Lańkester jazasyz qalmaıdy

Qazaq halqy áý bastan ty­nysh­tyqty táý etken. Uzaq kútken táý­elsizdigimiz de tatýlyq pen tynysh­tyqty, yntymaq pen birlikti ańsa­ǵan ata-babalar armany ekeni anyq. En­de­she eldegi osy bir aıaýly ty­nysh­tyqty, birlikti saqtaý qazirgi urpaq­tyń mindeti. Alaıda, ony kóp­sinetin keıbireýler zańymyzǵa qaıshy keletin shalys qadamdarǵa barýda. So­lar­­d­yń biri týraly keshe Bas pro­ký­ra­tý­ranyń resmı ókili Nurdáýlet Súı­in­dikov habardar etti. Onyń aı­tý­ynsha, ústimizdegi jyl­dyń 31 qa­zanynda shamamen tańǵy saǵat 9-darda Atyraý qalasyndaǵy oblys ákimdigi men prokýratýra ǵımarattary­nyń ja­nyn­da eki jarylys oryn alǵan. Prokýratýra ǵımaratynyń ja­nynda bolǵan jarylystan bir adam kóz jumdy. Ol Atyraý qalasynyń turǵyny Baýyrjan Sultanǵalıev bolyp shyqty. Jarylys boıynsha eki qylmystyq is qozǵalyp, ony tergeý úshin jedel-tergeý toby qu­ryl­dy. 2 jáne 4 qarasha kún­deri jarylysqa qatysty degen kú­dikpen Ýsabekov Meırambek Albek­uly, Qal­qamanov Mırhat Isataıu­ly já­ne Sagenov Álimjan Býlat­bek­uly ustaldy. Olar lańkestik ja­saǵan­dyqtaryn tolyq moıynd­a­dy. Ýsabekov kórsetken meken-jaıdan taǵy eki jarylǵysh qondyr­ǵy­lar taby­lyp, olar saperlardyń kómegimen zalalsyzdandyryldy. Tergeý kórsetkendeı, lańkestik top 2009 jyly djıhadtyq ıdeıalar, sonyń ishinde Soltústik Kavkazda qaıtys bolǵan ekstremıstik úgit­teý­shi Saıd Býrıatskıı ıdeıala­ry­nyń áserimen qurylǵandyǵy an­yqtaldy. Top músheleri shetelge djıhadqa barýdy da oılastyrǵan. Quqyq qor­ǵaý organdaryna qarsy áreket etý maqsatynda djıhadızmdi ustanýshy­lardy ustap alý múm­kindigine jaýap retinde olar mı­na­lyq jarylǵysh isterin oqyp úı­ren­gen. 2009 jyldyń jazynan beri qyl­mystyq top 5 jarylǵysh qon­dyr­ǵy jasaǵan. Oǵan qajetti qu­ram­dy (elektrolıt, aseton, gıdroperıt, qalaıy untaǵy jáne selıtra) Atyraý qalasyndaǵy dári­ha­na­lar men bazarlardan alǵan. Jasal­ǵan qondyrǵyny adam tur­maı­tyn jerlerde synaǵan. Aǵymdaǵy jyldyń qyrkúıe­gin­de osy top bıyl jazda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary Hıbıdolla Rınat, Munatov Oryn­ba­sar jáne Znalın Damırmen Qazaq­stan Respýblıkasynyń aýmaǵynda djıhad bastaý maqsatynda quryl­ǵan «Djýnd-al-Halıfat» (Halıfat jaý­yngerleri) atty terrorlyq uıy­my­nyń múshelerimen baıla­nys or­natqan. Atalǵan tulǵalar­dyń qazirgi ýaqytta aýǵan-pákstan shekara­syn­da boı tasalap jáne halyqaralyq terrorıster jaǵynda urys qımyl­daryna qatysyp júr­gendikterin at­ap ótý qajet, deıdi resmı ókil. Osy uıymnyń kóshbasshysy Qa­zaqstan Respýblıkasynyń azamaty Habıdolla Rınat aǵymdaǵy jyl­dyń 25 qazany men 1 qarashasynda