Emdelýshi qulyqsyz ba, dáriger biliksiz be?

Álbette, máseleniń basty sebebi – densaýlyq saqtaý uıymdarynyń sapasynda ekeni málim. Sondyqtan sarapshylar barlyq aýrýhana men klınıkalar halyqaralyq standartqa saı akkredıtteýden ótip, prob­lemany sheshýdi qarapaıym sanıtarlyq talaptardan bastaýdy usynyp otyr. 

Densaýlyq saqtaý mınıstr­liginiń Densaýlyq saqtaýdy damytý respýblıkalyq ortalyǵy uıymdastyrǵan «Medısınalyq qyzmetterdiń sapasy, pasıent­terdiń qaýipsizdigi jáne akkredıtteý» taqyrybynda ótken alqa­ly jıynda Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymynyń ar­naıy ókili, doktor Agnes Leo­tsakos álemde árbir onynshy pa­sıentke medısınalyq qatelik jasalatynyn aıta kelip, munyń basty sebebi dárigerler nemese medbıkeler qarapaıym tazalyq erejelerin saqtamaıtynynan týyndaıtynyn alǵa tartty. «Ási­rese aýrýhana- ishilik ınfek­sııa – kúlli álemde ózekti prob­lemaǵa aınalyp otyr. My­saly, aýrýhanalarǵa kó­bi­ne shu­ǵyl medısınalyq kómek­ti qa­jet etetin naýqastar jetki­zi­le­tini belgili. Solardyń bir- a­zy­na kúrdeli otalar jasalyp, dári­gerler aq ter, kók ter bolyp, álgi pasıenttiń janyn aman-esen alyp qalady. Bi­raq otanyń sátti ótkeninen ne paıda, aýrýhanada jańaǵy pasıent medbıkeniń sa­laq­­tyǵynan, qarapaıym taza­lyq ­erejesin saqtamaǵanynan ınfeksııa juqtyryp, qaıtys bolyp jatady. Mundaı oqıǵalar óte jıi kezdesedi. Sondyqtan medısınalyq uıymdardyń bar­lyǵy akkredıtteý talaptarynan ótip, álemdik standartqa saı­ qyz­met etýi kerek», deıdi ame­rıkalyq sa­rapshy.

Jalpy, akkredıtteý máselesi – ár densaýlyq saqtaý uıymynyń erkindegi sharýa. Bul degenińiz álem­dik standartqa saı qyzmet kór­­setip, pasıentterdiń qaýip­siz­­­digi men barlyq quqyn saq­taý de­­gen sóz. Densaýlyq saq­taý­dy da­­mytý respýblıkalyq orta­­ly­­ǵynyń bas dırektory Aı­­nur Aıyp­hanovanyń aıtýyn­sha, eli­mizde Ulttyq akkredıt­teý júıe­si 2010 jyldan bas­tap en­gizile bastaǵan. Biraq qazaq­stan­dyq medısınalyq uıym­dardyń 30-40 paıyzy ǵana bul júıege qa­ty­sýǵa yqylas bil­dirgen. Onyń pi­kirinshe, akkredıtasııadan ótý sa­panyń tıisti deńgeıde eke­nin bil­diredi. Sondyqtan emde­lý­shi­ler de qulyqsyzdyq tanytpaı, akkre­dıtasııasy bar klınıkalar­dy tańdaýǵa kóbirek den qoıý ke­rek­tigin eskertedi.

Qazirgi tańda Qazaqstanda 7 klınıka halyqaralyq standartqa saı keletin amerıkalyq JCI-ser­tıfıkatyn ıelenipti. Onyń 6-ýy – Astanada bolsa, bireýi – Almatyda. Olardyń bári de – res­­pýblıkalyq deńgeıdegi ǵy­ly­­mı ortalyqtar. «Ulttyq akkre­dıt­teý júıesinen ótý­diń bas­ty artyqshylyǵy – medısı­na­lyq qatelikterdi boldyrmaý. Mysa­ly, bizde medısına tarapynan qandaı da bir qatelik ketse, kiná­ni bir adamnan ǵana izdeıdi. Sol dárigerge nemese medbıkege jaza qoldanylady, jumystan shy­ǵa­ry­lady, osymen is bitedi. Alaıda qa­telik túzelmeıdi, ke­le­si joly ta­ǵy qaıtalanady. Sondyqtan qa­te­likti bir adamnan emes, búkil júıeden izdeý kerek, ony túzetýge kúlli ujym bolyp kirisý qajet», deıdi A.Aıyp­hanova.

