Sarykólde ótken «Jastar. Aýyl. Jańǵyrý» atty aýyl jastarynyń oblystyq forýmy jas býyndy jaqsyǵa baǵyttaıtyn, patrıottyq sezimdi tárbıeleıtin basqosý boldy. Oǵan oblystyń barlyq shalǵaıynan kelgen aýyl jastarymen qatar, óńirge belgili kásipkerler, Qazaqstannyń Eńbek Erleri, úkimettik emes uıymdar músheleri, jas ǵalymdar, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasyna kiretin úmitkerler qatysty.
Ádette, jyl saıyn aýyl jastarynyń forýmy oblys ortalyǵynda ótetin. Bıylǵy basqosýdy uıymdastyrǵan Qostanaı oblysynyń jastar resýrstyq ortalyǵy buryn qalyptasqan bul úrdisten sheginip, forýmdy aýyldyń ózinde ótkizýdi jón sanapty. Ádette, jastarǵa arnalǵan osyndaı jıyn-sharalar shýly-dýmandy sıpatta ótip, artynsha odan ár jas ne túıgenin túsinbeı qalatyn. Al bul joly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn baǵytqa alyp, sonda aıtylǵan máselelerge oraılastyrylǵan forýmda «Volonterlik is», «Rýhanı jańǵyrý», «Jastar kásipkerligi» degen úsh seksııa jumys istedi. Onyń árqaısysyna 50-den 80 adamǵa deıin qatysty.
Seksııalarda oblys jastarynyń úzdik ókilderi jáne kásipkerleri, «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń úmitkerleri jastarǵa qajetti kóptegen máseleler týraly oılaryn ortaǵa saldy, suraqtarǵa jaýap berdi. Mysaly, «Rýhanı jańǵyrý» seksııasynda otbasylyq qundylyqtar, ata-anany syılaý, bala tárbıeleý, salt-dástúrdi óz halqynyń mańyzdy qundylyǵy, artyqshylyǵy dep baǵalaý, jas urpaq boıynda týǵan jerge, elge, aýylǵa janashyrlyqty, patrıottyqty qalyptastyrý sekildi qyzyqty taqyryptar kóterildi. Seksııalardaǵy áńgime aýyl jastarymen syrlasý sekildi óte jyly ótti.
Úkimettik emes uıym ókili Gúlmıra Qapenova, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Denıs Kacheev, zań ǵylymdarynyń kandıdaty Álimjan Bekmaǵanbetov, áýesqoı arheolog Dmıtrıı Deı jáne taǵy basqalary búgingi kúnniń jastarǵa qatysty máselelerin jerine jetkize aıtty. Mysaly, «Týǵan jerge degen patrıottyq sezimdi, óziń ósken aýyldy jaqsy kórýdi úlken istermen dáleldeımin demeı-aq qoı. Jasandylyqqa urynba. О́z úıińdi, páterińdi taza ustaýǵa, jaqsartýǵa tyrysasyń. Ony sál keńirek oılap kórdiń be? Bireý sen turatyn aýyldyń kóshesin lastap, aǵashty kesip, ormandy órtep jatsa, soǵan shyn kóńilmen, júregińmen janyń ashysa, ony qorǵaýǵa umtylsań – azamattyǵyń da, patrıottyǵyń da osydan bastalady. Árkim osylaı oılasa, osylaı istese rýhanı jańǵyrýǵa, máńgilik el bolýǵa qadam jasaldy dep bilińiz» degen Dmıtrıı Deıdiń sózi jastardyń júregindegi otty qozǵaǵandaı boldy.
Forýmǵa oblys ákimi Arhımed Muhambetov qatysty, ol búgingi jastardyń ýaqyt talabyna ilesýge talpynysy joǵary ekendigin aıtty.
– Oblysta 184 jastyń esimi «Qostanaı oblysy jastarynyń Altyn kitabyna» endi. Qazir ekonomıka salalarynyń damýyn qamtamasyz etetin memlekettik kóptegen baǵdarlamalardyń júzege asýy jastarsyz múmkin emes. Agronom, veterınar, zootehnık, mehanızator bolmasa aýyl sharýashylyǵy qalaı damıdy? Al muǵalimsiz, sportshysyz, mádenıet qyzmetkerinsiz, dárigersiz aýyldy da tul sanańyz. Bul mamandyq ıeleri bizdiń zamanymyzdyń tulǵalaryna aınalǵan, – dedi Arhımed Begejanuly.
Aımaq basshysynyń bul sózine mysal oblystan kóptep tabylady. Qamysty aýdanynyń «Altynsarıno» sharýashylyǵy oblys ortalyǵynan da, aýdan ortalyǵynan da shalǵaıda jatyr. Reseıdiń Chelıabi qalasynda bilim alǵan Naıl Baıazıtov óz aýylyna keldi, qazir sharýashylyqtyń beldi bir mehanızatory. Osy forýmda ol oblys ákiminiń Alǵys hatymen marapattalǵandardyń biri boldy.
– Ata-anam qartaıdy, olarǵa qaraýym kerek. Otbasym bar, balalarym, ata-anam janymda. Jumysym bar, mal ustaımyn. О́z aýylym ózime unaıdy, jastar úshin jaǵdaıdyń barlyǵy da bar, basqa ne kerek?, deıdi Naıl.
n aýyl jastarynyń problemasy joq desek, shyndyqqa qııanat bolary haq. Taran aýdanynan kelgen mádenıet qyzmetkeri Beıbithan Arǵynbek aýylda daryndy jastar turady, biraq olardy tanytý, talantyn ushtaý jumysy nazardan tysqary qalatynyn aıtty. Al jastar qonaǵy bolǵan Qazaqstannyń Eńbek Eri Saıran Buqanov aýyl jastary qalalyq tustastarynan eshqandaı kem emes ekenin, olarmen júrgiziletin jumystyń kemshindigine ókpeli ekenin jasyrmady.
– Qalada jastar isimen aınalysatyn uıym kóp. Al aýyl jastary óz qazanynda ózi qaınap, olardyń barlyǵynan tys qalady. «Aýyl balasy qaladaǵy qurdasynan góri bir taban artta júredi» degen qate pikir bar. Olaı emes, aýylda nebir talantty, daryndy balalar júr, kez kelgen aýyl balasy shymyr, daıyn sportshy. Biraq dál qaladaǵydaı jastarmen aınalysyp jatqan eshkim joq, – deıdi Saıran Bálkenuly. Sonymen qatar aýyldaǵy jastardyń áleýmettik máselesi de kóp jerde syn kótere bermeıdi. Aýylda úı salynbaıdy. Jas mamannyń turaqtamaıtynyna basty sebep te osy ekenin jasyrýdyń qajeti joq. Aýyl – ulttyq qundylyqtarymyzdyń besigi, uıasy. «Gúldense aýyl – gúldenemiz bárimiz!» degen Bı-aǵanyń urandaı sóziniń mańyzyna áli dúre tıgen joq.
Forýmda oblys ákimi Arhımed Muhambetov úzdik jastardy Alǵys hattarmen marapattady. Jastyq saltanatyna saı án men kúıge de oryn berildi.
Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy, Sarykól aýdany