Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «ulttyq jańǵyrý degen uǵymnyń ózi ulttyq sananyń kemeldenýin bildiretinin» atap kórsetti. Búgingi tańda halqymyzdy órkenıettiń órine bastaıtyn ózindik baǵytty aıqyndap bergen baǵdarlamalyq maqalada kórsetilgen mindetter kezeń-kezeńimen iske asyrylýda. Solardyń qatarynda «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy jas urpaqtyń boıyna jahandyq oı-sana qundylyqtaryn sińirýge erekshe ekpin bermek.
Memleket basshysy óziniń tarıhı maqalasynda «biz aldaǵy birneshe jylda gýmanıtarlyq bilimniń barlyq baǵyttary boıynsha álemdegi eń jaqsy 100 oqýlyqty ártúrli tilderden qazaq tiline aýdaryp, jastarǵa dúnıe júzindegi tańdaýly úlgilerdiń negizinde bilim alýǵa múmkindik jasaımyz. 2018-2019 oqý jylynyń ózinde stýdentterdi osy oqýlyqtarmen oqyta bastaýǵa tıispiz. Ol úshin qazirgi aýdarmamen aınalysatyn qurylymdar negizinde memlekettik emes Ulttyq aýdarma bıýrosyn qurý kerek» degen naqty baılamyn usyndy.
Qazirgi ýaqytta Elbasy tapsyrmasynyń negizinde «Ulttyq aýdarma bıýrosy» qurylyp, jaýapty jobany iske asyrýǵa bel sheship kirisip ketti. Jańa qurylymy búginge deıin joǵary oqý oryndarymen birlese otyryp, alǵashqy 18 kitapty aýdaryp úlgerdi.
«Kóp tilegi – kól» demekshi, kósheli istiń ilgeri basýyna elimizge belgili ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri, sarapshylar da tıisinshe úles qosýda. Olar álemdik deńgeıdegi 100 jańa oqýlyqty qazaq tilinde sóıletý – ıgi is ekenin, sapaly aýdarylǵan oqýlyqtarǵa qazaq qoǵamy sýsap otyrǵanyn alǵa tartýda. Sonymen birge olar elimizde búginge deıin jaryq kórgen qazaq tilindegi oqýlyqtardyń kóbine jurtshylyq narazy, sapasy da kóńil kónshitpeıtinin de jasyrmaıdy. Sondyqtan dúnıejúzi halyqtarynyń ıntegrasııasy kúsheıgen qazirgi zamanda álemniń bedeldi oqý oryndarynyń rýhanııat salasyndaǵy tańdaýly oqýlyqtaryn qazaqsha sóıletý – óte ıgilikti qadam. Rýhanı qazynamyzǵa ólsheýsiz úles qosar mundaı kitaptar óskeleń urpaqtyń bilimin tolyqtyra túsetini sózsiz. Eń bastysy, jańa oqýlyqtar qazaq uǵymyna sińisti bolýy tıis degen pikirlerin bildirýde.
Sonymen aldynda aıtyp ótkenimizdeı qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyqtyń 18-i aýdarylyp bitip, redaktorlar qolynan ótip, bettele bastady. Jaqyn arada oqýlyqtardyń elektrondy nusqasy 100kitap.kz saıtynda jarııalanyp, kópshilik talqysyna usynylatyn bolady. Mamandardyń aıtýynsha, oqýlyqtardy aýdarǵan kezde onyń ataýynan tartyp, qazaqy uǵymǵa saı kelýine asa mán berilýde eken. Tipti keıbir kitaptyń aýdarmasyn qazaqshalaǵanda biraz ter tógýge týra kelýde. О́ıtkeni árbir oqýlyqtyń ataýy jup-jumyr, qazaqy uǵymymyzǵa saı bolýy kerek.
Mysaly, Karen Armstrongtyń «A History of God: The 4000-year quest of judaism, christianity and islam» atty týyndysyn týra maǵynasynda tárjimalasaq, «Qudaılar tarıhy» bolýy kerek. Endigi jerde aýdarmashylar muny ulttyq uǵymǵa saı keletin utymdyraq ataýyn oılastyrýy tıis. Sol sııaqty Ellıot Aronsonnyń «The Social Animal» atty kitabyn «Áleýmettik haıýan» nemese «Qoǵamdyq janýar» dep tikeleı aýdarýǵa kelmeıtini de aqıqat. Sondyqtan aýdarmanyń ataýynan bastap sapaly bolýyna aıryqsha den qoıylmaq.
Jalpy, mamandar gýmanıtarlyq baǵyttaǵy 100 oqýlyq Qazaqstanda aýdarmashylar men redaktorlar mektebin nyǵaıtyp, osy salaǵa jańasha serpin ákeletinin boljaýda. Buǵan qosa aýdarma prosesin jeńildetetin baǵdarlama máselesi de kún tártibine shyǵarylýda. Aıtalyq, Ulttyq aýdarma bıýrosy qoldanysqa engizip otyrǵan SmartCAT baǵdarlamasy aýdarmany jyldamdatyp, onyń sapasyn arttyrýǵa kómektesedi. Atalǵan baǵdarlamanyń ereksheligi sol, aýdarmashynyń jazǵan mátinin de, onyń ústinen túzetken redaktordyń da túzetýlerin esine saqtap, ári qaraıǵy mátinde kezdesken kezde sol sózderdi avtomatty túrde ózi qoıyp otyrady eken. Sondaı-aq, SmartCAT arqyly aýdarmashylar men redaktorlardyń jumysyn qadaǵalap otyrýǵa da múmkindik bar.
Endi «100 oqýlyq» jobasyna qatysýshy aýdarmashy men redaktordyń ár qımyly men áreketi «bir tereze» boıynsha baqylanyp, mátindi bireýge aýdartyp, redaksııalatyp alý qaýpi de múlde joıylmaq. Álbette, mundaı qadam jańa oqýlyqtardyń sapaly aýdarylýyna degen janashyrlyqtan týǵany anyq.
Sonymen, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qazaq tiline aýdarylyp jatqan oqýlyqtar – latyn álipbıimen basylyp shyǵatyn alǵashqy basylymdar bolmaq. Jańa kitaptar jańa tól álipbıimizdiń Elbasy qol qoıǵan nusqasy bekitilisimen baspaǵa jol tartpaq.
Jańa oqýlyqtar tóńiregindegi osy jáne ózge de ózekti máseleler Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada ótken halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııada jan-jaqty talqylandy.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»