ınternette Qazaqstanǵa baǵyttap qorqytý málimdemesin taratyp, keıin Aty­raý­daǵy teraktilerge qatys­ty jaýapkershilik alǵan. Atyraý­da­ǵy jarylys­tarǵa «Djýnd-al-Ha­lı­fat» uıymy­nyń qatysy baryn tergeýdiń ras­taıtynyn habarlaı­myz, dedi budan ári N. Súıindikov. Ustalǵandardyń bergen jaýaby boıynsha, Qazaqstan aýmaǵynda, so­nyń ishinde Atyraý qalasynda terrorlyq aktiler jasaý týraly nus­qaýlar dál osy uıym múshe­le­rinen alynǵan kórinedi. Aǵymdaǵy jylǵy qazannyń so­ńynda qylmystyq top quqyq qor­ǵaý jáne ózge de memlekettik organdar qyzmetkerlerin qorqytý aksııa­la­ryn ótkizý josparyn júzege asy­ra bastaǵan, osy maqsatta oblys­tyq ákimdik pen prokýratýra ma­ńynda jarylystar uıymdastyrý tý­raly sheshim qabyldanǵan. Aıta ketetini, ol jarylystardy uıym­das­tyrý josparynda adam shyǵyn­dary bolýy qarastyrylmaǵan eken. Osy jospardyń negizinde 28 jáne 30 qazanda Sultanǵalıevtiń páte­rin­­de eki jarylǵysh qondyrǵy ja­sal­ǵan. Qondyrǵylardy ornatý kezinde kózge túspeý maqsatynda olar turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­ly­ǵy jumysshylarynyń kıimderin sa­typ alǵan. 30 qazan kúni keshkisin Sage­nov pen Ýsabekov jarylys ja­sa­lýy múmkin jerlerge barlaý jasaǵan. Sóıtip, 2011 jylǵy 31 qazan kúni saǵat 9-dar shamasynda aldyn-ala bólingen rólder boıynsha Ýsabekov oblys ákimdiginiń janyn­da­ǵy qoqys jáshigine iske asyrylǵan bom­bany sal­ǵan, al Sultanǵalıev kóshe sypy­rý­shy bo­­lyp jarylǵysh qon­dyrǵyny prokýratýra ǵımaratyna aparýǵa tıisti bolǵan. Alaıda, prokýratýra ǵıma­ra­tyna bara jat­qan­da qol­dan jasal­ǵan jarylǵysh qon­dyr­ǵy­ny paıdalanýda qaýip­siz­dikti saqta­maý salda­ry­nan Sultan­ǵa­lı­ev­tiń ózi baıqaý­syz­da jary­lyp, oqıǵa bolǵan jerde qaıtys boldy. Osy­laısha, qazirgi ýa­qytta 31 qazan kúni Atyraý qala­synda oryn alǵan lań­kestik aktiler tolyq ashyldy, qyl­mystyq toptyń bar­lyq 4 múshesi anyqtalyp, zalal­syz­­dan­dyrylǵan kórinedi. Endi «Djýnd-al-Halıfat» (Ha­­lıfat jaýyngerleri) terrorlyq uıymyna baılanysty quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdar onyń múshe­lerin zańmen belgilengen jaýapkershilikke tartý jáne olardyń qyl­mystyq áreketterine tosqaýyl qoıý jónindegi barlyq qajetti shara­lar­dy qabyldaýǵa kirisken. Tergeý ju­mys­tary odan ári jalǵasýda. Bas prokýratýra eldegi jaǵdaı quqyq qorǵaý organdarynyń tolyq baqylaýynda ekendigin, mundaı ke­leńsiz jáıtterdiń keleshekte de jo­ly kesilip, kináli tulǵalar sot al­dynda bizdiń zańdarymyzǵa sáıkes jazaǵa tartylatyndyqtaryn má­lim­deıdi. Jastardyń Islamnyń negizderin durys túsinbeı, bizdiń hal­qy­­myz­­­ǵa jat ıdeologııaly dinı aǵym­dar­ǵa ilesý