Halyqaralyq sarapshylar­dyń pikirinshe, medısınalyq qa­te­likterdi túzetip, pasıent­ter­diń densaýlyǵyn, quqyn qor­ǵaý úshin qyrýar qarjy shashýdyń qa­­­jeti joq. Densaýlyq saqtaý uı­ym­darynyń árbir qyzmetkeri me­­dı­sınalyq qaǵıdattardy es­ker­­­se jetkilikti. «Mysaly, biz­de hı­rýrg­tar qajetti zattaryn tú­gen­dep jatpaı, operasııany bas­tap ketedi. Ota barysynda qaı­shyny, basqa da qurylǵysyn umyt­qany esine túsedi de ony alyp kelýge bireýdi jumsaıdy. Mu­nyń ózi pasıentke ınfeksııa juq­ty­rýdyń bir joly. Halyq­aralyq stan­­dart boıynsha, hırýrg-dári­ger otanyń aldynda ke­rekti zat­ta­rynyń tizimin oqyp, ony me­d­­bıke túgendeýi kerek. Barlyǵy daı­yn bolǵanda ǵana operasııa bas­talýy qajet. Ulttyq akkredıt­teý júıesinen ótken aýrýhanalar qa­zir osyndaı qarapaıym qa­ǵı­dat­ty qatań saqtaıdy», deıdi A.Aıyphanova.

Konferensııada Densaýlyq saq­taý mınıstrligi medı­sına­lyq qyzmetterdiń sapasyn ba­qy­­laıtyn keıbir fýnksııalaryn­ ­al­daǵy ýaqytta birlesken sa­rap­­­shylar komıssııasyna­ be­re­tini belgili boldy. Bul mı­nıs­tr­likke de, basqaǵa da ba­ǵyn­­­baıtyn táýelsiz komıssııa bol­­maq. Olar medısınalyq qyz­metterdiń sapasyn baqylap, pasıentterdiń quqyn qorǵaýǵa kúsh salatyn bolady. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi qoǵamdyq ke­ńe­siniń tóraǵasy Nadejda Pe­týho­vanyń aıtýynsha, qazirgi tań­da Qazaqstannyń densaýlyq saq­taý salasyn qarjylandyrý júıe­sinde ózgerister engizilip, me­dı­sınalyq saqtandyrý qo­ry quryldy. Endi salany qar­jy­lan­dyrýǵa memleket qana emes, el azamattary da atsalysady. Qar­jysyn tólep otyrǵannan keıin halyqqa soǵan saı joǵary qyz­met kórsetilýi tıis. «Buryn dári­g­erlerge degen emhana men­ aýrý­hanalardyń sapasyna­ degen pasıentterdiń senimi joǵary edi. Qazir biz osy senimdi joǵal­typ aldyq. Endi sony keri qaı­taryp alýymyz kerek. Ol úshin dárigerlerimiz bilikti, emdeý meke­meleri talapqa saı bolýy tıis. Táýelsiz birlesken komıs­sııanyń maqsaty da sol – sapany jaqsartý», deıdi N.Petý­hova.

Jalpy, medısınalyq uıym­dardy akkredıtteý, sapany baqy­laý degen uǵymdar elimizdiń zań­darynda alǵash ret 2009 jyly, keıin 2015 jyly kórinis tapty. Endi mınıstrliktiń keıbir fýnksııalaryn birlesken komıssııaǵa berýge baılanysty normatıvtik qujattarǵa taǵy da ózgerister engizilmek.

Qymbat TOQTAMURAT, «Egemen Qazaqstan»