2018 jyly Qazaqstan ekonomıkasynyń jaǵdaıy qandaı bolmaq? Osy suraqqa baılanysty elimizdiń ekonomısteri, sarapshylarymen qatar qarjy ınstıtýttary da óz boljamdaryn bildirýde. Biz solardyń keıbirin oqyrmandar nazaryna usynýdy jón kórdik.
«Bizdiń boljamymyz boıynsha 2018 jyly Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń (IJО́) ósimi (bazalyq ssenarııde kózdelgendeı, eger munaıdyń 1 barreliniń baǵasy 50 dollardan aınalǵan jaǵdaıda) 2,8 paıyzdy quraıtyn bolady. Buǵan Qazaqstannyń negizgi áriptes elderindegi, jalpy bútindeı alsaq, álemdik ekonomıkadaǵy suranystardyń artýy sekildi syrtqy saýdadaǵy jaǵymdy jaǵdaılar yqpal etedi», dep málimdedi bank basshysy Danııar Aqyshev «Delovoı Kazahstan» jýrnalynyń qoıǵan suraǵyna oraı.
D.Aqyshev elimizdiń makroekonomıkalyq damýyna syrtqy faktorlardyń áserimen tónetin birqatar qaýipterdiń de bar ekendigin atap kórsetti. Sondaı táýekelderdiń qataryna álemdik naryqtaǵy energııalyq resýrstar baǵasynyń tómendep ketýi, munaı baǵasyn qubylmalyǵy jáne AQSh-tyń Federaldyq rezervter júıesiniń aldyn ala eskertpesten óz saıasatyn qataıtýy sekildi bolýy múmkin faktorlardy jatqyzdy.
Al ishki táýekelderge kelsek, jekelegen taýarlar men qyzmetter naryǵynda, atap aıtqanda, azyq-túlik, janar-jaǵarmaı baǵalarynda ótken jylǵy sekildi kúrt ózgeristerdiń bolýy, osydan bolatyn tutynýshylar dúrligisi sekildi qaýip-qaterlerdiń aldyn alyp otyrǵan jón. «Biz mundaı táýekelderdi baqylaýda ustaıtyn bolamyz. Kútpegen oqıǵalar bola qalǵan jaǵdaıda, eldiń makroekonomıkalyq turaqtylyǵyn saqtap qalý úshin barlyq qajetti sharalardy qoldanamyz», dedi D.Aqyshev. Sondaı-aq bank basshysy sheteldik valıýtaǵa suranys pen usynys negizinde qalyptasatyn teńgeniń erkin qozǵalysy bıylǵy jyly da saqtalatyndyǵyn málimdedi. Inflıasııa deńgeıiniń 5-7 paıyz aralyǵynda turaqtanýy boljanyp otyrǵanyn aıtty.
Dúnıejúzilik bank boljamyAtalǵan halyqaralyq bank baǵalaýy boıynsha Qazaqstan ekonomıkasynyń ósimi 2018-2020 jyldar aralyǵynda shamamen alǵanda 3 paıyzdy quraıtyn bolady. Munyń aldynda bank Qazaqstanǵa qatysty 2017 jylǵa arnalǵan boljamyn ózgertkendigin eske sala keteıik. Banktiń jyl basyndaǵy boljamy boıynsha el ekonomıkasynyń damý deńgeıi 2,4 paıyzdy quraıdy delinse, jyl sońynda bul boljamdyq kórsetkish 3,7 paıyzǵa deıin kóterildi.
«Eldiń ekonomıkalyq ósimine munaı sektorynyń úlesi 2017 jylmen salystyrǵanda tómendeıtindigin eskere otyryp, 2018-2020 jyldardaǵy IJО́ ósimi, shamamen alǵanda, 3 paıyz deńgeıinde qalyptasady degen boljam jasalyndy. Munan ári eldegi qurylymdyq reformanyń sátti júzege asýy ekonomıkany ártaraptandyrýǵa jaǵymdy yqpal etip, Qazaqstan áleýetiniń artýyna alyp kelýi tıis», dep habarlady banktiń qazaqstandyq ofısiniń ókili.
Munyń aldynda Dúnıejúzilik banktiń Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha bas ekonomısi Hans Tımmer Qazaqstanǵa jumys saparymen kelgen kezinde jýrnalısterge suhbat berip, munaı baǵasynyń quldyraýynan daǵdarysty sátke tap bolǵan elimizdiń ony sátti eńsere bilgendigin aıta kele endi Qazaqstan úshin jańa joǵary tehnologııalardy belsendi túrde engizýdiń de sáti jetkendigin málimdegen bolatyn.
Azııa damý bankiniń boljamyAzııa damý banki 2017 jyly Qazaqstandaǵy ishki jalpy ónimniń ósimi jaıly óz boljamyna (2,7 paıyz) jyl sońyna taman ózgerister engizip, ol 3,7 paıyz deńgeıinde qalyptasady dep shamalaǵan bolatyn.
Bank 2018 jylǵa arnalǵan óz boljamyn da jasap, ekonomıkalyq eldiń ósimi 3 paıyz bolady dep boljaǵan edi. Jaqynda bul boljamǵa taǵy da ózgeris engizipti.
«2017 jyldyń bastapqy toǵyz aıynda Qazaqstan ekonomıkasynyń ósýine ónerkásip salasynyń tıgizgen oń yqpaly mol boldy. Bul saladaǵy ósim 8,3 paıyzdy qurady. Degenmen 2017 jyldyń úshinshi toqsanynda ósim faktorlarynyń bosańsyǵany sezildi. 2018 jyly munaı baǵasynyń ósetindigin jáne ishki suranystyń ósý jaǵyna qaıta qalyptasatyndyǵyn eskere otyryp, ekonomıkanyń ósimi 3,3 paıyzdy quraıdy dep eseptelip otyr» delingen bul jaıyndaǵy habarlamada.
Sonymen kórip otyrǵanymyzdaı, el ekonomıkasynyń 2018 jylǵy ósýi týraly boljam jasaýda Ulttyq banktiń birshama saqtyq jasaǵany seziletindeı. Al Dúnıejúzilik bank, Azııa damý banki sekildi bedeldi halyqaralyq uıymdar, shamasy, 2017 jyly ózderi jasaǵan boljamǵa engizgen ózgeristerin eskergen bolý kerek, bul joly Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósýi týraly jańa boljamdaryn joǵaryraq belgilepti. Qaısysy durys? Muny aldaǵy ýaqyt kórsetedi.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»