda, fılmderdi sıfrlaý týraly joba úsh jylǵa jasalǵan. Osy úsh jyldyń ishinde 1,5 myń sha­ma­synda fılmder sıfrly júıe­gi kóshirildi. Bul fılmderdi ke­le­si ǵasyrlarǵa oılanbaı tabystaý de­gen­di bildirse kerek.

Dóńgelek ústelge qatysqan kıno mamandary sıfrlaýǵa usynylǵan fılmderdiń tizimin qarap shyǵyp, óz oılaryn bildirdi. Mysaly, kı­no­rejısser Slambek Táýekel fı­lmderdi suryptaý týraly oıla­ryn aıtsa, Qazaq ulttyq óner ýnı­ver­sıtetiniń dosenti, kınotanýshy Názıra Rahmanqyzy keıbir fı­l­mderdiń kópnusqalylyǵyna qa­tysty pikirin baıandady: «Qarash-qarash» fılminiń bir kórinisinde er adam án aıtyp otyrady. Osy fılmniń qazaqsha nusqasynda álgi adam qazaqsha án aıtsa, orys tilindegi nusqasynda «Manasty» jyrlaıdy. Qazaqsha nusqasynda basqa, oryssha nusqasynda basqasha kórinister keltirilgen osyǵan uqsas talaı mysaldar bar. Eger sondaı fılmder kezdesip jatsa, onda olardyń barlyq nusqasyn sıfrlaý qajet dep oılaımyn. Bul bizdiń kınotarıhymyz úshin óte qajet. Sıfrlaýǵa usynylǵan fılmderdiń tiziminde bir fılmniń aty birneshe ret qaıtalanady. Bul joǵaryda aıtqanymdaı, eki túrli ne odan da kóp nusqamen túsirilgen fı­lm­der bolýy múmkin, dedi Názıra Rahmanqyzy.

Dóńgelek ústel jıyny qaty­sý­shylar sıfrlaýǵa qatysty eń ózek­­ti máseleler sol salanyń óz ma­­manda­ry­nyń qatysýymen she­shi­let­inin tilge tı­ek etti. Sıfrlaýdy júıe­men jasaý­dy usyndy.