Almaty mádenıet pen ónerdiń, ekonomıka men iskerliktiń qaınaǵan oshaǵy. Qoǵamnyń qaı salasynda bolmasyn óziniń erekshe darynymen, belsendiligimen azamattyq tulǵasyn qalyptastyrǵan jandar qalanyń tynys-tirshiligine aralasyp, elimizdiń damýyna ózindik úlesterin qosyp keledi.
Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń aıasynda Almaty qalasy belsendi azamattarynyń forýmy ótti. Alqaly jıynnyń negizgi maqsaty ómirlik belsendi ustanymy bar jandardy marapattaý, halyqtyń azamattyq belsendiligin arttyrý, qoǵamdyq jáne qaıyrymdylyq qyzmetti dáripteý.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda «myqty, ári jaýapkershiligi joǵary Birtutas Ult bolý úshin bolashaqqa qalaı qadam basatynymyzdyń jáne buqaralyq sanany qalaı ózgertýdiń» aıqyn jolyn kórsetip berdi. Nátıjesinde, jan-jaqty jańǵyrýlar kóshin túzegen Qazaq elindegi irgeli ózgeristerdi álem elderi moıyndaýda. Bul ult bolyp uıysyp, jurt bolyp jumyla kóteretin júıeli jumystardyń jemisi. Elimizdiń ár óńirinde saıası-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq, basqa da negizgi baǵyttar boıynsha halyqtyń ál-aýqatyn kóterip sanasyn serpiltýge baǵyttalǵan is-sharalar atqarylyp jatyr. Almaty qalasy belsendi azamattary forýmy osy maqsatty nysanǵa ala otyryp, óziniń jyly júregimen, qajyr-qaıratymen halyqqa, qoǵamǵa paıdasyn tıgizip júrgen azamattardy jurt aldynda marapattap, olardyń izgilikti isterin basqalarǵa úlgi etý arqyly kóptegen saýapty da ıgilikti isterge jol ashyp otyr. Forým jumysyna memlekettik organdardyń ókilderi, iri kásipkerler, mesenattar, tarıhshylar, mádenıet jáne sport qaıratkerleri, sondaı-aq eriktiler qaýymy qatysty.
Almaty qalasy ákimdigi, Ishki saıasat basqarmasynyń uıymdastyrýymen iske asqan jobada óziniń azamattyq belsendiligimen daralanǵan jeti tulǵa «Belsendi azamat» dep tanylyp birqatar atalymdar boıynsha marapattaldy. Olardyń sapynda iri kásipkerlerden bastap óziniń kishkentaı ǵana izgi áreketimen qoǵamǵa jylylyq syılaǵan qarapaıym jandar da bar. Bul izgilik jasaý úshin mindetti túrde úlken múmkindik qajet emestigin, jaı ǵana meıirim men jylylyq ta jetkilikti ekenin kórsetedi. Onyń dáleli osy atalym boıynsha marapattalǵan 9 jasar qala turǵyny Davıd Baltabaev. О́ziniń kishkentaı júregimen úlken is tyndyrǵan jetkinshek qalanyń tazalyǵyn saqtaý maqsatynda kórshi aýlalardaǵy qoqystardy óz erkimen jınap, qala tazalyǵy árbir azamattyń qolynda ekenin dáriptep basqalarǵa úlgi kórsetkeni úshin alyp shahardyń eń kishkentaı belsendi azamaty atandy.
Az qamtylǵan otbasynan shyqqan búldirshinderge arnalǵan shet tilderin tegin úıretý úıirmelerin ashyp, búldirshinderdiń sporttyq-mádenı úıirmelerge qatysyp jan-jaqty damýyna demeýshilik tanytyp qoldaý jasap júrgen Almatylyq Andreı Lýkanın «Balalarǵa qamqorlyq, olardyń damýyna qosqan úlesi úshin» atalymynda marapatqa laıyq dep tanyldy. Andreı sııaqty jany jomart jandardyń áreketi qaıyrymdylyq jasaǵan jan kedeılenbeıtinin, kerisinshe kemeldenetinin pash etetindeı.
«Mamy dobra» qaıyrymdylyq qozǵalysynyń negizin qalaýshy ári belsendi múshesi Gúljan Narataýova Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy Rahman Alshanovtyń qolynan «Qaıyrymdylyq jáne qoǵamdyq sharalarǵa qoldaý bildirgeni úshin» atalymy boıynsha Almaty qalasynyń belsendi azamaty syılyǵyn aldy. Gúljan jyl saıyn dástúrli túrde ótetin «Toıqazan daýysy» atty daryndy balalarǵa arnalǵan baıqaýdyń uıymdastyrýshysy. Onyń qala kórkin keltirip ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda 10 myńnan astam aǵash otyrǵyzý jumysyn uıymdastyryp, «Zeınetkerlerge arnalǵan nan» aksııasynyń negizin qalaýshylardyń biri ekeni qala jurtshylyǵyna keńinen málim. «Múmkindigi shekteýli jandarǵa jasaǵan qamqorlyǵy úshin» atalymynda marapattalǵan taǵy bir Almatylyq Bahtııar Bazarbekov. Ol – qaladaǵy múmkindigi shekteýli azamattardy yntalandyrýǵa baǵyttalǵan «Sportta joq shekara» jobasynyń jetekshisi. Densaýlyǵynda aqaýy bar azamattardyń qoǵamnan shettelilmeı ózin tolyqqandy qoǵam múshesi retinde sezinýi úshin túrli sporttyq saıystar ótkizip jarymjan jandardan jaqsylyǵyn aıamaǵan Bahtııar kópshilik qaýymnyń rızashylyǵyna bólenip júrgen jan.