saldary osyndaı qaıǵy­ly jaǵ­daılarǵa dýshar etetindigin atap, aza­mattarymyzdy qy­ra­ǵylyq tanytyp, úreıge jáne mun­daı ar­an­datýlarǵa boı aldy­r­maý­ǵa, onyń ishinde óz tý­ystary men jaqyn­da­ry­nyń radı­kal­dy qu­ry­­lymdar qata­ry­na ilesýinen saq­taý­ǵa shaqyramyz, deıdi Bas pro­ký­ra­týranyń resmı ókili. Buǵan qosa sońǵy kúnderi túrli jarylystar, sondaı-aq balalardy ur­­lap ketý men óltirý týraly jáne qo­­ǵamdyq tártip pen qaýipsizdikti qam­­tamasyz etetin úreıli mán-jaı­lary bar birqatar basqa da sybys­tar jaı­ynda jalǵan habarlardyń ta­ra­tylý derekteri qoǵamdyq tolqý tý­ǵyzyp otyrǵany belgili. Bul rette, quqyq qorǵaý organdary osy máli­met­terdiń barlyǵyn buqaralyq aq­parat qural­dary arqyly jedel teriske shyǵaryp otyrǵandaryn atap ót­­­ken jón. Degenmen, osy sy­bystar ha­lyqtyń kóp­shiligine uıaly baı­la­nys, «V kontakte», «Maıl-agent», «Tvıtter» sekildi áleýmet­tik jeliler, son­daı-aq basqa da tanymal kommýnıkasııa qural­da­ry arqyly belsendi túr­de talqyla­nyp jáne jetkizilip jatyr. Jekelegen teris pıǵyldy adamdar mán-jaıdy «shıelenistire» oty­ryp, qandaı da bolmasyn oqı­ǵa­lar­dy kózimen kórgenderin aıta bas­ta­ǵan, tipten bilim berý mekemeleri qyzmetkerleriniń de negizsiz úreı týǵyzý faktileri oryn aldy. Al shyndyǵynda munyń bári jaý­ap­syz adamdardyń buzaqylyq áre­ket­teri men balalardyń ádettegi tentektikteri bolyp otyr. Mysaly, aǵymdaǵy jyldyń 6 qarashasynda Shymkent qalasynda bir kún buryn jumy­sy­nan bosatylǵan teplovoz deposynyń jumysshysy Qadyr­ba­ev mas kúıinde deponyń dıspetcherine qońyraý sha­lyp, buzaqylyq nı­etpen Mashat óze­ni arqyly óte­tin temir jol kópi­rin­degi jarylys týraly habarlaǵan. Almaty obly­synda azamatsha Zakırova buzaqy­lyq nıetpen jasyryn nómirden óziniń tanysyna qońyraý soǵyp, ony Qurban aıtqa qurban­dyq­qa sha­latynyn habarlaǵan. Mektep qa­byr­ǵalaryndaǵy birqatar úreıli jazýlardy da osy mektepterdiń tó­mengi synyp oqýshylarynyń ózderi sabaqty boldyrmaý maqsatynda jaz­­ǵandary anyqtalǵan. Osyǵan baı­la­nysty, Bas prokýratýra tara­tyl­ǵan sybystardyń birde-biriniń shyn­dyqqa janaspaıtynyn jáne anyq jalǵan aqparat bolyp ta­by­la­ty­nyn jaýapty túrde habarlaıdy. Qazirgi tańda quqyq qorǵaý or­gan­dary árbir faktini tekserýde já­ne jalǵan habarlar taratýǵa já­ne jaǵdaıdy turaqsyzdandyrýǵa kináli adamdar zańmen belgilengen jaýapkershilikke tartylatyn bola­­dy. Osy­­laısha elimizdiń quqyq qor­ǵaý or­gan­dary qoǵamdyq qaýipsiz­dik­ti qam­ta­masyz etý, halyqtyń ómi­ri men den­saýlyǵyna tóngen qa­ý­i­p­ti boldyr­maý úshin turaqty negizde túbegeıli sharalar qabyldap otyr. Aleksandr TASBOLATOV.