Elbasy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda «Týǵan jerine kómek jasaǵan jandardy qoldap, qurmetteýdiń túrli joldaryn tabý kerek» dep atap ótken bolatyn. On bes jyl boıy qalany kóriktendirý men qala tazalyǵyn saqtaý jumysyna óz úlesin qosyp, «Saıran» ózeniniń qala halqy úshin demalys ornyna aınalýy maqsatynda óz erkimen aǵash otyrǵyzyp, aýmaǵyn tazalaýmen úzdiksiz aınalysyp júrgen Almatynyń belsendi azamaty Meırambek Baıǵalı týǵan qalasyn túletýge bir kisideı atsalysyp júrgen jandardyń biri. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq ofısiniń Almaty qalasy boıynsha basshysy Gúlnar Qońyrova aınalasyna kisiliktiń úlgisin kórsetip júrgen qarapaıym jandy marapattap, rııasyz alǵysyn jetkizdi. Qoǵamdy izgilendirýge qomaqty úles qosyp júrgen belsendi azamattardyń ishinde Almatylyq Madına Myrzahmetova men Iýlııa Marchenkony erekshe ataı ketken jón bolar. Olardyń biri qaıyrymdylyqpen aınalysatyn jomart jandar klýbynyń negizin qalap, kóptegen jaǵdaıy tómen otbasylarǵa erikti túrde qol ushyn sozyp júrgen jan bolsa, endi biri birneshe jyldan beri balalar úıleri tárbıelenýshileriniń arasynda ótkizilip kele jatqan tennıs sportynan «Pıng-pong» hanshaıymy dástúrli týrnıriniń ótýine atsalysyp, taǵdyr tálkegine ushyraǵan jáýdirkózderdiń janyna jylylyq syılap, olardyń sportpen aınalysýyna qolynan kelgen qamqorlyǵyn jasap júrgen jan. Qaıyrymdylyq qaǵıdatyn boıyna sińirgen bul qos azamatqa da «Belsendi azamat» syılyǵy tabystaldy.
– Búgin biz, týǵan qalasyn damytýǵa, kórkeıtýge, balalardyń sapaly bilim alyp sportpen aınalysýyna, qaıyrymdylyqtyń damýyna óz úlesin qosyp júrgen azamattarmen tanystyq. Olardyń qoǵamǵa jasaǵan paıdaly áreketterin elge úlgi etip kórsetý mindetimiz. Qalamyzda Elbasymyzdyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń sheńberinde kóptegen aýqymdy sharalar tizbegi atqarylýda. Rýhanı jańǵyrý tek bir kúnde atqarylatyn sharýa emes. Ol búgingi dúnıe júzinde oryn alyp jatqan jyldam ári kúrdeli ózgerister sapynda úzdiksiz júrgizýdi qajet etetin úrdis. Onyń negizgi qozǵaýshy kúshi – elin, jerin, Otanyn súıgen bilimdi, ónerli, aqyldy, namysty, belsendi azamattardyń qoldaýymen júzege asady. Ásem shahardyń júrek qaǵysyn jiti qadaǵalap, Almatyda bolyp jatqan mańyzdy oqıǵalardyń basy qasynda júrgen belsendi azamattarǵa myń alǵys – deıdi Almaty qalasy Ishki saıasat basqarmasynyń basshysy Nurlan Sydyqov.
Eger jer betinde qum túıirindeı izgilik pen meıirim bolmasa tirshiliktiń esh máni qalmas edi. Aınalaǵa janashyrlyq tanytyp jyǵylǵandy súıep, jylaǵandy jubatý árbir qoǵam múshesiniń adamı boryshy. Muqtaj jandarǵa qol ushyn sozyp qoǵamnyń izgilenýine qomaqty úles qosyp júrgen aqjúrek azamattar bizdiń aramyzda da bar. Tek olar istegen jaqsy amalyn aıtyp aınalaǵa jar salmaıdy. Alaıda, basqalarǵa úlgi etý úshin ol jandardy marapattaýdyń esh artyqtyǵy joq. Búgingi forýmǵa jınalǵandar shyn nıetpen jasalǵan jaqsylyqta eshqandaı shekara bolmaıtynyna taǵy da bir kóz jetkizdi. Forým aıasynda eń belsendi azamattardyń qoǵamdyq qyzmeti týraly arnaıy kórme uıymdastyrylyp kópshilik nazaryna usynyldy.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
Sýretti túsirgen Qaırat Qonysbaev